كورشىلەردەگى قۇبىلمالى جاعداي قازاقستان حالقىنا وي سالدى, مەملەكەتتىك مۇددە تۇرعىسىنان باسىن بىرىكتىردى. ءدال قازىرگى تاڭدا ءبىر-بىرىمىزبەن سۇحباتتاسقاندا ءاربىر ايتىلعان پىكىرگە اباي بولۋ قاجەتتىگىن ۇعىنۋدامىز.
سىپايىلىق ساقتاپ, سابىرلى بولۋعا ۇمتىلۋدامىز. قازاقستاندىقتار بۇرىن حالىقتار دوستىعىن «وسىلاي بولۋى ءتيىس» دەپ قابىلداسا, قازىر وسى تىنىشتىق پەن تاتۋلىقتىڭ قادىرىن جەتە ءتۇسىندى. نەگە دەسەڭىز, ءبارىمىز وتانىمىزدا تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىك ورناعانىن قالايمىز. قازاق ەلى – قۇشاعىن جاقىنعا دا, جاتقا دا ايقارا اشقان اقجارما اقكوڭىل, اقەدىل مەيماندوس, جۇت جىلدارىندا اۋزىنداعى جارتى نانىن جانىنداعىسىنا ج ۇلىپ بەرگەن جاناشىر جۇرت مەكەن ەتكەن ايرىقشا الىپ مەملەكەت. اسىن عانا ەمەس, باسىنداعى باعىمەن دە بولىسۋگە دايىن تۇراتىن, تاپقانىم تويعا شاشىلسىن دەپ تارىلۋدى بىلمەيتىن جانى دا, قولى دا جومارت ۇلى ۇلت. وسى كەڭ پەيىلى مەن كورەگەندىگىنىڭ, كونەدەن كەلە جاتقان ونەگەلىلىگىنىڭ ارقاسىندا 140-تان استام ۇلت وكىلدەرىن سايىن دالاسىنىڭ سالا-سالاسىنا سيىستىرىپ, ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي ەرتەدەن بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى.
بۇگىنىن عانا ەمەس, كەلەر ۇرپاعىنىڭ سان مىڭ جىلدىق عۇمىرىن ويلاپ, بولاشاقپەن ءومىر سۇرەتىن ۇلتىمىز وتكەن عاسىردىڭ اياعىندا دۇنيەنى ءدۇر سىلكىندىرگەن باستاما كوتەردى. ول – ەگەمەندىكتى ساقتاي وتىرىپ, ەكونوميكالىق ماقساتتا ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ, جاھاندىق داعدارىسقا قارسى كۇرەسۋ. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا ساۋدا, ۆاليۋتا جانە ماكروەكونوميكالىق ساياساتتى بىرىڭعاي جۇيەگە كەلتىرىپ, تاۋار جانە قىزمەت تۇرلەرى نارىعىن, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, كولىك پەن ەنەرگەتيكا سياقتى باسقا دا كوپتەگەن سالالاردى بىرىكتىرۋدى ۇسىنىپ وتىرعان بۇل يدەيا اۆتورى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ. عىلىمي-ساياسي ورتانىڭ تالاي تارلانى مەن ساڭلاقتارى ءبىلىم العان ءبىلىم كۇمبەزىندە وسىدان 20 جىل بۇرىن وقىلعان العاشقى دارىسىندە ايتىلعان بۇل يدەيا ەلىمىزدە تىڭعىلىقتى تالدانىپ, وقىرماننان ءوز باعاسىن العان. قازىرگى تاڭدا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا, الەمدىك ارەنادا برەندكە اينالعان ەلباسىنىڭ ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان «ەۋرازيالىق وداق يدەياسىنان – ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ جاڭا پەرسپەكتيۆالارىنا» اتتى ءدارىسىن ماڭىزدى تاريحي وقيعا دەپ تانيمىن. ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىن قۇرۋ – قازاقستان, بەلارۋس جانە رەسەي اراسىندا 2010 جىلى ورناعان كەدەن وداعىن ىسكە اسىرۋدىڭ كەلەسى ساتىسى. مۇنى قازاقستاندىقتار جاقسى تۇسىنەدى. ەۋرازيا تۇجىرىمداماسى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنىڭ بارىنە بىردەي جاقىن جانە ۇعىنىقتى اقيقاتقا نەگىزدەلگەنىن دە بىلەمىز. «ورتاق تاريح, ءوزارا ەكونوميكالىق تارتىلىس, مادەنيەتتىڭ ءوزارا تىعىز بايلانىسى جانە ادامدار ۇمتىلىسىنىڭ جاقىندىعى ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزعا كوپتاراپتى مەملەكەتارالىق بايلانىستاردىڭ جاڭا سيپاتىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن» ۇعىنامىز. ولاي دەيتىن سەبەبىمىز, مەملەكەت باسشىسى ەۋرازيالىق وداق تەك ەرىكتىلىك, تەڭ قۇقىلىق, ءوزارا ءتيىمدى جانە وعان مۇشە ءاربىر ەلدىڭ پراگماتيكالىق مۇددەلەرىن ەسكەرەتىن قاعيداتتار نەگىزىندە عانا مۇمكىن ەكەندىگىن تالماي ايتىپ, وسى قاعيداسىنان تانباي كەلەدى. ەلباسىنىڭ بۇل جاڭاشىل باستاماسى قازىرگى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا دەپ اتالاتىن جاڭا تاريحي ۇدەرىستىڭ باستاپقى نۇكتەسىنە اينالىپ ۇلگەرگەنى دە اقيقات. بىرلەستىكتىڭ ماقساتى مەملەكەتتەرىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرا وتىرىپ, ەكونوميكالىق بولىك شەگىنەن شىقپايتىن تەك قانا ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا ەكەندىگىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وسىدان جيىرما جىل بۇرىن دا قاداي ايتقان بولاتىن. كەشەگى دارىسىندە دە كسرو-نىڭ قايتا تىرىلمەيتىنىن, ەۋرازيالىق وداق تاۋەلسىزدىككە قاۋىپ توندىرمەيتىنىن دالەلدەپ ايتتى. ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ماسەلەسىن ەلباسىدان ارتىق بىلەتىن, ودان ارتىق جول سىلتەي الاتىن تۇلعا جوق. وسى كەزگە دەيىنگى جەتكەن جەتىستىگىمىز, بەيبىت ءومىرىمىز, ىنتىماعىمىز, كورشىلەرمەن تاتۋلىعىمىز دا تاڭداعان جولىمىزدىڭ دۇرىستىعىنىڭ ايعاعى. ەلباسى ەلىن ەشقاشان ۇياتقا قالدىرعان ەمەس. «ەكسپورتتىق دەڭگەيدە كەيبىر شەنەۋنىكتەر ورىن العان قيىندىقتارعا ءتوزىم تانىتا الماي وتىر. شىنىن ايتقاندا, بولاشاق ەكونوميكالىق وداقتى «شابلون بويىنشا» دا جاساپ شىعۋعا بولار ەدى, الايدا ول ونىڭ نەگىزگى مازمۇنىنا قايشى كەلەر ەدى – مەن جەڭىلدىڭ استىمەن, اۋىردىڭ ۇستىمەن ءجۇرىپ, اسىعىس شەشىم قابىلدايتىن ادام ەمەسپىن», دەگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءسوزى كوپ جايدى اڭعارتادى. كەيبىر ساراپشىلار مەن ساياساتكەرلەر كەڭەستەر وداعىنىڭ ميفتىك «قايتا تىرىلەتىنىن» ايتىپ, ۇرەي سالىپ جۇرگەنىنەن دە حاباردار ەلباسى بۇل جونىندەگى پايىمداردى شىندىقتان الىس ءارى نەگىزسىز ەكەنىن ايتا كەلىپ, «بىرىنشىدەن, بۇگىندە كەڭەستىك ۇلگىمەن قايتا ىقپالداسۋ ءۇشىن ينستيتۋتتىق بازا جوق. ەكىنشىدەن, پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى حالىقتار وزدەرىنىڭ دەربەس مەملەكەتتەرىن قۇردى. ۇشىنشىدەن, قازىرگى مەنشىك جۇيەسى, الەۋمەتتىك قۇرىلىم جانە قوعامدارىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قالىبى كەڭەستىك ەسكىلىكتەن الدەقايدا العا وزىپ كەتتى. بۇل تۇستا ءبىز رەسەي جانە بەلارۋس باسشىلىعىمەن ءبىر پىكىردەمىز», دەدى. ن.