مەنىڭ ارمانىم – ارعى تەگى ءبىر نوعايدى قازاقتىڭ باۋىرىم دەپ تانۋى, دەيدى «نوعاي» ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ارسلانبەك سۇلتانبەكوۆ
قازاقستاندىق نوعايلاردىڭ بۇگىنگى مۋزىكالىق ونەرى تۋرالى ايتقاندا, الدىمەن استانا قالاسىنداعى «نوعاي مادەني ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنەن باستاعاندى ءجون سانايمىز. 2008 جىلى اشىلعان ورتالىقتىڭ توراعاسى بولىپ كاسىبي مۋزىكانت, تۋعان جەرىندە تانىمال كومپوزيتور, ءانشى ارسلانبەك سۇلتانبەكوۆ سايلاندى. ونىڭ وزگەشە ورنەكتى شىعارماشىلىعى دۇنيە ءجۇزى نوعايلارىنا تانىمال دەسەك, قاتەلەسپەيمىز.
مەنىڭ ارمانىم – ارعى تەگى ءبىر نوعايدى قازاقتىڭ باۋىرىم دەپ تانۋى, دەيدى «نوعاي» ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ارسلانبەك سۇلتانبەكوۆ
قازاقستاندىق نوعايلاردىڭ بۇگىنگى مۋزىكالىق ونەرى تۋرالى ايتقاندا, الدىمەن استانا قالاسىنداعى «نوعاي مادەني ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنەن باستاعاندى ءجون سانايمىز. 2008 جىلى اشىلعان ورتالىقتىڭ توراعاسى بولىپ كاسىبي مۋزىكانت, تۋعان جەرىندە تانىمال كومپوزيتور, ءانشى ارسلانبەك سۇلتانبەكوۆ سايلاندى. ونىڭ وزگەشە ورنەكتى شىعارماشىلىعى دۇنيە ءجۇزى نوعايلارىنا تانىمال دەسەك, قاتەلەسپەيمىز.
ول 2004 جىلى قازاق جەرىنە كوشىپ كەلىپ, جۇرەكجاردى «سالەم, قازاقستان» ءانىن جازدى. ءتورت جىل پرەزيدەنتتىك وركەستردىڭ ەسترادالىق توبىنىڭ جەتەكشىسى بولىپ قىزمەت ەتەدى.
ا.سۇلتانبەكوۆ اندەرىن مازمۇندىق تۇرعىدان سارالاعاندا وتانسۇيگىشتىك تاقىرىبىنداعى تۋىندىلارى باسىمدىق تانىتادى. بۇل تىرناقالدى شىعارمالارىنان باستاپ, قازىرگى اندەرىنىڭ اراسىنا دەيىن جالعاسقان تاقىرىپتىق بىرىزدىلىك. جىراۋلار پوەزياسى بولسىن, ورىس اقىندارى, ءوز ولەڭى بولسىن ول اتالمىش مازمۇننان الىستاماي كەلەدى.
جايىقتى الدى, جەمدى الدى,
ەدىلدى الدى, تەندى الدى,
ەندى الماعان نە قالدى؟
اعالاردىڭ قولىنان
تالپىي تۇرعان قۇستى الدى,
ەندى الماعان نە قالدى؟..
– دەپ قازتۋعان جىراۋدىڭ «نە قالدى؟» شىعارماسىنا جازعان رۋحتى اۋەنىمەن تىڭدارماندارىن ءتانتى ەتىپ ءجۇر.
ول 2005 جىلى جەڭىستىڭ 60 جىلدىعىنا قازاقستان كومپوزيتورلارىنىڭ پاتريوتتىق اندەرىنىڭ كونكۋرسى ءتورت نوميناتسيا بويىنشا ۇيىمداستىرىلعاندا ەكى نوميناتسيا بويىنشا جۇلدەگە يە بولادى. العاشقىسى – «تازا ءمىنسىز اسىل ءسوز» دەپ باستالاتىن تولعاۋعا جازىلعان «اسىل ءسوز» ءانى. «بۇل تۋىندىمدى نوعاي تىلىندە ورىندادىم. جالپى, كونكۋرسقا ۇسىنىلعان شىعارمالار اۆتورلارى كورسەتىلمەي ۇسىنىلعاندىقتان, سايىستىڭ ادىلەتتى وتكەنىنە كۇمانىم جوق», – دەيدى اۆتور. ەكىنشى شىعارماسى – ەڭ جاقسى سولدات ءانى نوميناتسياسى بويىنشا ۇزدىك سانالعان «حات» دەگەن ءان. ونىڭ ولەڭىن دومبىراشى رۇستەم كۇلشەباەۆ جازىپتى.
