استانا قالاسىندا ءۇي ماڭايىنداعى مەكتەپكە بالانى ورنالاستىرۋ وڭاي ەمەس. ءبىلىم ورداسى الدىمەن تۇرعىلىقتى مەكەنجايدان تىركەۋ سۇراتادى. مۇقيات تەكسەرىستەن وتكەن سوڭ, بالا سىنىپتاعى 30-دان اسا وقۋشىنىڭ قاتارىنا قوسىلادى. قازىر كوپ مەكتەپتەگى جاعداي – وسى. مەكتەپتەردە ورىن تاپشى. جالپى بىلتىرعى وقۋ جىلىندا 20 مىڭنان اسا بالاعا ورىن جەتىسپەۋشىلىگى سەزىلگەن. بۇگىندە 1 200 ورىندىققا ارنالعان ءبىلىم وردالارىندا 4 مىڭعا جۋىق بالا وقيدى. جىل سايىن جاڭا مەكتەپتەردىڭ سانى ارتقانىمەن بۇل ماسەلەنى تولىق شەشە الماي وتىر. وسى ماسەلەگە قاتىستى Egemen.kz ءتىلشىسى قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنا حابارلاسقان بولاتىن.
ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, ەلوردادا 314 964 مىڭ وقۋشىنى قامتيتىن 206 ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى بار. ونىڭ 124-ءى مەملەكەتتىك (بالا سانى 260 418), 75-ءى – جەكەمەنشىك (بالا سانى 47 760), 7-ءۋى – رەسپۋبليكالىق مەكتەپ (6 786 وقۋشى).
ماماندار مەكتەپتەگى ورىن تاپشىلىعىنا دەموگرافيالىق ءوسىم مەن ىشكى ميگراتسيانىڭ بەلسەندى ءجۇرۋى سەبەپ ەكەنىن ايتادى.
«استانا قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان, حالقى جىل سايىن ەسەلەپ ءوسىپ وتىرعان مەگاپوليس. مۇنداي دەموگرافيالىق ءوسىم ەڭ الدىمەن ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ويتكەنى ءاربىر بالا ساپالى ءارى قولايلى جاعدايدا ءبىلىم الۋعا ءتيىس. سوڭعى جىلدارى استاناعا قونىس اۋدارۋشىلار سانى ايتارلىقتاي ارتتى. بۇل ءبىر جاعىنان, قالانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق الەۋەتىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتسە, ەكىنشى جاعىنان, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى ورىن تاپشىلىعى ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنە شىعاردى», دەيدى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى اياجان امانتايقىزى.
باسقارما وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ماسەلە بۇگىندە ەداۋىر تۇراقتانعان.
«سوڭعى ءۇش جىلدا 110 مىڭ وقۋشى ورنىنا ارنالعان 44 جاڭا مەكتەپ اشىلدى, ونىڭ 23-ءى – كەلەشەك مەكتەپتەرى. 2024 جىلى 66 مىڭ ورىندىقتى 16 كەلەشەك مەكتەپ قولدانىسقا بەرىلدى. 2025 جىلى 28 مىڭ ورىنعا ارنالعان 7 كەلەشەك مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. سوڭعى ەكى جىلدا سالىنعان جايلى مەكتەپتەر سانى قالا تاريحىندا رەكورد بولعانى نازار اۋدارتتى. بۇل تەك ساندىق كورسەتكىش ەمەس, ساپالىق وزگەرىستىڭ دە ايقىن كورىنىسى», دەيدى مامان.
قازىر ەلوردادا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قارقىن العان اۋدانداردا حالىق سانى كوبەيىپ كەلەدى. سايكەسىنشە, مەكتەپكە باراتىن بالالاردىڭ قاتارى دا ارتقان. مۇنداعى كوپ مەكتەپتەر 1200-1500 ورىنعا لايىقتالعانىمەن ءار مەكتەپتە 4 مىڭعا جۋىق وقۋشى بار. سپورت زالدا ءبىر ۋاقىتتا 4-5 سىنىپ ساباق وتەدى.
«مەنىڭ بالامنىڭ سىنىبىندا 30-دان اسا بالا بار. سىنىپ كەڭ, ءارى جارىق بولعانىمەن, مۇنشالىقتى بالاعا لايىقتالماعان. وقۋشى كوپ بولعان سايىن, اۋاسى تار. بىرىنشىدەن, دەنساۋلىققا زيانى تيەدى, ەكىنشىدەن, ءبىلىم ساپاسى اقساپ قالادى. اينالدىرعان 40 مينۋتتا وسىنشا بالادان ءۇي تاپسىرماسىن سۇراپ ۇلگەرمەيدى. تەك جاڭا ساباق تىڭداۋمەن شەكتەلەتىن شىعار. مەن سول ءبىلىم ساپاسىنا الاڭدايمىن», دەيدى قالا تۇرعىنى جاينا قىدىرباەۆا.
ءبىلىم باسقارماسى وقۋشى ورىندارىن تاپشىلىعىن جۇيەلى شەشىپ, بولاشاقتا ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەردى بولدىرماۋ ءۇشىن, الداعى ءۇش جىلدا 140 مىڭنان استام ورىنعا 60 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلەتىنىن ايتادى.
«قازىرگى تاڭدا مەكتەپ سالۋدا ەڭ ءبىرىنشى حالىق سانى كوپ شوعىرلانعان اۋداندارعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. نۇرا, ەسىل, سارايشىق اۋداندارىندا مەكتەپتەر كەزەك-كەزەگىمەن سالىنىپ جاتىر», دەيدى باسقارمانىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى اياجان امانتايقىزى.
باسقارما مالىمەتىنشە, بيىل جالپى قۋاتتىلىعى 15 672 وقۋشى ورنىنا (ەكى اۋىسىمدا) ارنالعان 12 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان. جاڭا وقۋ جىلىنا دەيىن قولدانىستاعى مەكتەپتەرگە سالىنعان 6 مەكتەپ جانىنداعى قوسىمشا جاپسارجاي عيمارات (№72, 73, 86, 41, 82, 79), سونداي-اق ءبىر جەكەمەنشىك مەكتەپتى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 4 قوسىمشا مەكتەپ جاپسارجايى (№13, 80, 83, 91) جانە ءبىر جەكەمەنشىك مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ جوسپارلانعان.
جالپى, ءبىلىم سالاسىنداعى ماسەلە تەك قۇرىلىسپەن بىتپەك ەمەس. ساراپشىلار الداعى ۋاقىتتا پەداگوگتەردىڭ دە تاپشىلىعى سەزىلەتىنىن ايتادى. ەلوردادا 2030 جىلعا قاراي 10 مىڭنان اسا مۇعالىم قاجەت دەگەن بولجام بار.
ايتا كەتەيىك, قازاقستان بويىنشا بيىل 215 مىڭنان استام وقۋشى مەكتەپ بىتىرەدى.