اركەز "مادەني ومىرىمىزدە نە جاڭالىق؟" دەپ, ءبارىمىز دە ەرەكشە ەلەڭدەپ وتىرارىمىز اقيقات.
بيىلعى جىل – الەمدىك پاندەميانىڭ كەسىرىنەن كوپتەگەن جوسپارلانعان ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەي قويعانى بارشاعا ايان. ايتپەسە, قازاق توپىراعىندا اتقارىلار قىرۋار ىستەر – اسىرەسە مادەني مەرەكەلەر كوپ بولۋى ءتيىس ەدى.
ايتالىق, وسى جىل باسىندا الەم تانىعان عۇلاما عالىم بابامىز ءابۋ ناسىر ءال-ءفارابيدىڭ تۋعانىنا 1150 جىلدىعى مەن حاكىم ابايدىڭ 175-جىلدىعى جان-جاقتى تويلانۋى كەرەكتىگىن باسا ايتىپ, ەل پرەزيدەنتىنىڭ ارنايى جارلىعى دا شىققان بولاتىن. ايتسە دە, بارشا قيىندىقتارعا قاراماستان, ۇلت ماقتانى – ءابۋ ناسىر مەن اباي تويلارى, شاعىن كولەمدە بولسا دا, كەزەك-كەزەگىمەن وتكىزىلىپ جاتتى, ونى زيالى قاۋىم جاقسى ءبىلۋى ءتيىس.
ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز – وسى ەكى تۇلعانىڭ ساحنالىق بەينەسى قالاي سومدالىپ, رەسپۋبليكا تەاترلارى قانداي ءساتتى قويىلىمدار قويىپ جاتىر؟ حاكىم ابايدىڭ كوركەم بەينەسى رەسپۋبليكانىڭ بىرقاتار تەاترلارىندا كورسەتىلدى. ول جايىنان از جازىلعان جوق. ءبارىن بىردەي قاداعالاپ, بارلىعىنا دا قاتىسۋدىڭ ءساتى تۇسە بەرمەيدى.
ال, ەندى ءابۋ ناسىر جايىندا تەاتر تىلىندە از ايتىلىپ وتىرعانى شىندىق. سويتە تۇرا, وسى جاقىن ۋاقىتتا ءساتى تۇسكەن ەكى سپەكتاكل تۋرالى از-كەم وي تولعاۋعا تولىق نەگىز بار.
وي-تولعاۋ جازۋعا تاعى ءبىر سەبەپ – وسى جولدار اۆتورى بەلگىلى دراماتۋرگ جولتاي ءالماش ۇلىنىڭ قوس بىردەي دراماسىن ورىس تىلىندە سويلەتۋگە از-كەم ۇلەس قوسقان ەدى.
ونىڭ ءبىرىنشىسى – ب.ريموۆا اتىنداعى تالدىقورعان قازاق دراما تەاترى ساحنالاعان «اققان جۇلدىز قۇلاسا...» اتتى تاريحي دراما. ۇلى عۇلاما ءابۋ ناسىردىڭ ءومىرىنىڭ سوڭعى ساتتەرىن قامتيتىن قويىلىمنىڭ (پەسا اۆتورى – جولتاي جۇمات-ءالماش ۇلى, رەجيسسەر – سابىرالى كەمەلبايتەگى) كورەرمەندەرى اسا كوپ بولماسا دا, شىعارما ءوز دىتتەگەن مەجەسىنە جەتكەندەي.
سوناۋ X عاسىرلاردا عۇمىر كەشىپ, عىلىمنىڭ بارلىق سالالارىندا ەركىن ەڭبەك ەتكەن, كوپ ءتىل بىلگەن عۇلامانىڭ كوركەم وبرازى ءبىرشاما ءساتتى سومداعانىن قويىلىمدى تاماشالاعان تەاتر سىنشىسى ا.مۇقان دا ءوز سوزىندە اتاپ ءوتتى.
سودان كەيىنگى ەكىنشى قويىلىم – س.سەيفۋللين اتىنداعى قاراعاندى اكادەميالىق قازاق دراما تەاترىندا ومىرگە كەلدى. سپەكتاكل "عۇلاما-عۇمىر" دەپ اتالىپ, (اۆتورى – ج.جۇمات-ءالماش ۇلى, رەجيسسەرى – ق.قاسىموۆ) كورەرمەن كوزايىمىنا اينالىپ وتىر.
ايتا كەتەرلىگى – ەكى پەسانىڭ دا اۆتورى ءبىر دراماتۋرگ بولعانىمەن, قوس تۋىندى ءبىر-بىرىنە ۇقسامايدى, ارقايسىسى وزىنشە وي ايتىپ, ءتۇيىن ءتۇيىن تۇيۋگە تالپىنعان. ونىڭ ۇستىنە ءار رەجيسسەردىڭ وزىندىك قولتاڭباسى دا كورىنىپ تۇر.
مىسالى, "اققان جۇلدىز قۇلاسا..." دراماسىندا رەجيسسەر شەشىمىمەن, جاس ءابۋ ناسىر (ارت. ج. زامانبەكوۆ) ەگدە ءابۋ ناسىر (ارت. س.نۇرحالىق) بولىپ ەكى بولىكپەن بايان ەتىلگەن. ال, "عۇلاما-عۇمىر" قويىلىمىندا ءابۋ ناسىر بەينەسىن ارتيست ن.ەسەي ءساتتى ويناپ شىققانىن ايتا الامىز.
ءبىز, ارينە, قوس سپەكتاكلدەگى باستى رولدەردى ويناعان اكتەرلەر ەڭبەگىنە, تەرەڭ تالداپ, باعا بەرىپ جاتپايمىز. ونى تەاتر سىنشىلارىنىڭ ەنشىسىنە قالدىرماقپىز.
ايتپاعىمىز – بيىلعى ءابۋ ناسىر بابانىڭ 1150-جىلدىعى مەرەكەسى تۇسىندا وسىنداي ەكى بىردەي ونەر جاڭالىعى بولعاندىعى.
تاعى دا ەسكە سالارلىعى – تەاتردا كورەرمەندەر مەيلىنشە از بولدى, ونىڭ سەبەبى – تاعى دا پاندەميا سالدارى.
دەسە دە, قوس قويىلىم قازاق تەاتر الەمىندەگى تاعى ءبىر ەلەۋلى اسۋ بولىپ قالارىنا سەنىم مول.
ەربول داۋلەتوۆ,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى,
مادەنيەتتانۋشى