• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ونەر 19 ماۋسىم, 2022

بي جادى. لامبادا

726 رەت
كورسەتىلدى

بي مۋزىكادا جاتقان بارلىق قۇپيانى اشادى. شارل بودلەر ايتقان وسى سوزگە, ءبىز تاعى ويماقتاي وي قوسقىمىز كەلىپ وتىرعانى. ادامنىڭ ءاربىر قوزعالىسىندا ءومىر ىرعاعىنىڭ ەلەمەنتتەرى بار, ول ءتىپتى ءوزىنىڭ كىم ەكەنىنەن دە حابار بەرەدى. اربىردەن سوڭ ءبيسىز رەۆوليۋتسيا جاساۋدىڭ قاجەتى جوق. سوندىقتان جاڭا قازاقستانعا جاڭا بي, جاڭا قوزعالىس اۋاداي قاجەت. ماسەلەن, لاتىنامەريكالىقتار لامبادادان سول رۋحتى تاپتى. ال فيلوسوف گابريەللا روتتىڭ ايتۋىنشا, ءبىز ءوزىمىزدى تولىعىمەن بي رۋحىنا بەرسەك, ول دۇعاعا اينالادى. بىراق قازاقتىڭ ونى مويىنداي قويۋى قيىن.

قايبىر جىلى كورەيلىك ءانشى پسايدىڭ «گانگنام ستايل» ءانى مەن ءبيى الەمدى ءدۇر سىلكىندىردى. كورەي حالقى گانگنام ستيلىمەن كيىندى, سولاي تاماقتاندى, سولاي جۇرۋگە تىرىستى. نەگە دەيسىز عوي!؟ «وپپالاپ» شاپقان ونەرپازدىڭ قيمىل-ارەكەتى قوعامعا جىلدام تاراپ, بىرىنەن ەكىنشىسىنە ۆيرۋستاي جۇعىپ, حالىقتىڭ كوڭىل كۇيىن لەزدە جەلپىندىرىپ اكەتتى. الەۋمەتتىك جەلى استان-كەس­تەن بولدى. نەگە, باسقا تولىپ جاتقان ىرعاقتى اندەر ەمەس, تۋرا سول اۋەن تانىمال بولدى!؟ بۇل الەمدە جوق «گانگنام ءستيلى» قايدان شىقتى, ءوزى!؟ ونىڭ سەبەبى مىنادا, جالپى «گانگنام» ءسوزى «كاننام» سوزىنەن تۇرلەنىپ شىققان تىركەس ەكەن. سۇلۋ شاھار سەۋلدىڭ داۋ­لەتتى اۋداندارىنىڭ ءبىرى «كاننام-گۋ» دەپ اتالادى. بار قۇپيا وسى جەردەن باستالادى. دامىعان ءھام وركەنيەتتى استانامىزدىڭ سول جاعالاۋى سەكىلدى ساۋلەتتى عيماراتتى بويىنا جيعان اسەم قالانىڭ تۇرعىندارى سياقتى تاماشا ءومىر ءسۇرۋدى كىم قالامايدى دەيسىز!؟ بايلارشا كيىنىپ, بايلارشا قىدىرعاندى كىم جەك كورسىن!؟ بۇل ۇيقىدا جاتقان ميمىرت كورەي حالقىنا ۇلكەن موتيۆاتسيا بولدى. سول انگە ەلىكتەگەنى سونشالىق قاراپايىم حالىقتىڭ بەلسەندىلىگى كۇننەن-كۇنگە ارتقان. بۇل ساياسي جۇمباق ارەكەت ەكەنىن كىم باعامدادى دەيسىز!؟ اسەرلى اۋەننىڭ سول ساتتە الەمدى ارباپ العانى دا سودان. ءتىپتى ازيانى اسا جاقتىرا قويمايتىن باتىس حالقى دا ەكى اياعىن اساۋ اتتاي ارتقا لاقتىرا بيلەي جونەلدى. مىنە, ءبيسىز رەۆوليۋتسيا جاساۋدىڭ قاجەتى جوق دەگەنىمىز سول ەدى. بۇل سوزىمىزگە ايگىلى «V – دەگەنىمىز ۆەندەتتا» اتتى انتيۋتوپيالىق كوميكس دالەل بولا الادى. 1980-1990 جىلدارداعى ۇلىبريتانياداعى توتاليتارلىق رەجىمدى جويۋ تۋراسىنداعى كينوكارتينا. ءوزىن «V» دەپ اتاعان تىلسىم رەۆوليۋتسيونەردىڭ بەتپەردەسى مەن مارشى حالىقتى جاڭا كەڭىستىككە جەتەلەدى.

