بالاباقشا ما, الدە مەكتەپ پە؟

100 بالاعا كابينەت جەتىسپەيدى

بوراس ورتا مەكتەپ-باقشا­سى­نىڭ قالىپتاسۋ تاريحى قىسقاشا ال­عاندا وسىلاي. اۋداندىق ءبى­لىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى سامات ومار­عازيننىڭ ايتۋىنشا, قازىر مۇندا ءبىرىنشى قاباتتا 135 بالا 6 توپقا ءبولىنىپ, مەكتەپكە دە­يىن­گى بىلىممەن قامتىلىپ كە­لەدى. ەكىن­شى قاباتىندا 400-گە جۋىق وقۋ­شى ەكى اۋىسىمدا ءبىلىم الىپ ءجۇر.

«الداعى وقۋ جىلىنا 404 بالا كەلىپ, ەكى اۋىسىمدا وقيدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. مۇندا ساباق وقۋ­عا ارنالعان 11 كابينەت قانا بار. دەمەك 100 بالاعا كابينەت جەتىسپەيتىنىن بايقاۋعا بولادى. شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قاراماعىندا بولعان كەزىمىزدە ءوڭىر باسشىسىنان وسى ماسەلەنى شەشىپ بەرۋدى سۇراعانبىز. وسى مەكتەپ 2023 جىلدىڭ تىزىمىنە كىرگىزىلگەن بولاتىن. دانيال احمەتوۆ وڭىرگە كەلگەن كەزدە بيىل جوبالىق-سمەتالىق قۇ­جاتى دايىن بولادى دەپ ايتقان ەدى. الايدا جاڭا وبلىس قۇ­رىل­عان سوڭ, بۇل پروتسەدۋرادان قايتا وتۋىمىزگە تۋرا كەلەدى. سوندىقتان اباي وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان ۇرانحاەۆ بۇل ماسەلەنىڭ شەشىلۋىنە سەپتەسەدى دەگەن ۇمىتتەمىز. نەگە دەسەڭىز, بۇل – ءبىرىنشى كەزەكتە بالاباقشا. ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيدى. ەكىنشىدەن, بۇل عيماراتقا كۇردەلى جوندەۋ جۇر­گى­زۋ قاجەت. ۇزاق جىلدان بەرى مەكتەپ-باقشانى جون­دەۋ­گە قاراجات بولىنبەي كەلەدى», دەدى س.ومارعازين.

جاڭا بالاباقشا قيراپ جاتىر

اۋدان ورتالىعىنداعى «اينا­لايىن» بالاباقشاسىنىڭ اشىل­­عانىنا 8 جىل عانا بولعان. ايت­سە دە «اينالايىندى» اينالىپ وتسەڭىز ونىڭ قابىرعا­لا­رىنىڭ جارىقشاقتان كورىن­بەي­تى­نىن بايقاۋعا بولادى. اپاتتى دەپ تانىلعان بالاباقشا 2014 جىلى شامامەن 225 ملن تەڭگەگە سالىنعان-دى. مۇندا 90 بالا 4 توپقا ءبولىنىپ, مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتىلۋعا ءتيىس ەدى. دەسە دە كوكتەم سايىن اۋدان حال­قىن مازالايتىن جەراستى سۋ­لارى سال­دارىنان ءبىلىم بەرۋ عيماراتى بۇ­لىنە باستاعان.

«جەراستى سۋلارى كوتەرىلىپ, وكىنىشكە قاراي, بالاباقشانىڭ ەدەنى ءب ۇلىنىپ كەتتى. وسىعان بايلانىستى «التاي ساۋلەت» كومپانياسى ءتيىستى ساراپتامانى جاساپ بەردى. جوبالىق-سمەتالىق قۇجات دايىندالىپ, جوندەۋ جۇ­مىستارىنا شامامەن 72 ملن تەڭگە بولىنۋگە ءتيىس بولاتىن. بىلتىر وبلىس ورتالىعىندا قۇ­رى­­لىسقا قاجەتتى قاراجاتتى قور­عاپ شىق­قان ەدىك. بيىل كوكتەمدە جون­دەۋ جۇمىستارى باس­تالۋى كەرەك ەدى. بىراق جاڭا اكىمشىلىك اۋماققا بولىنگەندىكتەن بۇل قاراجاتتى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى وزدەرىندە قالدىردى. بۇل جاعدايدىڭ سالدارىنان 90 بالا ۇيلەرىندە وتى­رۋ­عا ءماجبۇر», دەدى اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى.

