قاراپايىم حالىق مۇددەسىنە دەگەن ەلباسىنىڭ قامقورلىعى قاشاندا زور. «ەلىمنىڭ تابانىنا باتقان شوگىر, مەنىڭ ماڭدايىما قادالسىن», دەگەن قاعيداتتى ءپىر تۇتاتىن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز قينالعان جاندارعا قول ۇشىن بەرۋدى ەشقاشان كەيىنگە قالدىرعان ەمەس. وعان ۇلان-عايىر قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن كەلىپ جاتقان العىس حاتتار كۋا.
قاراپايىم حالىق مۇددەسىنە دەگەن ەلباسىنىڭ قامقورلىعى قاشاندا زور. «ەلىمنىڭ تابانىنا باتقان شوگىر, مەنىڭ ماڭدايىما قادالسىن», دەگەن قاعيداتتى ءپىر تۇتاتىن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز قينالعان جاندارعا قول ۇشىن بەرۋدى ەشقاشان كەيىنگە قالدىرعان ەمەس. وعان ۇلان-عايىر قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن كەلىپ جاتقان العىس حاتتار كۋا.
ءىلتيپاتىن كورىپ, جانىم جادىرادى
مەن نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن العاش رەت 1980 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا كەزدەستىم. «قازاقستان تەمىرجولىنىڭ» وبلىستاعى ءبولىمىنىڭ باستىعى رەتىندە الماتىعا ەسەپ بەرۋ جيىنىنا كەلدىم. وسى باسقوسۋعا ورتالىق كوميتەت حاتشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا قاتىستى. سول كەزدەگى ەلىمىزدەگى ونەركاسىپ, اۆتوكولىك جانە كوممۋنالدى شارۋاشىلىق سالالارىنا جەتەكشىلىك ەتتى. ەسەپ بەرۋ جيىنىندا وزىمە قويعان سۇراقتارى ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدە. بۇدان كەيىن ماسكەۋدە وتكەن كوكپ-نىڭ 27-ءشى سەزىندە جۇزدەستىك. ودان سوڭ دا ءتۇرلى پارتيالىق جانە شارۋاشىلىق جيىندارىندا جولىمىز ءتۇيىسىپ ءجۇردى.
1981 جىلى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جۇمىس ساپارىمەن وبلىسقا كەلدى. تەمىرجول سالاسىنىڭ ماسەلەلەرى جونىندە اڭگىمەلەستىك. وبلىس ورتالىعىنداعى ءبىرىنشى ماي كوشەسىندەگى تۇرعىن ءۇيدىڭ سالىنۋى ول كىسىنىڭ قولداۋىمەن بوي كوتەردى. مىنا ءبىر ەستەلىكتى ايتپاي كەتۋ مۇمكىن ەمەس. پرەزيدەنت اقسۋ-دەگەلەڭ (كۋرچاتوۆ) باعىتىنداعى تەمىرجولدىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى. مىنبەدە سويلەپ تۇرعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءبىر كەزدە ءسال كىدىردى دە: «دوستىق ستانساسىن جانە قىتايمەن اراداعى تەمىرجول بايلانىسىن دامىتۋ ماسەلەسىن العاش كوتەرگەن مىنا كىسى», دەپ كوپشىلىك اراسىندا تۇرعان مەنى نۇسقادى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ەلباسى وبلىس ورتالىعىنداعى ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ اشىلۋىنا قاتىستى. ءبىر كەزدە كوپتىڭ اراسىنان مەنى كورىپ قالدى. امانداسقان سوڭ, دەنساۋلىعىم, وتباسىم جانە تەمىرجول سالاسىنىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيى تۋرالى سۇرادى. ايتايىن دەگەنىم, ول كىسىنىڭ قاراپايىمدىلىعى, ءبىزدى زامانداس كورگەن وتكەن كۇندەرگە دەگەن سىيلاسىمدىلىعى عوي. ءىلتيپاتىن كورىپ, جانىڭ جادىرايدى. بۇگىندە 70 جاستان استىم. ومىردەن جيناعان مول تاجىريبەم بار. مەنىڭ بىلەتىنىم, ەلىنىڭ باعىنا قانداي قيىن كەزەڭدە بولسىن جول تابا بىلەتىن ەلباسى بار حالقىمىزدىڭ ەرتەڭى جارقىن.
ءابي سارقىنشاقوۆ,
تەمىرجول سالاسىنىڭ ارداگەرى,
وبلىستىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.
پاۆلودار.