قر مادەنيەت قايراتكەرى ارسلانبەك سەيىت ۇلى 2011 جىلى 16 جەلتوقساندا انكارا قالاسىندا حالىقارالىق احمەت ياساۋي ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرگە قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارناپ كونتسەرت قويدى, ال ءبىر جىلدان سوڭ جەكە كونتسەرتى ىستامبۇلدا «شىعىس ءتۇركىستان» قورىنىڭ قولداۋىمەن بەرىلدى. بۇل كەش تە ەل تاۋەلسىزدىگىنە ارنالدى. وسى جىلى بۇكىل ەۋروپاعا شاشىراپ كەتكەن نوعايلاردى ارالاپ, ولاردى ۇلتتىق رۋحتاعى اندەرىمەن سۋسىنداتىپ, قانداستارىنىڭ تىرشىلىك تىنىسىمەن كەڭىنەن تانىسىپ, ءوز وتباسىندا 40-اق (!) كۇن بولىپتى.
ەلىمىزدە نوعايلار سانى رەسمي تۇردە از بولعانمەن, قازىرگى تاڭدا رەسەي جەرىنەن (داعىستان, قوبان, كاراشاي-چەركەس, ت.ب.) قونىس اۋدارىپ, تۇراقتاپ جاتقاندار سانى ارتىپ كەلەدى. سولاردىڭ ءبىرى ا.سۇلتانبەكوۆتىڭ رەسەيلىك جەرلەستەرى, بالالارعا دەيىن ءوزىنىڭ كەڭ تانىمالدىق الىپ كەتكەن ءانىنىڭ اتىمەن «قارت كەشۋ» دەپ اتايدى. ءانشى: «قارت كەشۋ – كونە كوش ماعىناسىندا بەرىلىپ تۇر. جەلەنشىك پەن قوبان سۋلارىنىڭ اراسىندا بىرنەشە عاسىر نوعاي مەشىتى بولعان. كەيىن ورىستار بۇزىپ, شىركەۋمەن الماستىرسا دا, كەڭەس وكىمەتى ءبارىبىر رۋحاني ءۇيدى جەرمەن جەكسەن ەتىپ, ونىڭ تاستارىمەن چەركەسسك قالاسىنىڭ اق ءۇيىن قالايدى. وسى تاريحتى ەستىپ, تولعانىسپەن «قار كەشۋ» ءانىن شىعاردىم. ءان لەزدە بۇكىل كاۆكازعا تاراپ كەتتى. ءوزىم بالالاردىڭ مەنى كورىپ «قارت كەشۋ» كەلە جاتىر» دەپ ايتقانىن تالاي ەستىدىم», – دەيدى ء(اندى YouTube-تەن تىڭداي الاسىزدار).
ءانشى ستاۆروپول ايماعى, ەركين-حالك سەلوسىندا (1965) دۇنيەگە كەلگەن. وسكەن وتباسىندا اكەسى ءان, جىرلاردى ايتقان ال اجەسى قوبىزدا (كاۆكاز گارمونىن نوعايلار قوبىز دەيدى) ءوزىن سۇيەمەلدەپ ۇلتتىق سارىنداردى ايتقان. ء(بىر قىزىعى, ورىستان كەلگەن گارمون تۇركيا نوعايلارىندا دا قوبىز اتالادى). كومپوزيتوردىڭ انا ءتىلىن جەتە مەڭگەرىپ, بۇگىندە نوعايدىڭ كونە مۋزىكالىق فولكلورى نەگىزىندە شىعارمالار جازۋى وسى وسكەن ورتاسىنىڭ ىقپالىنان.
ارسلانبەك كاسىبي ءبىلىمدى چەركەسسك قالاسىنىڭ مۋزىكا ۋچيليششەسىندە, گيتارا اسپابى بويىنشا الادى (1985-1989). كەيىن ءوز دارىنىن ماحاچكالا پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ مۋزىكا فاكۋلتەتىندە (1989-1994) شىڭدايدى.