ءا.نازارباەۆ ءبىر سوزىندە ء«بىز ارمانداردى اقيقاتقا اينالدىردىق» دەگەن ەدى. ونىڭ ناقتى دالەلى «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن ورىندالۋى. توقمەيىلسۋ مەن بۇگىنمەن عانا ءومىر ءسۇرۋ قاعيداتىنان ادا ەلباسى ۇرپاق بولاشاعى ءۇشىن ءتورت ونجىلدىققا دەيىنگى كەڭ اۋقىمدى جوسپار جاسادى. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – ءار قازاقتىڭ, قازاقستاندىقتىڭ جول اشارى. ماقسات, مىندەت, وتەر جول انىقتالعان باعدار جولاۋشىسى. جىگىت جاسىن ارتقا تاستاعان مەملەكەتىمىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىنا كوز تاستاعاندا, وسى قىسقا ۋاقىت ىشىندە ەل تۇرماق, الەمنىڭ تانىماستاي وزگەرگەنىنە كوز جەتكىزەمىز. ءدال قازىرگى كەزەڭ – مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناسقا الىمجەتتىك ساياسات ەنگەن كەز. الەم كۇرت قۇبىلمالى كەيىپكە ەندى. كۇن كورۋ شيەلەنىستى, باسەكەلەستىككە تىرەس ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. دۇنيەجۇزىلىك قۇرىلىم مەن الەمدىك ەكونوميكا كۇن وتكەن سايىن شيەلەنىسىپ, كۇردەلەنىپ بارادى. قازاقستان قۋاتتى, دامىعان مەملەكەتكە اينالدى. «ەندىگى جەردە ءبىز ءبارىمىز ءبىر اتانىڭ – قازاق حالقىنىڭ ۇلىمىز. ەندىگى جەردە ءبارىمىزدىڭ تۋعان جەرىمىز بىرەۋ – ول جالپاق قازاق دالاسى. ءوز حالقىن سۇيەتىن ادام, ءوز جۇرتىنا جاقسىلىق تىلەگەن كىسى وزگە حالىقتاردى اشىندىرمايدى, ءوز ۇلتىن ەشكىمگە قارسى قويمايدى. وتباسىندا ەكەۋ كەلىسپەسە, شاڭىراق شايقالادى, ەكى باسشى كەلىسپەسە, كومپانيا كۇيرەيدى, ال ەل ىشىندە, ۇلت پەن ۇلىس اراسىندا جانجال شىقسا, مەملەكەت قۇلايدى. جاۋلىقتىڭ ەڭ ۇلكەنى, ەڭ قيىنى – ىنتىماق ءۇشىن ىمىراعا بارا الماۋ». ەلباسى ايتقان وسى سوزدەردى قازاق ەلىنىڭ ءاربىر تۇرعىنى ۇلتى مەن ۇلىسىنا, جاسى مەن جىنىسىنا قاراماي بويتۇمارداي تاعىنىپ, ومىرلىك قاعيداسىنا اينالدىرۋى قاجەت. سوندا عانا بەيبىت ومىرمەن جارقىن بولاشاققا بىرگە جەتەمىز! ينتەگراتسيانىڭ ءبىز ءۇشىن باستى قاعيداتى مەملەكەتتىڭ تۇراقتىلىعى مەن قاۋىپسىزدىگى.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا كىرۋ تاۋەلسىزدىگىنەن ايىرىلۋ دەپ تۇسىنەتىن جۇرت مىنا ماسەلەنى ءبىلۋى كەرەك. قانداي زاماندا, قانداي قيىنشىلىقتا بولسىن ۇلتتىڭ تاۋەلسىزدىگىن ساقتاپ قالاتىن كۇش – انا ءتىلى. كەزىندە ۇلت الىپتارىنىڭ ءبىرى احمەت بايتۇرسىنوۆ ءتىل جونىندە «ۇلتتىڭ ساقتالۋىنا دا, جوعالۋىنا دا سەبەپ بولاتىن نارسەنىڭ ەڭ قۋاتتىسى – ءتىل. ءسوزى جوعالعان جۇرتتىڭ ءوزى دە جوعالادى», دەگەن ەدى. مەملەكەتتىگىمىزدىڭ دارەجەسى تىلگە تاۋەلدى ەكەنىن ۇعىناتىن ۋاقىت جەتتى. انا ءتىلى ەلدىگىمىزدى