ۇمىتىلمايتىن شاپاعات
بۇل سوناۋ 1992 جىلى بولعان وقيعا ەدى. ول كەزدە مەن قارابالىق اۋدانىنداعى كومسومول قۇس فابريكاسىندا مال دارىگەرى بولىپ قىزمەت ىستەيتىنمىن. جولداسىم دا وسى كاسىپورىندا جۇمىس ىستەدى. ول جۇمىس باسىندا وندىرىستىك جاراقات الىپ, ءبىر اياعىنان ايىرىلدى. ول كەزدە باسپانا كەزەكپەن بەرىلەتىن, قازىرگىدەي تۇرعىن ءۇي نارىعى بولمايتىن. ءبىز بالا-شاعامىزبەن توبەسىنەن سۋ اققان ەسكى ۇيدە تۇرىپ جاتتىق. ەكەۋمىزدىڭ ەڭبەك ءوتىلىمىز 35 جىلداي بولاتىن. كەزەگىمىز كەلىپ ءارى كاسىپورىنعا سىڭىرگەن ەڭبەگىمىز دە بار, پاتەر الامىز دەپ قۋانىپ جۇردىك. ۋاقىت تا قيىن ەدى عوي. بۇل ءولارا كەزدە كاسىپورىننىڭ سوڭعى سالعان ءۇيى بولاتىن. ونى جۇرت سەزىندى دە. سوندىقتان بارلىعى الىپ قالۋعا تىرىستى. بىراق ادىلدىك بولۋ كەرەك ەمەس پە؟ كەزەگىمىز كەلسە دە, جاعداي اياق استىنان باسقاشا شەشىلەتىن بولدى. ويتكەنى, ءبىز تۇراتىن ۆەرەنكا سەلوسىنىڭ جانە قۇس فابريكاسىنىڭ باسشىلىعى, كاسىپوداق ۇيىمى ءبىراۋىزدى بولىپ, پاتەردى اسكەر قاتارىنان ەندى كەلىپ, ۇيلەنگەن جاس جىگىتكە بەرەتىن بولدى. ءبىزدىڭ كەزەگىمىز, ادىلدىك دەگەن ايدالادا قالدى. مەن اۋداندىق اكىمشىلىككە ارىزداندىم. بىراق ودان دا ناتيجە بولمادى. قازىر ءبىراز ۋاقىت ءوتىپ كەتتى, سول كەزدە بۇراتارتقان كىسىلەردىڭ اتىن اتاپ قايتەيىن. پاتەر داۋىن سول كەزدە 8 كوميسسيا قارادى, باسشىلار بارلىعىنىڭ اۋزىن الىپ قويدى, بارلىعى دا پاتەر بايتىكوۆتەرگە بەرىلمەسىن دەپ شەشتى. مەنىڭ امالىم تاۋسىلدى. جولداسىم مۇگەدەك, بالالارىم جاس, نە ىستەۋىم كەرەك. جۇمىستان شارشاپ, اشىق تۇردە ءبىزدى باسىنعان باسشىلاردىڭ قىلىعىنان سىلەم قاتىپ كەلە جاتىپ, پوشتاعا كىردىم. سول جەردە تۇرىپ, پرەزيدەنتكە حات جازۋ ويىما كەلدى. ول كەزدە قازىرگىدەي كومپيۋتەر جوق, وقۋشى داپتەرىنىڭ ءبىر پاراق قاعازىنا كوز جاسىمدى توگىپ وتىرىپ, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا كىشكەنتاي سەلودا ورىن الىپ جاتقان ادىلەتسىزدىك تۋرالى حات جازدىم.
كوپ ۇزاماي مەن جۇمىس ىستەيتىن كومسومول قۇس فابريكاسىنا وبلىستىق اكىمشىلىكتىڭ زاڭگەرى كەلدى. جاپ-جاس جىگىت ەكەن, ءىستى استان-كەستەڭىن شىعارىپ تەكسەردى. زاڭگەر قيسىنسىز قاتەلىكتەردىڭ بارلىعىن اشىپ, انىقتاما جازىپ بەرىپ كەتتى. مەن وسى تەكسەرىستىڭ قورىتىندىسىن الىپ, اۋدان جانە كاسىپورىن باسشىلىعىن اۋداندىق سوتقا بەرىپ, جەڭىپ شىقتىم. ءبىزدىڭ وتباسىمىز قيىن جىلدارى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ارقاسىندا جاڭا ۇيگە كىرىپ, جان ساقتاعان ەدىك. مەن بۇل جاقسىلىقتى ەشقاشان ۇمىتپايمىن جانە سودان كەيىن ادىلدىكتىڭ سالتانات قۇرارىنا سەنەتىن بولعانمىن.