باشكولدە 10-11 سىنىپ جابىلا ما؟

بۇدان باسقا بەسقارا­عاي­لىق­­تار باشكولدەگى ورتا مەك­تەپتە 10-11 سىنىپتىڭ جابى­لا­تىنىنا الاڭداۋلى. اتا-انا­لار بۇل تۋرا­لى وقۋ جىلىنا جارتى اي قالعاندا عانا حابار­لان­دى­رىل­عانىنا نارازى. اباي وبلىسى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرجان احمەتقاليەۆ ايت­قان­داي, بۇل ماسەلەنى رەت­تەۋدىڭ جولدارى بار.

«قازىر ءبىلىم ءبولىمىنىڭ وكىل­دەرى وقۋشىلاردى مەكتەپ-ينتەر­ناتقا ورنالاستىرۋدى ۇسىندى. مەكتەپ شاعىن بولعاندىقتان, 10-11 سىنىپتاردى جابۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ تالابىنا سايكەس وقۋشىلاردىڭ كونتينگەنتى 81%-دان تومەن بولماۋى قاجەت. ال اتالعان مەكتەپتە ونىڭ كورسەتكىشى – 65%. اۋداندا تەكسەرۋ كوميسسيا­سى بو­لىپ, وسىنداي ۇيعارىمعا كەلگەن», دەدى ن.احمەتقاليەۆ.

دەسەك تە بۇل ۇسىنىستى بار­لىق اتا-انا جىلى قابىلدادى دەپ ايتۋ قيىن. سول سەبەپتى وقۋشىلاردى اۋداندا قىزمەت ەتىپ تۇرعان نەگىزگى مەكتەپتەرگە تاسىمالداۋ مۇمكىندىكتەرى دە پىسىقتالىپ جاتىر.

بالاباقشانىڭ عيماراتى قايتارىلادى

اۋدانداعى ءبىلىم بەرۋ سالا­سىن­داعى احۋالمەن تانىسقان وبلىس اكىمى نۇرلان ۇرانحاەۆ بارلىق وزەكتى ماسەلەنى جۇيەلى تۇردە شەشۋگە كۇش سالىناتىنىن جەتكىزدى.

«جىلاندى اۋىلىندا وففتەيك كەلىسىمشارتى نەگىزىندە مەكتەپ سالىنىپ جاتىر. بيىل تاپسىرىلادى دەپ كوزدەلىپ وتىر. بەسقاراعايداعى مەكتەپ-باقشانىڭ قىزمەتىمەن تانىسىپ شىقتىم. سونداي-اق اپاتتى بالاباقشانىڭ جاعدايىنا قانىقتىق. قازىر كۇردەلى جون­دەۋ جۇمىستارىنا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتى دايىندالىپ جاتىر. بۇل بيىل جوندەلەتىن بولادى. جوسپاردا 300 ورىن­دىق مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى تۇر. ونى 600 ورىنعا اۋىستىرامىز. ءسويتىپ بالاباقشادا قاڭتا­رى­لىپ وتىرعان وقۋشىلار تا­لاپقا سايكەس مەكتەپتە ءبىلىم الا­دى. ال بالاباقشانىڭ عيما­راتى وزدەرىنە قالادى», دەدى ن.ۇرانحاەۆ.

بيىل اۋدان بويىنشا 1-سى­نىپ­تىڭ تابالدىرىعىن 264 بالا اتتايدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. تۇتاستاي العاندا, بيىلعى وقۋ جىلىنداعى وقۋشىلاردىڭ سانى 3 مىڭعا جەتۋگە ءتيىس.

اباي وبلىسى,

بەسقاراعاي اۋدانى