نارىق زامانىنا ساي تىرلىكتىڭ ءبىرى – كاسىپكەرلىك بولسا, قازاق قىزدارى بۇل كاسىپ ءتۇرىن دە ۇرشىقشا ءيىرىپ اكەتتى. ياعني بۇگىنگى قوعامدا ىسكەر ايەلدەردىڭ بەينەسى نىعايىپ, ەر-ازاماتتارمەن يىق تىرەستىرىپ بيزنەس جۇرگىزۋ قيىندىقتارىن جەڭىپ كەلەدى.
مىسالى, ماڭعىستاۋدا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 240 جۇمىس ورنىمەن 1 ملن 500 مىڭ تەڭگە سوماعا 53 جوبا جۇزەگە اسسا, «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسىن دامىتۋ» باعدارلاماسى بويىنشا 1 ملن 526 مىڭ تەڭگەگە 15 جوبا ماقۇلدانىپ, 187 جۇمىس ورنى اشىلدى. جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» باعدارلاماسىمەن 283 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن جالپى سوماسى 1 ملن 082,7 مىڭ تەڭگەگە 211 شاعىن نەسيە بەرىلدى, سونداي-اق «نۇر كاپيتال» باعدارلاماسىمەن 92 ملن تەڭگە سوماسىنا 283 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 49 جوباعا نەسيە بەرىلدى.
ماڭعىستاۋداعى كاسىپكەرلىككە قولداۋ كورسەتەتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋى بارىسىنا ايەل كاسىپكەرلەردىڭ الار ورنى زور. مۇنايلى ولكەدە ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالاسىندا 55 مىڭعا جۋىق كاسىپورىن مەن ۇيىم جۇمىس ىستەيتىن بولسا, ونىڭ 25 مىڭعا جۋىعىن ايەلدەر باسقارادى. سونداي-اق ءارتۇرلى سالادا 146 مىڭ ايەل جۇمىس ىستەيدى, بۇل جۇمىسپەن قامتىلعان حالىقتىڭ جالپى سانىنىڭ 48%-ى. ماڭعىستاۋ ايەلدەرى ەكونوميكادا ايتارلىقتاي جوعارى بەلسەندىلىك تانىتۋدا. ماسەلەن, ستاتيستيكا بويىنشا بيىل ايەلدەر اراسىنداعى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىك دەڭگەيى 69,5%-دى قۇرايدى.
ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان حالىقتىڭ قۇرىلىمىندا گەندەرلىك تەپە-تەڭدىك بايقالادى. بۇل رەتتە جالدامالى قىزمەتكەرلەر قۇرىلىمىندا سوڭعى جىلدارى جۇمىسپەن قامتىلعان ايەلدەر سانى ءىس جۇزىندە تەڭەستىرىلەدى. جالدامالى قىزمەتكەرلەردىڭ جالپى سانىنان بۇگىنگى تاڭدا 47,8%-ى ايەلدەرگە, تيىسىنشە 52,2%-ى ەرلەرگە كەلەدى.
– ەگەر جالپى ايماقتاعى كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋى تۋرالى ايتاتىن بولساق, نەگىزگى ماقساتتى ينديكاتور رەتىندە ءبىر عانا ساندى كەلتىرۋگە بولادى. بۇل – جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمىندەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسى. كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جونىندەگى نەگىزگى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ارقىلى كورسەتكىش 22,9%-عا دەيىن ءوستى. ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن ودان ءارى تابىستى دامىتۋ ءۇشىن جيناقتالعان تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, ءبىز ۇكىمەتتىك ەمەس سالامەن تىعىز ىنتىماقتاسامىز. بيزنەستى دامىتۋ باعدارلامالارىندا «كوشباسشىلىق ساباقتارى», «جەتىستىك تاريحى» باعدارلاماسىنا كىرەتىن ايەلدەر بيزنەسىن جۇرگىزۋ بويىنشا اقپاراتتىق جانە وقىتۋ سەمينارلارىن, ياعني ءوڭىردىڭ تانىمال كاسىپكەر ايەلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ينتەراكتيۆتى ساباقتار وتكىزۋگە باسا نازار اۋدارىلدى, – دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى ىسكەر ايەلدەر كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ساۋلە ساليحوۆا.
ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى بىلتىر 11 وتىرىس, قاراقيا, ماڭعىستاۋ جانە مۇنايلى اۋداندارىندا كوشپەلى وتىرىس وتكىزدى. كەڭەستىڭ ءىرى شاراسى ماڭعىستاۋ اۋدانىنىڭ بەلسەندى ايەلدەرىمەن كەلىندەر شەرۋىن ۇيىمداستىرۋمەن باستالدى. «مەن ايەلمىن, الەمنىڭ اناسىمىن!» تاقىرىبىندا وتكەن شاراعا 300-دەن استام نازىك جاندى قاتىسىپ, ۇلتتىق ونەردى دارىپتەدى. ۇلتتىق مەرەكە قارساڭىندا «ناۋرىز-دۋمان» فەستيۆالى ءوتتى. 500 ادام قاتىسقان ءىس-شارادا بابالار ءداستۇرى مەن ۇلتتىق قۇندىلىقتار ناسيحاتتالدى. كەڭەستىڭ جاستار قاناتى قۇرىلىپ, 8 ادام مۇشە بولدى. ماڭىزدى شارالار لەگىن ۇيىمداستىرۋ مۇنىمەن تولاستاعان جوق. 52 اۋىلدىڭ ايەل كاسىپكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ترەنينگ ءوتتى. جاڭاوزەندە انالار ءسليوتى دە جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى.
«ماڭعىستاۋ ءسان قۇراق فەستيۆالى» اتتى ءىس-شاراعا ءوڭىردىڭ بارلىق اۋدانى مەن وبلىس ورتالىعىنان 130 شەبەر قاتىستى. گران-پري جانە 1-3 ورىن جەڭىمپازدارى انىقتالىپ, تاعى 10 اتالىم بويىنشا جۇلدە قورى بەلگىلەندى. جەڭىمپازدارعا تىگىن ماشينالارى, قالعاندارىنا باعالى سىيلىقتار تابىس ەتىلدى.
ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى جانىندا كوپ بالالى انالارعا ءارتۇرلى كەڭەس بەرۋ, پسيحولوگيالىق, الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ ءۇشىن انالار كابينەتى اشىلدى. ال تۇپقاراعان اۋدانىندا 120 ايەل-انا قاتىسقان «ۇلاعاتتى ەنەدەن – يناباتتى كەلىنگە» اتتى الەۋمەتتىك ايەلدەر فورۋمىنا پسيحولوگ, كوۋچ-ترەنەرلەر قاتىسىپ, ومىردەن تۇيگەندەرىمەن ءبولىستى.
ساۋلە حالەلقىزىنىڭ ايتۋىنشا, «اتامەكەن» ميكروقارجى ۇيىمى كەڭەسپەن بىرلەسىپ 52 اۋىل ايەلىن قارجىلاندىرۋعا كومەكتەستى. 280 ملن تەڭگەگە جۋىق سوماعا 52 جوبا, 55 جۇمىس ورنى قۇرىلدى. سالالار بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعىنا 161 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, 30 جۇمىس ورنى, وزگە دە قىزمەت تۇرلەرىنە ناۋبايحانا, تىگىن تسەحى, سۇلۋلىق سالونى اشىلدى.
ماڭعىستاۋداعى ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى قايىرىمدىلىق شارالارىنا تۇراقتى اتسالىسىپ كەلەدى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان ارداگەرلەردى قۇتتىقتادى, سوعىس ارداگەرى ولگا زاريۆنياككە تىگىن ماشيناسىن ساتىپ الىپ بەرۋگە مۇرىندىق بولدى جانە شەتپە كەنتىندە 4 وتباسىنا ارنالعان «اسار-ءۇي سالۋ» اكتسياسىنا قاتىسىپ, باسپاناسىزداردىڭ جەكە ءۇيلى بولۋىنا كومەكتەستى. اقتاۋ قالاسىنداعى قارتتار ءۇيىنىڭ جالعىز كولىك قۇرالىنا قوسالقى بولشەكتەر ساتىپ الىپ بەرىپ, «مەكتەپكە جول» اكتسياسىنا قاتىستى, الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىنىڭ بالالارىنا قولداۋ كورسەتتى. از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارىنا جاڭاجىلدىق سىيلىقتار تاراتۋعا وبلىستاعى بارلىق كەڭەس مۇشەلەرى اتسالىستى.
قوعامنىڭ جۇگىن ەرلەرمەن تەڭ بولىسە ارقالاپ, وشاق قاسىن عانا ەمەس, جان-جاعىن قايىرىمدىلىقپەن قامتي جۇرگەن قىز-كەلىنشەكتەردىڭ ەڭبەگى ەرەن, ءىسى ۇلگى.
ماڭعىستاۋ وبلىسى