• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
رۋحانيات 16 جەلتوقسان, 2020

تاۋەلسىز قازاقستانعا تاۋەلدى بولايىق

940 رەت
كورسەتىلدى

مەن ون سەگىز جىلدان بەرى زەينەت دەمالىسىندامىن, بۇل ارينە از ۋاقىت ەمەس. ون سەگىز جىل بۇرىن دۇنيەگە كەلگەن ۇلدارىمىز بۇگىن ەر جەتتى, قىزدارىمىز بوي جەتتى. بۇگىندە ءوزىم ىڭقىل-سىڭقىل­مەن سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىعىپ, بەيبىت زاماندا مەملەكەت قامقورىمەن كۇن كەشىپ جاتىرمىن.

ەل ەكونوميكاسىنىڭ تىعىرىققا تىرەلگەن شاعىن باستان كەشتىم. ودان شىعۋ ءۇشىن وتپەلى كەزەڭدە ۇكىمەت حالىق مۇددەسىنە ساي جەدەل شەشىمدەر قابىلداپ, ەل تۇرمىسىن ونىڭ سۇرانى­سىنا ساي جاقسارتۋعا تىرىستى. بىراق ول شەشىمدەردى تەز ارادا جۇزەگە اسىرۋ وڭاي بولعان جوق. تاۋەلسىزدىگىمىزدى باياندى ەتۋ جولىندا قانشاما ىزدەنىسكە بارىپ, قانشاما قيىندىقتى باستان كەشىرۋگە تۋرا كەلگەنىن ەل تىزگىنىن ۇستاپ, وسى ماسەلەلەرمەن تىكەلەي اينالىسقان جاۋاپتى لاۋازىمداعىلار جاقسى بىلەدى.

تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى جىلدارى بۇرىنعى سوتسياليستىك جۇيەگە بەيىمدەلگەن كادرلار حالىقتىڭ كۇنكورىس ماسەلەلەرىن تەز ارادا شەشۋگە قاۋقارسىز بولدى. الايدا تۇڭعىش پرەزيدەنت از ۋاقىت ىشىندە ماڭايىنا تاۋەكەلگە بارا الاتىن, وزىنە ءوزى سەنىمدى, ىنتالى مامانداردى ىرىكتەپ, ەل مۇددەسىنە قىزمەت ەتۋگە باعىتتاي الدى. ەلباسى باستاماسىمەن جوعارىدان باسقارىلاتىن جوس­پارلى شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ تاسىلدەرى تەز ارادا جويىلىپ, تاۋار ءوندىرۋشى كاسىپورىندار مەملەكەت مەنشىگىنەن الىنىپ, جەكەنىڭ مەنشىگىنە بەرىلدى. وسى­لايشا, كاپيتاليستىك جۇيەگە نەگىزدەلگەن تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋ ءۇشىن نارىقتىق ەكون­وميكا ارەكەتتەرىنە بارساڭ دا بارا­سىڭ, بارماساڭ دا باراسىڭ دەگەن ءۇزىلدى-كە­سىلدى تالاپ قويىلدى. سول كەزدەن باس­تاپ, مەنشىكتى مەملەكەت يەلىگىنەن الۋ, جەكە­شەلەندىرۋ جانە مەنشىككە دەربەستىك بەرۋ دەگەن جاڭا تەرميندەر قولدانىسقا ەندى.