ا.سۇلتانبەكوۆپەن كەزدەسپەس بۇرىن الدىن الا ينتەرنەت بەتتەرىنەن شىعارماشىلىعىنا شولۋ جاساپ, اندەرىنىڭ مەلودياسىنا, ماتىنىنە نازار اۋداردىم. تۋىندىلارىندا ونىڭ سەزىمتالدىعى, ۇلتىنا دەگەن شەكسىز ماحابباتى, حالقىنىڭ وتكەن تاريحى مەن بولاشاعىنا وي-تولعانىستارى جان-جاقتى كورىنىس تاپقان.
استانانىڭ ءبىر شەتىندە شاعىن پاتەردى جالداپ تۇراتىن تالانتتى مۋزىكانتتىڭ ۇيىندە التى ىشەكتى جانە ون ەكى ىشەكتى ەكى گيتارا, ەكى ءتۇرلى دومبىرا, ۇرمالى اسپاپتارى, قوبىزى, ت.ب. ونەرىنە قاجەتتى دۇنيەلەرى تار جەردە اياق الىپ جۇرگىسىز ەكەن. تىڭدارمانعا ونىڭ «اسىل ءسوز» ءانى گيتارامەن, شالكيىز جىراۋدىڭ «لاشىن قۇس» جىرىنا ارناعان اۋەنى دومبىرامەن ۇسىنىلىپ ءجۇر. كومپوزيتوردىڭ «تۇلپار قايدان تابارسىڭ», «قاڭلى», «اۋىرادى جۇرەگىم», «نوعاي ەل» شىعارمالارى نوعاي تىلدەرىندە, «بەلىي پاروحود», دوسپامبەتتىڭ سوزىنە «موي كاراۆان» («مەن وكىنبەيمىن», اۋدارعان ا.انۋفريەۆ) جانە ت.ب. اندەرى ورىس تىلىندە تاراعان. سونىمەن بىرگە, ءبىراز اندەرىنىڭ ءسوزىن ءوزى جازىپتى («نوعاي كەشەلەر»).
جالپى, كومپوزيتور شىعارمالارىن ماتىندىك جاعىنان ءۇش توپقا بولۋگە بولادى. تاريحي تۇلعالار قازتۋعان, دوسپامبەت, شالكيىز, اسان قايعى تولعاۋ-تەرمەلەرى (ورىس تىلىندە اۋدارمالارى بار), رەسەيلىك اقىندار ولەڭدەرىنە جازىلعان تۋىندىلارى جانە ءوز ولەڭدەرى. ورىس تىلىندەگى اندەرىنىڭ تىڭدارماندارى داعىستاندا ءومىر سۇرەتىن وتىزدان استام ەتنوستىڭ بارىنە دە تۇسىنىكتى ورتاق ءتىل بولعاندىقتان, ونىڭ ازاماتتىق ءۇنىن, جاندۇنيەسىنىڭ قالاۋىن, وتكەن تاريحقا, بۇگىنگى قوعامعا كوزقاراسىن بىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءوز سوزىمەن ايتقاندا, ول مۋزىكانى نان تاباتىن ماماندىق قانا ەمەس, ودان گورى سالماقتى ماقساتقا قۇرال ەتەدى, بۇل ونىڭ ونەردەگى جولىنىڭ سالماقتى, بايسالدى ۇستانىمىن اڭعارتادى.
«تابيعاتىمدا كوپتىڭ الدىنا شىعىپ, ءان سالۋ دەگەندى ۇناتپايمىن. بىراق مەنى مۋزىكانت قىلعان, مىنا الدىمدا جاتقان گەوگرافيالىق كارتا (1974)... نوعاي حالقىنىڭ وتكەنى مەن بۇگىنگى جاعدايى. ۇلتىما دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىم, ونىڭ تاريحى مەن داستۇرىنە دەگەن ىزدەنىسىم تەرەڭىرەك باستالعان ۋاقىتتا ەرىكسىز كەۋدەمدى ءان جارىپ شىقتى», – دەيدى مۋزىكانت. «نوعايشا اندەردى ناسيحاتتاۋ جاعىندا ءجۇرىپ كومپوزيتور بولىپ كەتتىم». وسىلايشا انا سۇتىمەن دارىعان, ءوسكەن ورتاسىنان تولىعا تۇسكەن «رەپەرتۋارى» نوعاي جۇرەگىنە جاقىن اندەر جازۋعا بەيىمدەيدى.
