ورىس قىزى قازاق ءتىلىن ۇيرەتەدى
وسكەمەندە نادەجدا شۋشانيكوۆا ەسىمدى ورىس قىزى تۇرادى. سوڭعى جىلدارى وزگە ۇلت وكىلدەرىنە, انا ءتىلىن بىلمەيتىن قانداستارىمىزعا قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋگە جانىن سالىپ ءجۇر. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مەرەيىن وسىرۋگە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن وتانداسىمىزبەن جولىعىپ, اڭگىمە وربىتكەن ەدىك. – مەن زايسان قالاسىنىڭ تۋماسىمىن, – دەپ باستادى ءسوزىن نادەجدا الەكساندروۆنا. – زايسانداعى م.لومونوسوۆ اتىنداعى ورىس مەكتەبىن ءبىتىرگەنمىن. ونان سوڭ س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاق فيلولوگياسى فاكۋلتەتىندە وقىدىم. 2007 جىلى «قازاق ادەبيەتى» ماماندىعى بويىنشا ماگيستراتۋرانى اياقتادىم. وبلىستىڭ لينگۆيستيكالىق ورتالىعىندا جۇمىس ىستەگەنىمە ءتورت جىل بولدى. 1982 جىلى دۇنيەگە كەلگەن ن.شۋشانيكوۆا قازاق ءتىلىن بالاباقشادان باستاپ ۇيرەنگەن ەكەن. – ءالى ەسىمدە, بالاباقشادا قازاق بالالارىنىڭ ورتاسىندا ويناپ ءجۇرىپ, ولاردىڭ ءوزارا سويلەسكەندەرىنە قاتتى قىزىعاتىنمىن. ول كەزدە ءتورت جاستامىن. وتباسىندا اتا-انامىزبەن ورىس تىلىندە سويلەسەتىن ەدىك. بالاباقشاعا بارعان سوڭ, ەكى-ءۇش ايدىڭ ىشىندە ءتىلدى ۇيرەنىپ الدىم. كەيىن ءۇي ىشىندە دە قازاق تىلىندە قارىم-قاتىناس جاساي باستادىق, – دەيدى ناديا الەكساندروۆنا. ول ەڭبەك ەتەتىن لينگۆيستيكالىق ورتالىقتىڭ نەگىزگى قىزمەتى – وبلىس تۇرعىندارىنا قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ. – ءبىز ەكى باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ءبىرىنشى باعىت – وبلىسىمىزدىڭ ەرەسەك ازاماتتارىنا قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ بولسا, ەكىنشى باعىت – «قازتەست» قازاق ءتىلى ءبىلىمىنىڭ دەڭگەيىن باعالاۋ جۇيەسىنە مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى دايىنداۋ. 2011-2020 جىلدار ارالىعىنداعى تىلدەردى دامىتۋ مەن قولدانۋ باعدارلاماسىندا كورسەتىلگەندەي, بيىل مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ءتىلدى ءبىلۋ دەڭگەيىن «قازتەست» بويىنشا 20 پايىزعا جەتكىزۋىمىز كەرەك. ياعني ولاردىڭ 20 پايىزى مەملەكەتتىك سەرتيفيكات الۋى ءتيىس. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە ساباق بەرگەندە ۇلتىنا قارامايمىز. سەبەبى ولار 2020 جىلعا دەيىن ءتىلدى تولىق مەڭگەرۋى قاجەت. سونداي-اق, قالا تۇرعىندارىنا ارنالعان «ءتىلاشار» اتتى تەگىن وقىتۋ باعدارلاماسى بار. اتالعان ساباق اپتاسىنا ءتورت مارتە وتكىزىلەدى. وعان كوبىنەسە وزگە ۇلت وكىلدەرى كەلەدى, – دەدى نادەجدا الەكساندروۆنا. 