وعان دەيىن وداقتىق جوسپارلاۋ, ياعني «گوسپلان» دەگەن ورگاننىڭ حالىقتىق شارۋاشىلىق كەشەنى تاراتىلىپ, ماسكەۋ ەندىگى جەردە وداقتاس رەسپۋبليكالار ور­تا­­لىققا قول جايماي, ءوز كۇندەرىن وز­دەرى كورسىن دەۋگە ءماجبۇر بولعان ەدى. وسى­­نىڭ ناتيجەسىندە وداقتىق ءوندى­رىس ورىن­دارى جويىلىپ, كۇندەلىكتى ومىر­گە قا­جەت تاۋارلار ءوندىرىسى توقتاپ, دۇكەن سورە­لەرى قاڭىراپ بوس قالدى. وسىن­داي ەكو­نو­ميكالىق داعدارىستا ءبىز وداق­پەن قوش­­تاسىپ, تاۋەلسىز قازاق مەم­لە­كەتىنىڭ قابىر­عاسىن قالاۋدى باستا­دىق, ايتۋعا ارينە وڭاي, تاجىريبەلىك تۇرعى­دا وعان كەدەرگىلەر از بولعان جوق. ەل ەكونومي­كاسىنىڭ تەز ارادا تىعىرىقتان شىعىپ, وركەندەپ دامي باستاۋىندا تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ باتىل ارەكەتتەرى شەشۋشى ءرول اتقاردى. ول كىسىنىڭ كوش باستاۋعا لايىقتى تۇلعا ەكەنىن ۋاقىتتىڭ ءوزى دالەلدەپ بەردى.

تاۋەلسىزدىككە بەتبۇرىس باستالعان كەزدە ەلباسى وسى جاعدايلاردى حالىققا دالەلدى تۇردە ءتۇسىندىرىپ: «تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋ بۇرىن-سوڭدى ءبىزدىڭ تاجىريبەمىزدە بولعان جوق. ول ءۇشىن ەندى قىرۋار جۇمىستار اتقارۋ قاجەت. سوندىقتان الدا ءالى تالاي قيىندىقتار بولادى. قاتەلىكتەر دە بولۋى مۇمكىن», دەپ اشىق ايتتى. وسىلايشا, مەملەكەت باسشىسى حالىقتى وتپەلى كەزەڭنىڭ نەبىر قيىندىقتارىنا توزە بىلۋگە شاقىردى. العاشىندا ءبىز «بۇل كەشەگى كەڭەس زامانىنداعى جالاڭ ۇراندار سياقتى بولىپ قالماس پا ەكەن؟» دەپ تە ويلادىق. بىراق كوپ كەشىكپەي ول كەزەڭنىڭ قيىندىقتارىن ءار ادام جان-تانىمەن سەزدى, اركىم بۇرىنعىداي مەملەكەتكە قول جايۋدان ارىلا باستادى. سودان كەيىن مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار بانكروتقا ۇشىراپ, ولاردىڭ م ۇلىكتەرى جەكەشەلەندىرىلدى, بورىشتارى جويىلدى. مەنشىك يەلەرى ەكونوميكالىق بوستاندىق الىپ, سۇرانىسقا ساي ءونىم شىعاراتىن شاعىن كاسىپورىندار اشىپ, وزدەرىنىڭ پوزيتسيالارىن كۇشەيتتى. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكپەن اينا­لىسۋعا ۇكىمەت تاراپىنان كوپتەگەن جەڭىل­دىك جاسالدى. بۇل جۇمىستاردىڭ بۇگىن­گە دەيىن جالعاسىپ جاتقانىن كوزى­مىز كورىپ وتىر. وسى يگى ىستەردىڭ باسى-قاسىندا ءوزىم دە جۇرگەندىكتەن, تاۋەلسىز­دىك مەرەكەسى قارساڭىندا كورگەن-بىلگەنىمدى ايتىپ, وتكەن تاريحتى ەسكە العاندى ءجون كوردىم.

بارشامىزعا تاۋەلسىزدىك كۇنى مەرە­كەسى قۇتتى بولسىن! ەلدە تىنىشتىق, بىرلىك بولسا, الىنبايتىن قامال, اسۋ بەرمەيتىن اسقار جوق, مەن وعان كامىل سەنەمىن! تاۋەلسىز قازاقستانعا تاۋەلدى بولايىق, اعايىن!

 

مىرزاعالي قۇرمانوۆ,

زەينەتكەر

 

قوستاناي وبلىسى,

توبىل قالاسى

سوڭعى جاڭالىقتار