كومپوزيتور شىعارماشىلىعىنىڭ تاعى ءبىر قىرى ونىڭ نوعاي اسپاپتارىن جاڭعىرتىپ, ناسيحاتتاۋى. ايتا كەتسەك, جاڭارتىلعان قىلقوبىز اسپابىنىڭ تاريحى مىناداي. ارسلانبەك سەيىت ۇلىنا قىلقوبىزدى جاساپ, ويناپ كورۋگە تۇرتكى بولعان ونىڭ سانكت-پەتەربۋرگ مۇراجايىندا ساقتالعان سۋرەتتى كورۋى بولدى. مۇراجايدا ءىلۋلى تۇرعان فوتودا «سەلو مانسۋروۆ. كونەتس XIX ۆەكا» دەگەن جازۋ كوزىنە وتتاي باسىلىپ, ءحىح عاسىردا سولتۇستىك كاۆكازعا كەلگەن فوتوگرافتىڭ تۇسىرگەن فوتوسىنا ءمان بەرسە, تۋرا ءوزىنىڭ تۋعان اۋىلىنداعى ءبىر عاسىر بۇرىنعى مىرزالاردىڭ حالىق الدىنداعى بي ءداستۇرى ەكەن. «بۇگىنگى «ەركىن حالق» سەلوسى بۇرىن نيجنيايا مانسۋروۆكا اتالعان. قىرىمدا مانسۋر نوعايلارى دەگەن حالىق بار. سولاردىڭ شوعىرلانعان جەرى وسىلاي اتالعان. بۇل جەردىڭ وتە كونەدەگى اتاۋى – «قاباقلار» بولعان», – دەپ اقپاراتتاندىردى ول.
ا.سۇلتانبەكوۆ وسى سۋرەتتەگى جانە نوعاي قوبىزدى جەكە بەينەلەگەن سۋرەتتىڭ كوشىرمەسى نەگىزىندە اسپاپ جاساۋشى شەبەرگە قىلقوبىز ءپىشىنىن سىزىپ بەرىپ, ويلاعان ماقساتىنا قول جەتكىزەدى. قازىر ءوزى قايتا جاڭعىرتقان قىلقوبىزبەن داۋىسىن سۇيەمەلدەپ ءجۇر. ءانشى نوعاي مادەنيەتىندە ەرتەدەن بار قىلقوبىزدىڭ بۇگىنگە دەيىن ساقتالماي قالۋىنىڭ تاريحىن بىلاي اڭگىمەلەپ بەردى. «بۇرىنعى نيجنيايا مانسۋروۆكا دەگەن اۋىل كەڭەس وكىمەتى كەزەڭىندە «ەركىن حالق» دەپ وزگەرتىلدى. مۇنداعى مانسۋروۆ – نوعاي كنيازدارىنىڭ فاميلياسى, ولار ەدىگەنىڭ تىكەلەي ۇرپاقتارى. وسى اۋىلعا بالا كەزىمدە كاراسوۆا بەلا باۋبەكوۆنا دەگەن ءبىر فولكلورشى ايەل كەلىپ, اناممەن سويلەسىپ, نوعاي مۋزىكاسىن زەرتتەۋ ءۇشىن جول كورسەتۋدى ءوتىندى. انام ماعان ونى ەرتىپ اپارىپ, اۋىلدىڭ اقساقالى, 80-نەن اسقان, كوپتى كورگەن پاشاگەرەي دەگەن قارتقا جولىقتىر دەدى. مەن 15-تەردەمىن. اقايدىڭ ۇيىنە بارىپ ءمان-جايدى تۇسىندىرگەنىمدە, قارتتىڭ كوزى جاسقا تولىپ, سويلەي الماي, بىزگە «شىق» دەپ يشارات جاسادى. ءبىز ساسىپ قالىپ سىرتقا شىقتىق. مەن قايتادان اناما بارىپ كورگەندەرىمدى ايتىپ, قارت سويلەي المايدى», – دەدىم.
كەيىننەن ەستىدىم, انام بارىپ, قارتپەن سويلەسىپ, ءتىلى شەشىلسىن دەپ اششى سۋدان ۇرتتاتىپ, ءبىز ۇيگە قايتا ەندىك. داۋىسى ءالى كۇنگە دەيىن جادىمدا, پاشاگەرەي اتامىز قوبىزدىڭ, دومبىرانىڭ, نوعايلارعا رۋح بەرەتىن «ەدىگە» جىرىنىڭ قالاي جويىلعانىن ايتتى: «1937 جىلى اشتىق كەزىندە اۋىلعا كوممۋنيستەر كەلىپ, كىم «ەدىگەنىڭ» جىرىن جىرلايدى, كىم دومبىرادا وينايدى, كىم قوبىز تارتادى دەپ سۇرايدى. «ەدىگە» جىرى, دومبىرا, قىلقوبىز. ولاردىڭ ىزدەپ جۇرگەندەرى مەنىڭ تۋىستارىمنىڭ اراسىنان تابىلدى. ءبارى جىراۋلار ەدى. مادەنيەتىمىزدى زەرتتەپ ءجۇر ەكەن دەپ ءبارىنىڭ ەسىمدەرىن ايتىپ بەردىك... ەرتەسىنە ولاردىڭ ءبارىن سول تۇندە جوق ەتكەنىن ەستىدىك».