2012-2013 وقۋ جىلىندا لينگۆيستيكالىق ورتالىقتا «ءتىلاشار» تەگىن وقىتۋ كۋرسى بويىنشا 571 ادام وقىسا, جالپى ءتىل ۇيرەنۋشىلەر سانى 1296 ادامدى قۇراعان ەكەن. ال «قازتەست» سىناعىنان 1847 ادام ءوتىپتى. بۇگىندە وبلىس اۋماعىندا 9 لينگۆيستيكالىق ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. جۋىردا سەمەي قالاسى مەن كوكپەكتى اۋدانىندا تاعى ەكى لينگۆيستيكالىق ورتالىق اشىلدى. بۇرىن بۇل ورتالىقتا قازاق ءتىلى عانا وقىتىلعان بولسا, قازىرگى كەزدە «ءۇش تۇعىرلى ءتىل» جوباسىنا سايكەس ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرى دە وقىتىلادى. ن.شۋشانيكوۆانىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋگە ىنتالىلار قاتارى جىل وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلەدى. ولاردىڭ باسىم بولىگى – وزگە ۇلت وكىلدەرى. كوپشىلىگى ءتىلدى بەلگىلى ءبىر ماقساتتا ۇيرەنگىسى كەلەتىن كورىنەدى. ماسەلەن, جاس انا بالاسىنىڭ, اجە نەمەرەسىنىڭ ساباعىنا قارايلاسۋى ءۇشىن, كەلەسى ءبىرى قۇدايى كورشىلەرىمەن ەركىن ءتىل قاتىسىپ, اڭگىمەلەسۋ ماقساتىندا قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋگە ىقىلاستى بولىپ وتىر. ولار ەكى ايدىڭ ىشىندە جەتىك دارەجەدە بولماسا دا, ءبىرشاما سويلەسۋ تىلىنە داعدىلانادى. جىل سايىن ەلىمىزدە وزگە ۇلت جاستارىنىڭ فورۋمدارى وتەدى. ونىڭ ءىشىندە العاشقى جيىنداردىڭ ءبىرى ريددەر قالاسىندا وتكەن ەدى. استانادا, قاراعاندىدا دا ۇيىمداستىرىلدى. سۇحباتتاسىم اتالعان فورۋمداردا شىعىستاعى جاستاردىڭ اتىنان قاتىسقان ەكەن. اڭگىمە ۇستىندە بايقاماي «ۆوت» دەگەن اۋىزەكى ورىس تىلىندەگى ءسوزدى ايتۋىمىز سول ەكەن, كەيىپكەرىمىز تەز اڭدادى. ونداي وسالدىقتى كەشىرمەيدى ەكەن. «ءتىلدى ءوزىڭىز شۇبارلاپ وتىرسىز», دەگەندە توسىلىپ قالدىق. – ءسوز اراسىندا ايتىلاتىن بوگدە تىلدەگى قىستىرما سوزدەردەن قۇتىلۋ كەرەك, – دەدى ول. قاپەلىمدە ءسوز تاپپاي قالعان ەسكەرتپەنىڭ استارىندا قازاق تىلىنە دەگەن ۇلكەن ءىلتيپات جاتقانىن ءبىز دە بايقادىق. «اڭداماي سويلەگەن اۋىرماي ولەدى» دەگەن وسى. ول ۋنيۆەرسيتەتتەگى ديپلومدىق جۇمىسىندا ايگىلى مۇقاعالي ماقاتاەۆ پەن سەرگەي ەسەنيننىڭ شىعارمالارىن سالىستىرسا, ماگيستراتۋرادا وقىپ جۇرگەنىندە ونى ءارى قاراي ىندەتە زەرتتەپ, قوس اقىننىڭ ليريكاسىنداعى سەنتيمەنتالدى تراگەديالىق رومانتيزم تاقىرىبىن قامتىپتى. – ماعان مۇقاعاليدىڭ پوەزياسى قاتتى