ونەرپاز دجەسسي نيۋبەرننىڭ ءبىر ادەمى ءسوزى بار. «قارتايعاندىقتان بيلەۋدى توقتاتپايسىز, بيلەۋدى توق­تاتقاندىقتان قارتاياسىز» دەگەن. شى­نىمەن, قوزعالىسى جوق ۇلت – قارتايعان ۇلت, جاسى ەگدە تارتقان الەۋمەتتەن الدەنە كۇتۋ بوس اۋرەشىلىك. كەڭەس يدەولوگياسىنىڭ كەسىرىنەن قازاق­تىڭ قاتىپ قالعان بۋىنىڭ «قارا جورعا» ءبيى بوسات­قانداي بولدى. بىراق ول ورىسشىل بيلىكتىڭ, باتىسشىل بۋىننىڭ تامىرىن قوزعاي المادى. وكىنىشتى-اق!

ال ايگىلى لامبادا ءبيى لاتىنامە­ريكالىقتارعا سۇ­راپىل سەزىم سىيلادى. جەل­بىرەتە جەيدە كيگەن دەنەلى جىگىتتەر مەن قىسقا كويلەكپەن مىڭ بۇرالا بيلەگەن ارۋلار­دىڭ ءوزارا تاندەمى تاماشا ۇيلەسىپ, دەنە نۇك­تەلەرىن ءدوپ باستى. جانىڭىزدى ەلىتەر ىرعاقتى اۋەندى ەستىگەندە-اق اياق-قولىڭىز ەركى­ڭىزگە باعىنبايدى. قۇددى ەموتسيالار تەڭىزىن كەشكەندەي اسەرگە بولەنىپ, ءومىر كۇندەلىگىڭىزدىڭ ەڭ باقىتتى كەيىپكەرىنە اينالاسىز. لامبادا پايدا بولعاننان بەرى تولقىنداي بۋىرقانىپ, جاھاندى ءوزىنىڭ ىرعاعىمەن جانە ەرەكشە حاريزماسىمەن قامتىدى. بۇل وتتى حورەو­گرافيالىق قويىلىم برا­زيلياداعى پارا شتاتىندا پايدا بولدى. ءبيدىڭ جاندى دەتالدارى امازونكا وزەنىنىڭ ماڭىندا ءومىر سۇرگەن ۇندىستەردىڭ ءداستۇرلى بي قي­مىلدارىنان الىنعان. وعان قوسا, برازيليالىق تانگو جانە فوررونىڭ ەلەمەنتتەرى دە جوق ەمەس.

لامبادا اۋەنىنىڭ شىعۋ-تاريحى تۋرالى قاراما-قايشى قاۋەسەت كوپ. دەسە دە ءبىز, ءبىر عانا نارسە بەلگىلى, ول – 1981 جىلى بوليۆيادان كەلگەن «LOS KJARKAS» توبى العاش رەت تۇساۋىن كەسكەن. ءاننىڭ اۆتور­لارى – ۋليسەس پەن گونسالو ەرموسا. ايتسە دە گونسالونىڭ كومپوزيتسيا اند تۇرعىندارىنىڭ حالىق اۋەنىنە نەگىزدەلگەن نۇسقا. مۇڭلى, ىرعاعى تىم باياۋ كەلەدى. سوندىقتان 1984 جىلى پەرۋلىك «CUARTETO CONTINENTAL» توبى بوليۆيالىق زاردى جىگەرلى لامبادا ىرعاعىنا الماستىرىپ, دۇنيەجۇزىلىك حيتكە اينالۋ ءۇشىن بارلىق قىرىنان اشتى. بىراق بۇل نۇسقا سولتۇستىك جارتى شاردىڭ قۇلاعىنا تولىق جەتپەدى.

فرانتسۋز پروديۋسەرى وليۆە لاموتتا پورتۋ-سەگۋرو قالاسىندا ساياحاتتاپ ءجۇرىپ, جەرگىلىكتى كارناۆالدا ءبيدى تاماشالاپ, ءاندى اسىقپاي تىڭداپ, ونى دامىتسا حيتكە اينالاتىنىن سەزەدى. وتانىنا ورالعان سوڭ پروديۋسەر جەكە كاسىبىن دامىتپاق نيەتتە «KAOMA» توبىن قۇرادى. كوپ ۇزاماي «لامبادا» ءانى ارقىلى وڭتۇستىك امەريكالىق ەميگرانتتاردان قۇرىلعان جاڭا توپ جارىق جۇلدىزعا اينالادى. 1989 جىلى مۇحيتتىڭ ەكى جاعىنداعى ميلليونداعان تىڭدارمان شىعار­مانى راديودان ەستىدى. وڭدەلگەن سينگل 25 ميلليون دانامەن ساتىلدى. اسىرەسە كەڭەس وداعى جاستارىنىڭ اراسىندا ايرىقشا تارالدى. ءسال بولماعاندا «جىل ءانى» اتانۋى دا مۇمكىن ەدى. اتالعان بي مەكتەپتەردە وقىتىلدى, ءاننىڭ ءماتىنى «پيونەرسكايا پراۆدا» گازەتىنە جاريالاندى. ول ول ما, ايگىلى «نۋ, پوگودي!» مۋلتفيلمىندەگى قويان دا لامبادا بيلەدى.

جالپى, لامبادا برازيليالىقتار تىلىنەن اۋدارعاندا «شىنايى سۇيىسپەنشىلىك» دەگەن ماعىنا بەرەدى, بۇل سۇيكىمدى حورەوگرافيالىق قويىلىمنىڭ تابيعاتىنا تولىعىمەن سايكەس كەلەدى. بۇرىنعى مۇڭلى ءماتىنى وزگەرگەن سوڭ, يسپان تىلىندە تىڭدارمانعا كەڭىنەن جول تارتتى. عاجابى سول, ءان بىلاي تۇرسىن, ءبيدى ەۋروپالىقتار ارنايى تۇسىرىلگەن بەينەباياننان ۇيرەنگەن. كليپ­تە قاريا بيگە قۇمار قارشاداي قىزدىڭ قى­لىعىن جاقتىرماعانىمەن, ارتىنان ەرىكسىز بيگە ىلەسە كەتەدى. وسىلايشا, «لامبادا» سينگلى فرانتسيا, گەرمانيا, شۆەتسيا جانە شۆەيتساريا حيت-پاراد­تارىندا ءبىرىنشى ورىنعا يە بولدى. وعان قوسا «ەرەجەسىز بي» جانە «لامبادا» اتتى قوس فيلم دە ءتۇسىرىلدى.

«KAOMA» توبى ءبىر ءاننىڭ ناتيجەسىندە ونەر­دىڭ ەڭ بيىك شىڭىنا كوتەرىلدى. ال اڭقىلداق فرانتسۋز پروديۋسەرى اۆتورلىق قۇقىققا اسا ءمان بەرمەگەندىكتەن, ايىپپۇل تولەدى. ءاننىڭ نەگىزگى اۆتورلارى سوتقا شاعىم ءتۇسىرىپ, قىرۋار قاراجات ءوڭدىرىپ الدى. كومپوزيتور ۋليسەس پەن گونسالو تۋىندىلارىنىڭ ۇلتتىق مۋزىكاعا اينالارىن سەزبەسە دە كەرەك, ارتىنان مەنمەندىككە سالىندى. ءاننىڭ بەينەبايانى ەروتيكالىق ەلەمەنتتەرگە تولى بولعانىمەن بيلىك تاراپىنان ەشقانداي توسقاۋىل قويىلمادى. ەكونوميكاسى ەسەڭگىرەپ تۇرعان لاتىنامەريكالىق مەملەكەتتەر حالىقتى وسىلاي قۋانتۋدى ويلاسا كەرەك. جانە بۇل ءوز ناتيجەسىن بەردى دە. ال بۇل ءان وزدەرىڭىزگە ايان, بۇگىندە تويشىل قازاقتىڭ قۋانىشىنا ورتاقتاسىپ كەلەدى.

 بي – ءتاننىڭ ءانى, ونىڭ ازابى ءھام قۋانىشى. ءسىز قازاقتىڭ قازىرگى بيىنە قاراڭىزشى!؟ القام-سالقام, ارسىن-گۇرسىن, دۇڭكىل-شاڭقىل. بۇل ۇلتتىڭ رۋحاني دەگراداتسياعا ۇشىراعانىن ايعاقتايدى. باقساڭىز, 1970-1980 جىلدارداعى جاستاردىڭ ءبيى وتە مادەنيەتتى كورىنەدى, ءبىر-ءبىرىن الىستان اڭدىپ, كوڭىلىن كوزقاراسىمەن بىلدىرەدى. ال قازىر قىز بەن جىگىت توي ۇستىندە تاقالا بيلەگەندە, ءبىر-ءبىرىن جەپ قويارداي القىنادى. ۇلتپەن بىرگە, بي دە داميدى, وسەدى, وشەدى, جاڭعىرادى. بۇل – داۋ­سىز اكسيوما. وتكەنمەن بۇگىندى سالىستىرعىڭىز كەلسە, قازىرگى تولقىننىڭ ءبيىن تاماشالاڭىز!؟ قالاي ويلايسىز, قازىرگى قازاقتىڭ ءبيى قانداي!؟ «قاماجاي» مەن «قارا جورعا» ءانىن سوڭعى رەت قاشان تىڭدادىڭىز!؟

سوڭعى جاڭالىقتار