ەنشىلەپ, ۇلتتىق قاسيەتىمىزدى ۇلىقتايدى, ءتىلىمىزدىڭ مىقتىلىعى مىنەزدىلىگىمىزدى انىقتايدى. وجەت, ءور, باتىل حالىقتىڭ ۇساقتالماۋى دا وسى انا ءتىلىن مەڭگەرۋىنە بايلانىستى. سەبەبى, تىلمەن جەتكىزىلەر كوركەم ءسوز – ادام ويىنىڭ حابارشىسى عانا ەمەس, ونىڭ تۇلعالىق, كىسىلىك كەلبەتىنىڭ كورىنىسى. سۇلۋ ءتىلىمىزدىڭ تابيعاتىن تانىپ تالداعان تۇركولوگ عالىمدارىمىزدىڭ پىكىرى بۇگىن دە ماڭىزدى. حالىقارالىق تىلدەر ينستيتۋتىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, الەمدە بار 6 مىڭنان استام ءتىلدىڭ 600-ءىن عانا جويىلۋ قاۋپى تونبەيدى ەكەن. جىل سايىن 10 ءتىل ء«ولى» تىلگە اينالۋدا. ەۋروپانىڭ وزىندە 123 ءتىلدىڭ 9-ىنا قۇرىپ كەتۋ قاۋپى ءتونىپ تۇرسا, 26-سى «شالاجانسار», 38-ءى «مەشەل» كۇيدە. وڭتۇستىك ازيادا 700 ءتىلدىڭ 40-ى عانا ساقتالۋى مۇمكىن, ال سولتۇستىك-شىعىس ازيادا 47 ءتىلدىڭ تەك 6-ى ورىس ءتىلىنىڭ قىسپاعىنا توتەپ بەرەر حالدە. 20-سى ءولىپ بارا جاتىر, قالعان 21-ءى قۇردىمعا كەتۋدە. ال ەلىمىزدەگى جاعدايعا كەلەر بولساق, قولدا بار مالىمەت بويىنشا, الەمدە 14 ميلليوننان استام قازاق بولسا, سونىڭ تەك 8 ميلليون 300 مىڭنان استامى عانا انا ءتىلىن بىلەدى ەكەن. سوندا قازاقتاردىڭ 30 پايىزدان استامى, ياعني ءاربىر ءۇش قازاقتىڭ بىرەۋى ءوز ءتىلىن بىلمەيتىندەردىڭ قاتارىنا جاتادى. ال قازاقپىز دەپ جۇرگەندەردىڭ كوبىسى انا تىلىمىزگە شورقاق ەكەنى, اۋىزەكى ءسوزدى قويىرتپاقتاپ نەمەسە ورىس ءتىلىن قوسىپ سويلەيتىنى, قولىنا قالام ۇستاسا, ءوز ويىن دۇرىستاپ قاعازعا تۇسىرە المايتىنى جانە بەلگىلى. دەمەك, ۇلتتىڭ ۇلت بولىپ ساقتالىپ قالۋىنا انا ءتىلدىڭ اسەرى زور. ەكونوميكالىق ىقپالداستىق ەلدەر اراسىنداعى مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستى جانداندىرىپ, نىعايتا تۇسپەك. بىراق بۇل مادەني-گۋمانيتارلىق ىقپالداستىق ۇدەرىسى بەلگىلى ءبىر سەگمەنتىنىڭ باسىمدىعىمەن ەۋرازيالىق كەڭىستىكتىڭ رۋحاني-مادەني ەرەكشەلىكتەرىن جويادى دەگەن ءسوز ەمەس. بۇل تۋرالى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «كەز كەلگەن قاتىسۋشى مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنىڭ قۇلدىراۋىنا جول بەرمەۋ كەرەك. سول سەبەپتى قاتىسۋشى ەلدەردىڭ مەكتەپتەرى مەن جوو-لارىندا ءبىر-ءبىرىنىڭ تاريحىن, ادەبيەتى مەن مادەنيەتىن, مۇراسىن, ەڭ باستىسى – ءتىلىن وقىتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ ماڭىزدى», دەي وتىرىپ, قازاقستانداعى زاڭدىق نەگىزدە مىندەتتى تۇردە ءبىرىنشى سىنىپتان باستاپ ءۇش ءتىل: مەملەكەتتىك – قازاق ءتىلى, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرى قاتار وقىتىلاتىنىن, كەز كەلگەن مەكتەپكە كىرسەڭىز, قاي ۇلتتىڭ وكىلى بولماسىن, وقۋشىلار ءۇش تىلدە سويلەيتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن بىرگە, بولاشاقتا قۇرىلاتىن ەۋرازيالىق حابار تاراتۋ قۇرىلىمدارى