تاريح بەتتەرىندە مۇنداي ادامزاتقا, قۇندى ماتەريالدىق مۇرالارعا جانە رۋحانياتقا قيانات كوپ كەزدەسەدى. قازاق تا زارداپتى اياۋسىز شەكتى. ونىڭ سالدارى ءالى كۇنگە دەيىن اڭعارىلادى. 1937 جىلعا دەيىن كەز كەلگەن توي قوبان, استراحان نوعايلارىندا مىندەتتى تۇردە «ەدىگە» جىرىنان باستالىپ وتىرعان. قاجەتتى سالت-جورالاردان سوڭ مىندەتتى تۇردە جىراۋ شاقىرىلىپ, «ەدىگەدەن» ءۇزىندى ورىندالعان. وتىزىنشى جىلعى اشتىق, كوممۋنيستەر قۋعىنىنان سوڭ حالىقتى رۋحتاناتىن وزەگىنەن ايىرىپ, قاراڭعى قىلۋ ءۇشىن جاسالعان قىسپاقتان كەيىن دومبىرا مەن قىلقوبىز, «ەدىگە» جىرىنىڭ ايتىلۋى باسەڭدەگەن, كەيىن مۇلدەم توقتاعان.
حالقىنىڭ تاريحىنداعى وتكەن وسىنداي اۋىر كەزەڭ, قىسىممەن جاسالعان رۋحانياتتىق كۇيزەلىس, ونىڭ ىشىندە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جويىلۋى بولاشاق سازگەردى بەيجاي قالدىرمادى. اتا-بابا ونەرى مەن مۋزىكالىق داستۇرگە قىزىعۋشىلىعى ارتا باستادى. ول قاۋىپكە باسىن تىگىپ, سانكت-پەتەربۋرگتەگى مۇراجايداعى ءوزى تۋعان اۋىلدىڭ وتكەن عاسىرداعى مۋزىكا مادەنيەتىنە تىكەلەي قاتىستى قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەسىن جاساپ (!), ولاردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن باستاماق بولادى. وسى باعىتتاعى شىعارماشىلىق جۇمىستارىن قازاقستانعا كەلگەن سوڭ ءجۇزەگە اسىرادى. اسپاپ جاساۋشى شەبەرگە قىلقوبىز جاساتادى.
نوعاي قىلقوبىزىنىڭ ەكى ءتۇرى بار. ءبىرىنشىسى ... سازگەر سىزعان سۋرەتى بويىنشا ايتساق, قازاق قىلقوبىزىمەن بىردەي, ال ەكىنشى نۇسقاسى اعاش, تەرى, جىلقى قىلى سياقتى ماتەريالداردان جاسالادى, ءبىر وزگەشەلىگى – اسپاپتىڭ شاناعى بار. ىسقىشپەن ورىندالاتىن قىلقوبىزدىڭ پەرنەلەرى دە بار. وسىعان سايكەس ويناۋ ءتاسىلى پەرنەلەردى باسۋ ارقىلى جۇرەدى. ءانشى قوبىز سۇيەمەلدەۋىندە قازتۋعان جىراۋدىڭ «قايران دا مەنىڭ ەدىلىم» جىرىن ورىنداپ ءجۇر. قىلقوبىزبەن داۋىسىن سۇيەمەلدەۋدى ەلىمىزدە جاڭعىرتقان ب.تىلەۋحان ەكەنى بەلگىلى. ونىڭ بۇل ءداستۇردى دامىتۋداعى ورنىن ءانشى بىلاي باعالايدى: «مەن ب.تىلەۋحاننىڭ بۇل سالادا ەڭ بيىك دەڭگەيدە كورىنىپ, ونەردەگى جاڭاشىلدىعى مەن كورەگەندىگىنە باس يەمىن. ونىڭ جىراۋلىق داستۇردە ويناۋ تاسىلدەرىن ۇيرەندىم. مەن ءۇشىن بەكبولاتتىڭ ورنى ونەردىڭ شىڭىندا».
