ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار 2014-2016 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت, ەڭبەك كوشى-قونى, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوبالارىن قارادى.
ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار 2014-2016 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت, ەڭبەك كوشى-قونى, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوبالارىن قارادى.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 15 قازانىندا قايتىس بولعان ورال بايعونىس ۇلى مۇحامەدجانوۆتىڭ دەپۋتاتتىق وكىلەتتىگىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ۇسىنىسىمەن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ تۋرالى قاۋلى قابىلداندى. ءمالىم بولعانىنداي, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قاۋلىسىنا سايكەس «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مۇشەسى ءاسيما بيمەندينا ءماجىلىس دەپۋتاتى بولىپ تىركەلگەن. جالپى وتىرىسقا كەلىپ قاتىسقان جاڭا دەپۋتاتتى سپيكەر ارىپتەستەرىمەن تانىستىرا كەلىپ, قىزمەتىنە تابىس تىلەدى. ءا. بيمەندينا بۇعان دەيىن استانا قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ءتورايىمى قىزمەتىن اتقارعان.
سونداي-اق, دەپۋتاتتار «2014-2016 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭ جوباسىنا سەنات ەنگىزگەن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلارعا ءوز كەلىسىمدەرىن بەردى. «بالاپان» باعدارلاماسى بويىنشا مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورىنداۋعا, الماتى قالاسىنداعى مەتروپوليتەننىڭ ءبىرىنشى جەلىسىنىڭ ەكىنشى كەزەگىن سالۋعا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى جاڭعىرتۋعا جانە اۋىز سۋ بويىنشا قىزمەتتەر باعاسىن سۋبسيديالاۋعا قارجى قاراستىرىلىپتى. جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا 2014 جىلى – 51,3 ملرد. تەڭگە, 2015 جىلى – 12 ملرد. تەڭگە, 2016 جىلى 6,2 ملرد. تەڭگە قوسىمشا قاراجات بولىنەدى دەپ كۇتىلۋدە. ەندى زاڭدىق قۇجات مەملەكەت باسشىسىنىڭ قول قويۋىنا جىبەرىلەدى.
سول سياقتى, سەنات تۇزەتۋلەر ەنگىزگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەڭبەك كوشى-قونى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋ تاپتى. زاڭ جوباسى ەڭبەكشى كوشىپ كەلۋشىلەردى زاڭداستىرۋعا جانە كوشى-قون ۇدەرىستەرىن مەملەكەتتىك رەتتەۋدى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. جەكە تۇلعالاردا جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن ەڭبەك ميگرانتتارىنا رۇقسات بەرۋ ءتارتىبى ايقىندالىپ وتىر. بۇل رەتتە ەڭبەكشى كوشىپ كەلۋشىلەرگە جەكە تابىس سالىعىن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتىڭ 2 ەسەلەنگەن مولشەرىندە سالۋ كوزدەلەدى. زاڭدىق قۇجاتقا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس ەلىمىزگە كەلىپ, زاڭسىز ەڭبەك قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن شەتەلدىكتەر زاڭداستىرىلادى, ولاردىڭ ەلدە بولۋىن باقىلاۋدىڭ تيىمدىلىگى ارتادى. جەكە تۇلعا ءۇشىن شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋعا رۇقساتتار بەرىلەدى. ەتنوستىق قانداستارىمىزدىڭ قازاقستان ازاماتتىعىن الۋ ءۇشىن ەلىمىزدە مىندەتتى تۇردە بەس جىل تۇرۋى مەرزىمى ءتورت جىلعا تومەندەتىلدى.
دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. زاڭ جوباسىمەن مەملەكەتتىڭ قاتىسۋى بار زاڭدى تۇلعالاردان تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ كەزىندە ولاردىڭ جاسىرىن مونوپولياسىن بولعىزباۋ, تاۋارلارعا, جۇمىستار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە باعالاردىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسىن قۇرۋ قاراستىرىلادى. اسىرەسە, سىبايلاس جەمقورلىقتى ازايتۋ, ءونىم بەرۋشىنى بىلىكتىلىك تۇرعىدان ىرىكتەۋگە باقىلاۋدى كۇشەيتۋ شارالارى كوزدەلەدى. ەڭ باستىسى – مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى ۇيىمداستىرۋ مەن ءوتكىزۋ ءۇشىن ۇكىمەت, وبلىس, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا مەن استانا اكىمدىكتەرىنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى بىرىڭعاي ۇيىمداستىرۋشىسىن قۇرۋ ۇسىنىلادى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, 2014 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان ەنگىزىلەتىن ۇلتتىق رەجىم بويىنشا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا وتاندىق وندىرۋشىلەرمەن قاتار, شەتەلدىكتەر دە قاتىسۋى قاراستىرىلادى. ۇكىمەتتىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۇدەرىسىنە تىيىم سالۋدى جانە شەكتەۋدى بەلگىلەي الاتىن قۇزىرەتى دە نازاردان تىس قالماعان. مۇنداي ساتىپ الۋلارعا كەدەن وداعى ەلدەرى ءونىم بەرۋشىلەرىنىڭ عانا قاتىسۋى كوزدەلگەن.