ىقپالداستىق ۇدەرىستەرىنە قاتىساتىن ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك تىلدەرىن پايدالانۋى ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «بۇل ءبىزدى جاقىنداستىرىپ, ءبىر-بىرىمىزگە دەگەن سەنىمدى ارتتىرا تۇسەدى», دەدى. ەۋرازيالىق وداق تۋرالى ماسەلەگە دەگەن قوعامدىق كوزقاراستىڭ ءارتۇرلى بولۋى زاڭدىلىق. وكىنىشكە وراي, كەيبىرەۋلەر بۇل تاريحي باستاماعا نەمقۇرايدى قاراۋدا. كەڭەستىك كەزەڭنەن قالعان «وكىمەت ولتىرمەس» دەگەن پىكىرگە ساياتىن ء«ولى» تۇسىنىك ءالى ء«تىرى» ەكەن. بۇعان بالكىم بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن دۇرىس جۇرگىزبەۋى دە سەبەپ شىعار؟! جازباگەرلەردىڭ سەنىمنەن گورى كۇمانى باسىم تۋىندىلارى كەۋدەگە كۇدىك ۇيالاتىپ جۇرگەننەن بولار. ءبىز ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى ۇلتتىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن قازاقتىڭ مۇددەسى بولۋى ءتيىس. ەگەر دە قازاقستاندا ەر ەتىگىمەن سۋ كەشەتىن جاعداي تۋا قالسا, مەملەكەت ءۇشىن باسىن بايگەگە تىگەتىن الدىمەن قازاقتار بولماق! جاڭا بiرلەستiك قازاقستان ءۇشiن ەڭ الدىمەن 9 ەسە ۇلكەن, 170 ميلليون ادامدى قۇرايتىن نارىققا جول اشادى. بۇگىنگى تاڭدا ينتەگراتسيا ءبىزدىڭ كاسىپكەرلىك ءۇشىن ءتيىمدى ەكەندىگىن سەنىمدى تۇردە ايتا الامىز. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ىقپالداستىق ۇدەرiسi بۇگiنگi كۇننiڭ وزiندە قازاقستان ەكونوميكاسىندا وڭ وزگەرiستەردiڭ ورىن الۋىنا اسەر ەتىپ كەلەدى. كەدەن وداعى قۇرىلعان ۋاقىتتان باستاپ وڭدەۋشi ونەركاسiپكە قۇيىلعان ينۆەستيتسيالار كولەمi ەسەلەنەدi, شەتەلدەن كەلiپ تۇسكەن تiكەلەي ينۆەستيتسيالار كولەمi 34%-عا ارتقان. مۇنىڭ بارلىعى قازاقستانعا دەگەن ينۆەستيتسيالىق قىزىعۋشىلىقتىڭ ايتارلىقتاي وسكەنىن كورسەتەدi. ەلىمىزدىڭ جۇرگiزiپ وتىرعان كوپقىرلى سىرتقى ساياساتىنىڭ ماڭىزدى قاعيداتى ساقتالا وتىرىپ, قازاقستانعا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا الەمنiڭ وزگە مەملەكەتتەرiمەن كەلiسiم جاساسۋعا شەك قويىلمايتىنىن ەستە ساقتاعان ابزال. قازاقستان – ەۋرووداقپەن جاڭا كەلiسiمگە قول جەتكiزگەن ورتالىق ازياداعى جالعىز مەملەكەت. Doing Business رەيتينگi بويىنشا بۇكiلالەمدiك بانكتiڭ 2014 جىلعى ەسەبiنە سايكەس قازاقستان 189 ەلدiڭ iشiنەن 50-ورىنعا شىقتى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 3 ساتىعا كوتەرiلۋ دەگەن ءسوز. ەلىمىز تمد مەملەكەتتەرi بويىنشا كوش باستاپ تۇر. اتاپ ايتار بولساق, رەسەي 92-ورىندا, بەلارۋس 63-ورىندا, قىرعىزستان 68-ورىندا. كوپتەگەن ەلدەر بiزدەن قالىپ كەلەدi. بۇل بiزدiڭ ەلدەگi سىرتقى ساۋدا ساياساتىنىڭ بيزنەس احۋالدىڭ دامۋى مەن جاقسارۋىنا, ەكسپورتتىق-يمپورتتىق وپەراتسيالاردىڭ جەتiلۋiنە سەپتiگiن تيگiزەتىنى ءسوزسىز. ارينە, بۇل جەتىستىك باسقالاردىڭ قىزعانىشىن