ۇنايدى. جالپى, جان-دۇنيەمە قازاق قالامگەرلەرى جاقىن. سەبەبى, بۇگىندە وقيتىن گازەتىم, كورەتىن ءفيلمىم, تىڭدايتىن جاڭالىعىمنىڭ ءبارى – قازاق تىلىندە. كەيدە ءوزىمنىڭ انا ءتىلىمدى ۇمىتىپ بارا جاتقان سياقتىمىن, – دەيدى ول. اتا-اناسى زايساندا تۇرادى ەكەن. ءوزى وسكەمەندىك جىگىتكە تۇرمىسقا شىققان. اتا-ەنەسى مەن كۇيەۋى ونىڭ قازاق تىلىندە سايراپ تۇرعانىنا ءسۇيسىنىپ, وزدەرى دە ودان ءتىل ۇيرەنە باستاپتى. ال مەكتەپ تابالدىرىعىن بيىل اتتاعان قىزى قازاق ءتىلى ءپانىن كىلەڭ بەستىككە وقيتىن كورىنەدى. قازاق ءتىلىنىڭ كومەگى كوپ تيگەنىن ايتقان ول قوعامدىق ورىنداردا ءبارى ريزاشىلىقپەن قاراپ, ءتىپتى, كەزەكتەرىنە دەيىن بەرىپ جىبەرەتىنىن جەتكىزدى. – جاتىق سويلەيتىنىمنىڭ ارقاسىندا ادامدارمەن تەز ءتىل تابىسىپ كەتەمىن. الايدا, مۇنى ماقتان تۇتقان ەمەسپىن. قازاقستاندا تۇرىپ جاتقاندىقتان, قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋ – ءبىزدىڭ پارىزىمىز. قازاق ءتىلى – كۇندەلىكتى قاجەتتىلىك بولۋى كەرەك. «ءبىر ءتىل بىلگەن – ءبىر ادام, ەكى ءتىل بىلگەن – ەكى ادام» دەيدى. ءبىز بۇگىندە ۇشتۇعىرلى ءتىلدى مەڭگەرۋگە تىرىسىپ جاتىرمىز. ءتىل ءبىلۋ – كەز كەلگەن قازاقستاندىقتى العا جەتەلەيدى. قازىر اعىلشىن تىلىندە ازداپ سويلەيمىن. كەلەشەكتە تۇرىك ءتىلىن ۇيرەنۋدى جوسپارلاپ ءجۇرمىن, – دەيدى اعىنان جارىلا كەيىپكەرىمىز. قازاقستاندىق ۇلتارالىق كەلىسىم مودەلىنە قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ ارقىلى ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ن.شۋشانيكوۆانىڭ ايتۋىنشا, لينگۆيستيكالىق ورتالىقتا ءتىل ۇيرەنۋگە تولىق مۇمكىندىك جاسالعان. ورتالىق مۋلتيمەديالىق كابينەت, اۋديو جانە بەينەجازبالار, وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالدارى جانە ەلەكتروندىق وقۋلىقتارمەن جابدىقتالعان. تەك ادامنىڭ ىنتاسى مەن نيەتى بولسا بولدى. جاس تا, زەينەتكەر دە ءتىلدى ۇيرەنە الادى. – الايدا, كەيبىر مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ كەجەگەسى كەيىن تارتىپ تۇرادى. ولار «اققۋ, شورتان ءھام شايان» مىسالىنىڭ كەيىپكەرلەرى سياقتى. بىرەۋى العا, بىرەۋى ارتقا تارتادى. مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋدە قاراكوزدەرىمىزگە قاراعاندا, وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ ىنتا-ىقىلاسى جوعارى. سوندىقتان جاستاردى ءتىل ۇيرەنۋگە شاقىرامىن. ەلباسى ايتقانداي, باسەكەگە قابىلەتتى مامان بولۋىمىز ءۇشىن قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىن ءبىلۋىمىز كەرەك. قازىر كەي جاستار: «قازاق ءتىلى قاجەت ەمەس, اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرىپ السام, شەتەلگە كەتەمىن», دەيدى. بۇل – دۇرىس ەمەس. بۇگىندە شەتەلدە تۇراتىن قازاقتار دا قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ جاتىر. مىسالى, ءبىزدىڭ «ۋچيمسيا گوۆوريت پو كازاحسكي» اتتى سايتقا ارنالعان جوبامىز بار. ينتەرنەتتەن تاۋىپ الىپ, تىركەلۋگە بولادى. قازىر سايتىمىزعا 600 مىڭعا جۋىق ادام مۇشە بولىپ وتىر. ونىڭ ءبارى ءتىلدى جەتىك مەڭگەرمەسە دە, ازداپ بىلە باستادى. سايتقا 14 مودۋلدەن تۇراتىن ساباق پەن تەست, ءان ايتۋ ەنگىزىلگەن. سونداي-اق, قاشىقتىقتان وقىتۋ ادىستەمەسىن پايدالانۋعا بولادى. ەۋروپا ەلدەرىندە تۇراتىن قازاق ازاماتتارى قازاق ءتىلىن وسى قاشىقتىقتان وقىتۋ جۇيەسى ارقىلى بىزدەن ۇيرەنۋدە. ولاردى ورتالىعىمىزدىڭ ادىسكەرلەرى وقىتادى. اسىرەسە, بەلگيادا تۇراتىن قازاق ازاماتى بەلسەندى وقيدى. شەتەلدە تۇراتىن قازاقتاردىڭ ءوزى مەڭگەرىپ جاتقاندا, ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى 20 جىلدان اسا ۋاقىت وتسە دە ىقىلاس تانىتپاعانىن تۇسىنبەيمىن. مۇمكىن, ولارعا انا سۇتىنەن قاسيەت دارىماعان شىعار. باۋىرجان مومىش ۇلى: «بالاسىنا بەسىك جىرىن ايتپاعان انادان, نەمەرەسىنە ەرتەگى ايتپاعان اجەدەن, ءبىر-بىرىمەن انا تىلىندە سويلەسپەگەن ادامنان قورقامىن», دەگەن عوي. وسى ءسوزدى ەشقاشان ەسىمىزدەن شىعارماۋىمىز كەرەك, – دەدى نادەجدا الەكساندروۆنا. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». وسكەمەن.«سالەم, تىڭ جەرىم!» جيناعى
«پيشيتە نام, پودرۋجكي», «مولوديوجنايا پەسنيا», «ەدەم مى, درۋزيا», «ەدۋت نوۆوسيولى», «پلانەتا تسەلينا» اتتى اندەرگە تولى وبلىس ورتالىعىنداعى «شافەردىڭ مۋزەي ءۇيى» تىڭ جانە تىڭايعان جەرلەردى يگەرۋدىڭ 60 جىلدىعىنا وراي «سالەم, تىڭ جەرىم!» اتتى اندەر جيناعىن شىعاردى. مۋزەي ديرەكتورى تاتيانا كورەشكوۆانىڭ ايتۋىنشا, جالپى, ەلىمىزدەگى تىڭ جانە تىڭايعان جەرلەردى يگەرۋ كەزىندە شىققان ولەڭدەرى – وتكەن كۇندەردىڭ مۋزىكالىق ەسكەرتكىشى. وتكەننىڭ بۇگىنگە جەتكەن ەستەلىگى. ءبىزدىڭ دە, ءتىپتى, باتىس اۋەندەرىنە ەلتىگەن قازىرگى كۇننىڭ جاستارىنىڭ دا جۇرەكتەرىن جىلىتادى. ويتكەنى, تىڭدا ءبىزدىڭ اعا ۇرپاق وكىلدەرى, اتا-اپالارىمىز تەر توگىپ, قاجىرلى ەڭبەك ەتتى. سول قىپ-قىزىل ەڭبەك جالىندى پاتريوتتىق وتانسۇيگىشتىك اندەر, ماحاببات اۋەندەرىن ومىرگە اكەلدى. – تىڭ كەزىندەگى اۋەندەردى تىڭداساڭىز, سول كەزدەگى جاستاردىڭ وتانسۇيگىشتىك سەزىمى قاتتى تولقىتادى. بۇگىنگى جاستار ءۇشىن تاربيەلىك ءمانى ەرەكشە, – دەيدى مۋزىكاتانۋشى ناۋم شافەر. اندەر جيناعىنا سول كەزدەگى جاستار مەن بۇكىل ەلگە تانىمال 20 ولەڭ ەنىپتى. بۇل «پيشيتە نام, پودرۋجكي», «مولوديوجنايا پەسنيا», «ەدەم مى, درۋزيا», «ەدۋت نوۆوسيولى», «پلانەتا تسەلينا» دەگەن ولەڭدەر. جيناققا قازاقستاندىق كومپوزيتورلار ەۆگەني برۋسيلوۆسكي, باقىتجان بايقاداموۆ, ءابىلاحات ەسپاەۆتىڭ ولەڭدەرى دە ەنگىزىلىپتى. بەلارۋسسيادان اقمولاعا تىڭ جەرلەردى يگەرۋگە كەلگەن قازاقستاندىق اقىن ۆيكتور ميلتونىڭ سيرەك تۋىندىلارىنىڭ جازبالارى بار. ميلتو ولەڭدەرىنىڭ جازبالارى ناۋم شافەردىڭ مۋزەي ۇيىندەگى مۋزىكالىق ساندىقتا ساقتالعان. سونىمەن قاتار, «سالەم, تىڭ جەرىم!» ولەڭدەر جيناعىنا پاۆلودارلىق كومپوزيتورلار ميحايل پۋلگا مەن ۆياچەسلاۆ كۋحارەۆتىڭ جانە اقىن نۇتفوللا شاكەنوۆتىڭ ولەڭدەرى دە ەنىپتى. جيناقتا اقىن بوريس ۆاحنيۋكتىڭ «كرۋگوزور» مۋزىكالىق جۋرنالىنىڭ ماتەريالدارى بويىنشا دايىنداعان «تىڭ – عارىش» اتتى رەپورتاجدار سەرياسى دا بار. فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان». پاۆلودار.تۇتاس ءبىر انسامبل قۇرىلماق
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXI سەسسياسىندا تولەرانتتىلىق پەن كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق مودەلىن ودان ءارى العا جىلجىتۋدىڭ التى جاڭا شاراسىن تايعا تاڭبا باسقانداي اتاپ كورسەتتى. سونىڭ ءبىرى رەسپۋبليكانىڭ بەس وبلىسىندا دوستىق ۇيلەرىن تۇرعىزۋ بولىپ وتىر. وسىعان قاتىستى مەملەكەت باسشىسى اسسامبلەيا حاتشىلىعىنا بارلىق ماسەلەلەردى باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى. سول بەس دوستىق ءۇيىنىڭ ءبىرى ورال قالاسىندا بوي كوتەرمەك. ەلباسى سەسسيادا تاپسىرعان ماسەلەگە قاتىستى ءبىز باتىس قازاقستان وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, حاتشىلىق باسشىسى ع.ح.قاپاقوۆقا جولىققان ەدىك. – عايسا حاميدوللا ۇلى, استاناداعى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا وتكىزىلگەن اسسامبلەيا سەسسياسىندا ەلباسىمىزدىڭ وڭىرلەردەگى دوستىق ۇيلەرىنىڭ اتقاراتىن ءرولى مەن ماڭىزى جونىندەگى سارابدال ءسوزىن تىكەلەي تىڭدادىڭىز. بۇعان نە دەيسىز؟ ء–يا, مەملەكەت باسشىسى سەسسيادا وڭىرلەردەگى دوستىق ءۇيلەرىنىڭ ەتنوسارالىق بايلانىستاردى ۇيلەستىرۋ مەن ودان ءارى تەرەڭدەتۋدىڭ ورتالىعى مەن شتابتارىنا اينالىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ بەردى. بۇلاردا جىل سايىن 720 مىڭنان استام ادام بولىپ تۇرادى, دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. بۇدان شىعاتىن ءتۇيىن كەلىسىمدى كوكسەگەن مۇنداي ارنايى عيماراتتاردىڭ اۋقىمىن تەك بىرجاقتى ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ ءوفيسى مەن كەڭسەسى ۇعىمىمەن نەمەسە مۇندا وتكىزىلەتىن تانىمدىق-تاعىلىمدىق سيپاتتاعى ءارتۇرلى مادەني-اعارتۋ شارالارىمەن شەكتەي سالۋعا بولمايدى. ونىڭ ءمانى مەن ماڭىزى, شىنايى دوستىق قارىم-قاتىناستاردى قالىپتاستىرۋداعى ورنى بۇدان گورى تەرەڭدە. ونىڭ ەسىگى قاشاندا دوستىقتىڭ تۋىن جىقپايتىن, ەل بىرلىگىن ەڭ باستى قوعامدىق قۇندىلىق دەپ سانايتىن ءاربىر وتانداسىمىز ءۇشىن ايقارا اشىق بولۋعا ءتيىس. – ەندى ورال قالاسىندا تۇرعىزىلاتىن دوستىق ۇيىنە قاتىستى وقىرماندارعا دەرەك بەرە كەتسەڭىز. بۇل قۇرىلىس قاشان باستالماق؟ – ءيا, بيىلعى جىلى ەلىمىزدىڭ باتىستاعى قاقپاسى – ورال قالاسىندا العاشقى قازىعى قاعىلىپ, كىرپىشى قالاناتىن دوستىق ءۇيى شىن مانىندە ەتنوسارالىق جاراسىم مەن كەلىسىمدى جانە قوعامدىق تۇراقتىلىقتى ودان ءارى نىعايتا تۇسۋگە سەپتىگىن تيگىزەرى كامىل. وسىمەن سۇراعىڭىزدىڭ ەكىنشى بولىگىنە دە جاۋاپ بەردىم عوي دەپ ويلايمىن. بۇل ورىن الەۋمەتتىك جاسامپاز باستامالاردىڭ بەل ورتاسىنا اينالادى دەپ سەنەمىز. قازىرگى كۇنى دوستىق ءۇيى تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى جاسالدى. باتىس قازاقستاندا دوستىق ءۇيىن سالۋ ماسەلەسىن اسسامبلەيا سەسسياسىندا ەلباسىنىڭ ءوزى كوتەرۋى بۇل ءىستى جەدەلدەتەدى دەپ ەسەپتەيمىز. سوندىقتان وسىعان وراي ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسى دا كوپ كەشىكپەي بەكىتىلۋگە ءتيىس. جوباعا سايكەس دوستىق ءۇيى وبلىس اكىمدىگىنىڭ قۇزىرىنا بەرىلەتىنى دە بەلگىلى. قۇرىلىستى قارجىلاندىرۋ جونىندەگى بىرقاتار ماسەلەلەر دە جوعارىدا اتالعان تۇجىرىمداما اياسىندا ءوز شەشىمىن تاپپاق. قۇرىلىسشى ماماندار تىلىمەن ايتقاندا, نولدىك تسيكلدەن تۇرعىزىلاتىن ارنايى نىسان ورال قالاسىنىڭ ارحيتەكتۋرالىق اجارىنا دا ءوز ۇلەسىن قوسۋى قاجەت. سوندىقتان دا دوستىق ءۇيىنىڭ قۇرىلىسى ورال قالاسىنىڭ جاڭا ورتالىعىندا وتكەن جىلى سالىنعان سالتانات سارايىنىڭ جانىندا ورنالاساتىن بولادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بۇل – ءسان-سالتاناتى كەلىسكەن سارايلار مانەرىندەگى ساۋلەت ونەرىنىڭ قايتالانباس ءانسامبلىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اڭگىمەلەسكەن تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان». ورال.