نەگىزگى سالالار سەرپىندى دامىپ جاتىر

تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا بۇل اۋدان بۇرىنعى «قىزىل تۋ» اۋدانىنىڭ نەگىزىندە قۇرىلعان. قازاقتىڭ تۇڭعىش عالىمى شو­قان ءۋاليحانوۆتىڭ بۇل وڭىر­گە قاتىسى بولماسا دا اۋدان ب­ۇرىنعى كوكشەتاۋ وبلىسىنا قا­راعاندىقتان وعان عالىمنىڭ ەسىمى بەرىلگەن. اۋدان اۋماعى پاۆلودار, اقمولا جانە رەسەيدىڭ ومبى وبلىسىمەن شەكتەسەدى. حالقىنىڭ 90 پايىزدان استامى – ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر. اۋداننىڭ جالپى جەر كولەمى 12,9 مىڭ شارشى شاقىرىم نەمەسە 1 ملن 290 مىڭ گا. سونىڭ 203 مىڭ گا جەرىنە عانا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى ەگىلەدى. ال قالعانى – نەگىزىنەن جايىلىم. سوندىقتان مۇندا مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءتيىمدى. بيىلدىڭ العاشقى توقسانىندا مۇندا 891 توننا ەت وندىرىلگەن. بىلتىردىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا بۇل 3,5 پايىزعا ارتىق. ءسۇت ساۋ 2,6 پايىزعا, جۇمىرتقا 1,6 پا­يىزعا ارتقان. اۋدان اكىمى قاي­رات پىشەمباەۆتىڭ ايتۋىنا قا­راعاندا قازىر وسى سالانىڭ دا­مۋى قارىشتاپ العا باسىپ كەلەدى. تەك بيىل عانا اۋدانداعى فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار 190 تۇياق اسىل تۇقىمدى قارا مال ساتىپ العان.

«مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندەگى جول كارتاسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ۇلكەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارىمىزدا بار. جالپى سوماسى 6,8 ملرد تەڭگەگە 7 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلادى دەپ كۇتىلۋدە. اتالعان جوبالار ارقىلى 7 مىڭ 600 باس مال ساتىپ الىنباق. بۇل 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 20 ەسە كوپ», دەدى اكىم.

اگرارلىق نەسيە كورپورا­تسياسىنىڭ كومەگىمەن اقبۇلاق اۋىلىندا العاشقى بورداقىلاۋ الاڭىن ىسكە اسىرۋ قولعا الىنعان. جوبانىڭ جالپى قۇنى 1 ملرد تەڭگە, قۋاتتىلىعى جىلىنا 15 مىڭ توننا ەت وندىرىلەدى. وتكەن جىلى 100 باسقا ارنالعان ال­عاشقى ءسۇت-تاۋار فەرماسى قۋلىكول اۋىلىندا ىسكە قو­سىل­عان ەكەن. بيىل وسىنداي فەرما كىشكەنەكول اۋىلىنداعى «جول­داسباي اگرو» فەرمەرلىك شارۋاشىلىعىندا ىسكە اسپاق. وندا 1200 باسقا ارنالعان ءسۇت-تاۋار فەرماسىنىڭ قۇرىلىسى سالىنىپ, جۇمىس ىستەيدى. جوبانىڭ قۋاتتىلىعى جىلىنا 6 مىڭ توننا ءسۇت ءوندىرۋ. «اۋدانىمىزدا مال شارۋاشىلىعىن ءتيىمدى دامىتۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايلار بار. مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن سالانى دامىتۋ بويىنشا قاجەتتى جۇمىستار ءارى قاراي جالعاسادى», دەيدى قايرات ساكەن ۇلى.

شالعاي اۋدان بولعاندىقتان مۇندا جاقسى اۆتوجول زارۋلىگى – ۇلكەن پروبلەمانىڭ ءبىرى. ەكو­نوميكانىڭ قان اينالىسىن ارتتىراتىن جولداردىڭ ماڭىزى ايتپاسا دا بەلگىلى. 2020 جىلى مۇندا جولداردىڭ جوندەلۋ قارقىنى جوعارى بولىپ, بۇرىنعى ويىلىپ قالعان جولداردىڭ 20 پايىزى جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق دەڭگەيگە جەتكىزىلگەن. بۇعان 622 ملن تەڭگە جۇمسالدى, ال بۇل 2019 جىلعا قاراعاندا 93 پايىزعا ارتىق ەدى. دەمەك بىلتىر جول جوندەۋگە بولىنگەن قاراجات ودان ارعى جىلدان ەكى ەسەگە جۋىق كوپ. بيىل تەك اۋدان ورتالىعى كىشكەنەكول اۋىلىنىڭ ۇزاق جىلدار بويى شاشىراپ جاتقان جولدارىن جوندەۋگە 340 ملن تەڭگە بولىنگەن. بۇدان باسقا اۋدانىشىلىك جولداردى جوندەۋگە 1 ملرد تەڭگەنى قاجەت ەتەتىن 12 جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالىپ قويعان. ەگەر وسىنشا قاراجات بولىنەتىن بولسا, اۋدان جولدارىنىڭ 75 پايىزى جاقسارتىلىپ, تۇرعىنداردىڭ ريزاشىلىعىن الار ەدى.

اۋداننىڭ باسقا سالالارىندا دا وڭ وزگەرىستەر بار. قازىر ءۋاليحانوۆ اۋدانى بۇرىنعىعا قاراعاندا كوش ىلگەرى قارقىنمەن دامىپ كەلەدى. وعان وبلىسقا پرەزيدەنتتىڭ قولداۋىمەن بەكى­تىلگەن الەۋمەتتىك-ەكونومي­كا­لىق دامۋدىڭ ەكىنشى كەشەندى جوسپارىنىڭ شاپاعاتى مولىنان ءتيىپ جاتىر. ەلدىڭ شەتى جاقسارا باستاسا باسقاسى دا قالماسى انىق.