تۋدىرىپ, ولارعا قۋانىش سىيلامايتىنى انىق. ەۋرازيالىق وداق – ءار قاتىسۋشى ەلدىڭ ۇلتتىق-مەملەكەتتىك مۇددەسى جۇزەگە اسىرىلاتىن تەڭ قۇقىقتى تاۋەلسىز مەملەكەتتەردىڭ وداعى بولۋى ءتيىس جانە ارقايسىسىنىڭ جيىنتىق الەۋەتى تولىقتاي پايدالانىلۋى قاجەت. بۇعان قوسا, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنان ايىرماشىلىعى, بىرلەسۋ نەگىزى باسقا ەمەس, ەكونوميكالىق ءوزارا بايلانىستار بولۋى شارت. ءوڭىر مەملەكەتتەرىنىڭ ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق, كەدەندىك, ساۋدا جانە الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق كەڭىستىك قۇرۋ جولىمەن جۇزەگە اسىپ, ەگەمەندىككە نۇقسان كەلمەيتىندەي, مەملەكەتتەردىڭ ىشكى ىسىنە ارالاسپاۋ, ءوز ەلىنىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىم ءتارتىبىن ايقىنداعان ءار حالىقتىڭ قۇقىنا قۇرمەتپەن قاراۋ جاعدايىندا جۇرگىزىلۋى كەرەك. ال, ەۋرازيا مەملەكەتتەرى ينتەگراتسياسىنىڭ باستى ماقساتتارى – تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, ءوڭىردى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ قاجەتتىگى. ەۋرازيالىق وداق – بۇگىنگى كۇن مەن بولاشاقتىڭ كۇردەلى سىناقتارىمەن ولشەنەتىن مەگاجوبا. ول قالىپتاسۋى تاريحتاعى ەڭ كۇشتى جاھاندىق قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستار ىقپالىمەن باستالعان جاڭا الەمدىك ارحيتەكتۋرانىڭ ورگانيكالىق بولشەگى بولۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرىنە يە. قورىتىندىلاي كەلگەندە, ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ ۇسىنعان ەۋرازيالىق يدەياسى ءوزىنىڭ ماڭىزدىلىعىن, ومىرلىك قاجەتتىلىگىن تاجىريبە جۇزىندە دالەلدەپ كەلەدى. ارعى تاريحىن سوناۋ ەۋرازياشىلدىقتان باستاۋ العان بۇل يدەيا ءوزىنىڭ تۇپكى ماقساتىنا جەتەدى دەگەن سەنىمدەمىن. ەڭ مىقتى ۇلت بولۋىمىز ءۇشىن ءبىز ءوز جەرى مەن ەلىن سۇيەتىن, ۇلتتىق كۇندىلىقتاردى ساقتاي بىلەتىن, ءوز باسىن ۇلت ءۇشىن بايگەگە تىگە الاتىن جىلقى مىنەزدى ارلى قازاق بولۋىمىز كەرەك. ال ول ءۇشىن ىنتا قاجەت. ال ىنتا بولۋ ءۇشىن كوپتەگەن فاكتور – ۇلتتىق ماقتانىش, ۇلتتىق برەند, ۇلتتىق سەنىم بولۋى ءتيىس. ۇلتتىق ماقتانىش ول – سپورت, عىلىم, ءبىلىم سالاسى. ۇلتتىق برەند – ۇلتتىق ءونىم, تەحنولوگيا, تەحنيكا. مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ ءVىى استانا ەكونوميكالىق فورۋمىندا: «...الەمدىك داعدارىس جويىلىپ كەتكەن جوق. جىل وتكەن سايىن ۇلعايىپ كەلەدى. ادامزات الەمدىك دامۋدىڭ مۇلدە جاڭا جوباسىن كۇتۋدە», دەگەن ەدى. وسىعان وراي, ءبىز بۇگىن ءالى دە ۋاقىت تالابىنا ساي كاسىپتى يگەرۋدى جوعارى مەجەگە جەتكىزۋىمىز كەرەك. جاڭا تەحنولوگيا, يننوۆاتسيالىق ءۇردىس, عىلىمي تىڭ جاڭالىقتار ءبىزدىڭ جان سەرىگىمىزگە اينالۋى شارت.
وڭالباي اياشەۆ,
وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.