كومپوزيتور ءوزىنىڭ قوبىزىندا نوعايدىڭ قىز ۇزاتۋ تويىندا وسى كۇنگە دەيىن وينالاتىن «قىز شىعارۋ» ءانىن تارتىپ ءجۇر. سونىمەن بىرگە, ونىڭ حالىق فولكلورىنان بەرگەن قۇندى ماتەريالدارىنىڭ ءبىرى – «قوبىز تارتۋلار». بۇل مەلوديالاردىڭ تابيعاتى بي ىرعاعىنا بەيىم, جەڭىل, ويناقى.
سونىمەن, ا.سۇلتانبەكوۆ شىعارماشىلىعى ارقىلى 80 جىلعا جۋىق وينالۋعا تىيىم سالىنىپ, مۇراجايدا سۋرەتى عانا تۇرعان قىلقوبىز جارىققا شىقتى. اندەرىن سۇيەمەلدەۋشى اسپاپ رەتىندە دومبىرانىڭ دا ءرولى ۇلكەن. وسى دومبىرادا ويناعان جاستار ينتەرنەت بەتتەرىندە كەزدەسەدى. بۇل, ماسەلەن, 2008 جىلى داعىستاندىق ۇجىمنىڭ ماسكەۋدە بەرگەن كونتسەرتى. ويتكەنى, داعىستاندا دالالىق جەرلەردەگى, ءشول, قۇم اراسىنداعى نوعاي اۋىلدارىندا دومبىرا اسپابى ساقتالىپ قالدى. بۇل تابيعاتى قاتال ايماققا كوپ ەشكىمنىڭ قولى جەتە بەرمەدى. «توقتامىس» (قازىر يكون اۋىلى) اۋىلىندا ءبىر ادام قايتىس بولعاندا, ونىڭ جاسىرىن ساقتاپ كەلگەن دومبىراسىن قايدا قويارىن بىلمەي ابدىراعان تۋىستارى اسپاپتى وزىمەن بىرگە كومگەن», – دەيدى سازگەر.
ءانشى 1996 جىلى العاش رەت قوبان نوعاي تەاترى دەلەگاتسياسى قۇرامىندا داعىستانعا قارانوعاي اۋدانىنا گاسترولمەن بارادى. حالىق ءبىر-ءبىرىن جوعالتىپ العانى سونداي, ءتىپتى بۇلار داعىستاندا نوعايلار تۇراتىنىن بىلمەگەن. قازىر ول اۋىل «تەرەكلى مەكتەپ» دەپ اتالادى.
ا.سۇلتانبەكوۆ رەپەرتۋارىندا ءوزى شىعارعان 50-گە جۋىق ءان بار. ەلىنەن, جەرىنەن ايىرىلىپ, وكتەم ۇلتتان قىسىم كورگەن, رۋحانياتىن جالعاستىرۋعا تىيىم سالىنىپ, ەڭسەسى تۇسكەن ەلدىڭ جانايقايى مەن كونەدە قالىڭ حالقىنا قىزمەت ەتىپ, بيلىك ايتىپ, ەل ءىشىنىڭ بەرەكەسى بولعان اقساقال, جىراۋلاردىڭ ارمانى مەن مۇڭىن ارسلانبەك شىعارمالارىنىڭ التىن ارقاۋىنا اينالدىرعان. ول ءوز ۇلتىنىڭ كونە مۋزىكالىق فولكلورىنىڭ بىلگىرى, تۋعان ەلىنىڭ جوعىن جوقتاپ, جىرتىعىنا جاماۋ بولۋدى ماقسات تۇتقان تۇلعا. «مەنىڭ ارمانىم – ارعى تەگى ءبىر نوعايدى قازاقتىڭ باۋىرىمىز دەپ تانۋى. ءبىز – ءبىر حالىقپىز. قازاقستاندا تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزىپ, جەمىسىن كورىپ كەلەمىز. قازاق ەلى العا ۇمتىلعان, كوپ ەلدەردەن بارلىق سالادا دا كوش ىلگەرىدە جۇرگەن ەل, بولاشاعى جارقىن مەملەكەت», – دەيدى ول.
باقىت تۇرماعامبەتوۆا,
ونەرتانۋ كانديداتى, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر
ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى.
الماتى.