رايا بايتىكوۆا,
ەڭبەك ارداگەرى.
قوستاناي وبلىسى,
قارابالىق كەنتى.
بالامدى زاعيپ بولىپ قالۋدان ەلباسى قۇتقاردى
بۇگىندە 4 جاس, 8 ايعا تولىپ وتىرعان بالام ءنۇرالي ەسىم ۇلى دارىگەرلەردىڭ سالعىرتتىعىنان زاعيپ بولىپ قالا جازدادى. قالاي ەكەنى بەلگىسىز, ءسابيىمىز وتىراتىن ۋاقىتى كەلگەندە وتىرا المادى. اۋپىرىمدەپ ەڭبەكتەي باستاعاندا, شاقىرساڭىز كەلگىسى كەلەدى-اق, بىراق باسقا جاققا بۇرىلىپ كەتەدى. بۇل قادام جۇرەگىمە ينەدەي شانشىلا بەردى. قالاي عانا قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرماقپىن. ىزدەندىم. مۇڭىمدى گازەتتەرگە جازىپ, ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى دا تىعىرىقتان شىعۋ جولىن ىزدەدىم. كوز جاسىمدى قۇداي كوردى. ءبىر كۇنى وبلىس اكىمى شاقىرىپ جاتىر دەگەن سوڭ, حابارشىلارعا ىلەسىپ باردىم. سويتسەم, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەنىڭ جاعدايىمدى گازەتتەن وقىپ, دەرەۋ كومەكتەسۋ كەرەك دەگەن ۇيعارىممەن بۇلدىرشىنىمە قول ۇشىن سوزعان ەكەن.
سودان الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى باس بولىپ, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى ءنۇراليىمنىڭ كوزىنە وتا جاساتۋعا كىرىستى. ناقتىلاي تۇسسەم, ءوزىم ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى تاپقان سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنداعى ادام كوزىنە وتا جاسايتىن دارىگەر ارتۋر بارانوۆقا 2011 جىلدىڭ 16 ساۋىرىندە ءبىرىنشى وتانى جاساتتىق. ءساتتى بولدى. وسى ساتتىلىك ءۇشىن اۋەلگى كەزەكتە اللاعا, سوسىن ەلباسىنا ايتار العىسىم شەكسىز.
قۇدايعا شۇكىر, تالدىقورعان قالاسىنداعى جەكە سەكتوردا قوس بولمەلى ءۇيدى جالعا الىپ, ءۇش بالاممەن ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. جولداسىم كەزىندە وڭىردەگى قانت زاۋىتىندا جۇمىس ىستەگەن, قازىر رەتىنە وراي ءارتۇرلى جۇمىس ىستەپ ءبىزدى باعۋدا. ءۇش بالامىزعا جاردەماقى الامىز. قاناعات. ەڭ باستى تىلەگىمىز ەندى ءنۇراليىمىزدى وڭتۇستىك كورەيانىڭ سەۋل قالاسىنا اپارىپ قوسىمشا وتا جاساتۋ كەرەكتىگىن دارىگەرلەر ۇدايى ويىمىزعا سالۋدا. سونىڭ رەتى قالاي بولار ەكەن؟
ءنازيرا قابدۋاليەۆا,
ءۇي شارۋاسىنداعى انا.
تالدىقورعان.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن سالىندى
2005 جىلدىڭ مامىر ايىندا اقجايىققا ساپارى كەزىندە ەلباسى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە بولىپ, مۇندا تۇڭعىش رەت «جاسىل ەل» باعدارلاماسىنىڭ تۇساۋىن كەستى. ءارى ءوز قولىمەن كوشەت وتىرعىزدى. كەيىننەن ەلىمىزدە كەڭىنەن وركەن جايعان «جاسىل ەل» جاناشىرلارىنىڭ العاشقى قادامى وسىلاي باستالىپ ەدى. ءبىزدىڭ ۇجىم ءۇشىن سول كەزدەگى باستى پروبلەمانىڭ ءبىرى – جاڭادان اشىلعان ماشينا جاساۋ فاكۋلتەتىنىڭ ارنايى عيماراتىنىڭ جوقتىعى بولاتىن.