ۆيتسە-پرەمەر – قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جەڭىلدىكتەر كەدەن وداعىنىڭ ءونىم بەرۋشىلەرىنە عانا ۇسىنىلادى. ءمينيستردىڭ سوزىنەن ءمالىم بولعانىنداي, زاڭ جوباسىندا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار بارىسىندا باعامەن ايقىنداۋدان ساپاسىنا قاراي كوشۋ كوزدەلەدى. تەحنيكالىق ەرەكشەلىكتى باعالاۋ كەزىندە ءونىم وندىرۋشىلەردىڭ ەڭ جاقسى ۇسىنىستارىن ىرىكتەۋ ۇسىنىلسا, بۇل ساپاسىز تاۋارلاردى جانە قىزمەتتەردى ساتىپ الۋدىڭ جولىن كەسەدى دەپ كۇتىلۋدە. سونىمەن قاتار, زاڭ جوباسىندا الەۋەتتى ءونىم وندىرۋشىلەردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنا, اتاپ ايتقاندا, ەلىمىزدەگى مۇگەدەكتەر قوعامدىق بىرلەستىكتەرىن قۇرعان تاۋارلار وندىرەتىن, جۇمىستار ورىندايتىن ۇيىمدارعا, تۇزەۋ مەكەمەلەرىنىڭ مەملەكەتتىك كاسىپورىندارىنا, شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردا ارتىقشىلىقتار بەرۋ كوزدەلەدى.
جالپى, زاڭ جوباسى باسەكەلەستىكتى قامتاماسىز ەتۋگە, سىبايلاس جەمقورلىقتى تومەندەتۋگە, ساتىپ الۋلاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالادى. ءماجىلىس توراعاسى قۇجاتتىڭ قازىرگى پارلامەنت قورجىنىنداعى ەڭ «اتىشۋلى» زاڭ جوبالارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ كەتتى. ويتكەنى, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ توڭىرەگىندە سۇراقتار كوپ. سوندىقتان دا, زاڭ جوباسى «ەشكىمنىڭ قالاۋىنا» مۇمكىندىك بەرمەيتىندەي تاس ءتۇيىن ازىرلەنۋى ءتيىس. سپيكەر قازاقستاندىق وندىرۋشىلەر تاۋارىن الۋعا مىندەتتەۋ تۋرالى قاعيداتتى العا تارتا وتىرىپ, بۇل وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋعا قىزمەت ەتەتىنىن اتاپ كورسەتتى. ءماجىلىس توراعاسى ءارى قاراي بۇگىنگى كۇنى بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار, سونىڭ ىشىندە, پارلامەنتتىڭ شارۋاشىلىق باسقارماسى دا كولىكتەردى جاڭالاۋدا دەپ ءسوزىن ساباقتاي ءتۇستى. سپيكەردىڭ سوزىنە قاراعاندا, وسكەمەندەگى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردەن ساتىپ الىناتىن سول كولىكتىڭ باعاسى جوق جەردەن 4 ميلليون تەڭگەگە دەيىن قىمباتتاپ شىعا كەلەتىن كورىنەدى. وسىدان كەيىن-اق ول ءوزىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جوعالتادى. ويتكەنى, كەدەن وداعىنداعى رەسەيدەن شىعارىلاتىن ءدال سول ساناتتاعى «Toyota Camry» كولىگى بىزدەگىدەن الدەقايدا ارزان. «وسى جاعدايدا مەملەكەتتىك ورگان نە ىستەۋى كەرەك؟ سول ءۇشىن بۇل زاڭنىڭ ءاربىر جولى ەگجەي-تەگجەيلى سارالانۋى كەرەك», دەدى نۇرلان زايروللا ۇلى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اگروونەركاسىپتىك كەشەن ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. جانە دە «2005 جىلعى 26 قازانداعى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋدا كومەك كورسەتۋ كەزىندە ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ تۋرالى كەلىسىمگە حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قولداۋ تاپتى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».