الايدا, ءبىز جامباسىمىزعا قارا تاستاي باتىپ جۇرگەن بۇل ماسەلەنى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا ايتۋدى قاجەت دەپ تاپپادىق. بولاشاقتا ايتەۋىر ءوزىنىڭ رەتىمەن شەشىلە جاتار دەپ ۇيعاردىق. جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ستۋدەنتتەرىمەن, وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامىمەن ەمىن-ەركىن جۇزدەسىپ, وي-پىكىر الماسقان مەملەكەت باسشىسى كەتەرىندە: «ماعان ايتار قانداي بۇيىمتايلارىڭىز بار, قىسىلماي ايتىڭىزدار» دەگەن ەدى.
تەك وسى كەزدە عانا كوكەيىمىزدە جۇرگەن ماسەلەنى ىركىپ قالۋدىڭ رەتىن تابا المادىق. ايتايىن دەگەنىمىز, بۇعان ەلباسىنىڭ تىكەلەي شاپاعاتى تيگەن ەدى. نۇرەكەڭ ءدال سول ساتتە جانىندا تۇرعان سول كەزدەگى رەسپۋبليكانىڭ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى بىرعانىم ايتىموۆاعا بۇل ماسەلەنى شۇعىل ارادا شەشۋ جونىندە ۇسىنىس ازىرلەۋگە تاپسىرما بەردى. ءبىر ايدان كەيىن ورالعا سول كەزدەگى ۇكىمەت باسشىسى دانيال احمەتوۆ كەلىپ, ماشينا جاساۋ فاكۋلتەتىنىڭ جاڭادان تۇرعىزىلاتىن عيماراتى ءۇشىن ءبىر ميلليارد تەڭگە كولەمىندە قارجى بولىنەتىندىگىن مالىمدەدى. بۇل حابار ءبىزدى ۇلكەن قۋانىشقا بولەدى.
كوپ كەشىكپەي قۇرىلىس باستالىپ تا كەتتى. مىنە, وسىلايشا ستۋدەنتتەر ءتالىم-تاربيە الىپ جۇرگەن بۇگىنگى ءزاۋلىم عيماراتتىڭ بوي كوتەرۋىنە ەلباسىمىزدىڭ ءوزى باستاماشى بولىپ ەدى. مۇنى قالاي ۇمىتارسىڭ. بۇگىنگى تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى مەرەكەسىندە ايماقتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ۇيىمشىل ۇجىمىنا ۇلكەن قۋانىش اكەلگەن وسى جاعىمدى جايتتى وقىرماندار نازارىنا ۇسىنعاندى ءجون كوردىم.
قازىباي بوزىموۆ,
جاڭگىر حان اتىنداعى باتىس قازاقستان
اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى.
ورال.
مىڭ العىس ايتقان ميلليوننىڭ ءبىرىمىز
اقيىق اقىن ماعجان جۇماباەۆتىڭ «باتىر بايان» داستانى بويىنشا تۇسىرىلگەن تاريحي فيلمدەگى باستى رولگە جامبىل وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ ءارتىسى جۇماحان ابدىقادىروۆ ءتۇستى. بىراق, وكىنىشكە قاراي, وسى تالانتتى اكتەر شىعارماشىلىق قىزمەتپەن ساپاردا جۇرگەن كەزىندە جول-كولىك اپاتىنا ۇشىرادى.
دارىگەرگە قارالىپ, بىرنەشە رەت وتا جاساتتى. بىراق, ونىڭ ءبارى كوڭىلدەگىدەي بولمادى. جۇماحان ەكەۋمىزدىڭ ءبىر ءۇمىتىمىز شەتەل دارىگەرلەرىنىڭ كومەگىنە جۇگىنىپ كورۋ بولاتىن. بىراق ول ءۇشىن بىزگە قوماقتى قارجى كەرەك ەكەنى بەلگىلى. وسى جاعدايدى ايتىپ, ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى اتىنداعى قورعا حابارلاستىق. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىزدىڭ حاتىمىزدى قاپەرگە الىپ, كۇيەۋىمنىڭ اتىنا اشىلعان ەسەپ-شوتقا ەلباسى قورىنان 5 ميلليون تەڭگە بولگىزىپ بەردى.
ءبىز مۇنى ەلباسىمىزدىڭ ەلىنە دەگەن, سول ەلىنىڭ ءاربىر وتباسىنا دەگەن ميلليونداعان قامقورلىعىنىڭ ءبىر عانا مىسالى دەپ بىلەمىز. ەلباسىنا العىس ايتقان سول ميلليوننىڭ ءبىرى بولعانىمىزعا ءبىز دە شۇكىرشىلىك ەتەمىز.
گۇلشات قىپشاقوۆا,
جامبىل وبلىستىق
قازاق دراما تەاترىنىڭ ءارتىسى.
جامبىل وبلىسى.