رۋحاني كەمەلدىك پەن تەرەڭدىككە ءداستۇرلى ءدىندى دۇرىس ۇستانا ءبىلۋ ارقىلى جەتۋگە بولاتىنى ەشقانداي تالاس تۋعىزبايدى. گازەتىمىزدە بۇعان دەيىن جازىلعانىنداي – ءدىن ۇستاي الساڭ قاسيەتىڭ, ۇستاي الماساڭ قاسىرەتىڭ ەمەس پە؟ وكىنىشكە قاراي, بۇگىنگى قوعامىمىزدا وسى قاعيدانى ەلەمەي, ەسكەرمەي جۇرگەندەر دە تابىلادى. ءسويتىپ ولار تەرىس اعىمداردىڭ جەتەگىندە كەتىپ, بەلگىلى ءبىر وڭىردەگى ءدىني احۋالدىڭ تۇراقتىلىعىنا سىزات تۇسىرەدى.
وسىنداي كورىنىستەر بۇگىنگى كۇنى اقتوبە ايماعىندا دا بايقالادى. مۇنى دا بەينە ءبىر دەرتتىڭ العاشقى كورىنىسى دەسەك, سول دەرتتى اسقىندىرماي, ۋشىقتىرماي دەر ۋاقىتىندا ۋىتىن قايتارۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرە بىلگەننىڭ پايداسى مول بولماق. اقتوبە وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى مارات توعجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل بۇل ماسەلەگە قاتىستى جۇمىستاردى ءۇش باعىتتا اتقارۋ كوزدەلگەن.
ونىڭ العاشقىسى بولۋى مۇمكىن تەرىس قۇبىلىستاردىڭ الدىن الا ءبىلۋ بولسا, ەكىنشىسى رەتىندە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ مازمۇنىن بايىتا ءتۇسۋ بەلگىلەنگەن. ال ءۇشىنشى كەزەكتە وڭتايلاندىرۋعا قاتىستى جۇرگىزىلەتىن ىستەردى ءبىر ىزگە ءتۇسىرۋ قاراستىرىلعان. تەرىس ءدىني اعىمدا اداسىپ جۇرگەن جانداردىڭ بەتىن بەرى بۇرۋ, ولارمەن ورتاق ءتىل تابىسىپ سويلەسە ءبىلۋ ۇستىرتتىكتى كوتەرە المايدى. بۇعان دا ارنايى ازىرلىك, تەرەڭ دۇنيەتانىم جانە دەرەكتەردى جان-جاقتى زەردەلەي ءبىلۋ قاجەت.
ءتيىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى سەنىمدى, ورنىقتى ءارى دالەلدى بولعان جاعدايدا عانا ساپالىق قاسيەتكە يە بولا الادى. ايتسە دە وڭىردە ءدىن ىستەرىن قاداعالاپ, وعان تىكەلەي جەتەكشىلىك جاسايتىندار كوپ جاعدايلاردا ساپالىق دەڭگەيدى الدىڭعى كەزەككە قويۋدان گورى, «وتكەن جىلى پالەنباي ادامدى قامتىعان پالەنباي ءىس-شارا مەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلىپ, بيىل مۇنشاما ءىس-شارا وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەگەن سىنايداعى سان قۋالاۋ اياسىنان اسا الماي جۇرگەنى دە قىنجىلتپاي قويمايدى.
«اداسقاننىڭ ايىبى جوق, قايتىپ ءۇيىرىن تاپقان سوڭ» دەگەندەي, وڭىردە تەرىس جولعا تۇسكەندەردىڭ اراسىندا ءداستۇرلى يسلام دىنىنە قايتادان بەت بۇرىپ جاتقاندار دا بار. ايتسە دە ايماقتا دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمدا جۇرگەندەردىڭ جالپى نوبايى بويىنشا العاندا, بۇل بورىكتى اسپانعا اتا قوياتىنداي جوعارى ناتيجە ەمەس.
بۇعان دەيىنگى جاسالعان جۋرناليستىك زەرتتەۋلەر مەن تالداۋلار «قايتىپ ءۇيىرىن تاپقانداردىڭ» دەنى نەگىزىنەن اقتوبە قالاسىندا ەكەنىن كورسەتەدى. الايدا تۇتاستاي وبلىس اۋماعىندا, سونىڭ ىشىندە مارتوك, ويىل, ايتەكە بي جانە قوبدا اۋداندارىندا دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمدى ۇستانىپ جۇرگەن بىردە-ءبىر ادامنىڭ ءداستۇرلى دىنگە قايتادان كىرمەگەنى ءتيىستى تۇسىنىك جۇمىستارىنىڭ جارتىكەشتىگىن كورسەتەدى. وسى ورايدا وبلىستىڭ تەمىر, حرومتاۋ جانە بايعانين اۋداندارىندا دا ءدىني احۋال ازىرگە كۇردەلى كۇيىندە قالىپ وتىر.
جۇرگىزىلەتىن ءىس-شارالاردىڭ ىقپالدى اسەرى مەن تيگىزەتىن پايداسىن تەرەڭدەتە ءتۇسۋدىڭ قاجەتتىلىگى دە وسىندا. مۇنداي كەزدە اتالعان ءىس مەنىڭ قۇزىرەتىمە كىرمەيدى, بۇل تەولوگتىڭ اتقاراتىن شارۋاسى دەپ جاۋاپكەرشىلىكتى وزدەرىنەن الا قاشاتىن وكىلەتتى ورگانداردىڭ وكىلدەرى دە كەزدەسپەي قالمايدى. مۇنداي سىڭارجاق كوزقاراس جاعدايىندا وڭىردەگى ءدىني احۋالدى سارالاۋ ءىسى تولىققاندى بولا المايتىنى اللاعا دا, امبەگە دە ايان بولسا كەرەك. ارينە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىمەن ءارتۇرلى الەۋمەتتىك توپتاردى نەعۇرلىم كوبىرەك قامتي ءبىلۋ ەشقانداي ارتىقتىق ەتپەيدى. بۇل رەتتە وبلىستاعى «انسار» اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعىنىڭ اتقارىپ جۇرگەن قىزمەتى قۇپتاۋعا تۇرارلىقتاي.
ونىڭ جەتەكشىسى نۇرسۇلتان ءجانشيننىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعىتتاعى اتقارىلاتىن ىستەردىڭ ارناسى تارتىلىپ كورمەپتى. وعان جاستار مەن جاسوسپىرىمدەر, بازاردا ساۋدا جاسايتىندار, ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىساتىن وزگە دە جەكە تۇلعالار, ورالماندار مەن سىرتتان كەلگەن جۇمىسشىلار, ۆاحتالىق ادىسپەن ەڭبەك ەتەتىندەر جانە تۇزەتۋ مەكەمەلەرىندەگى جازاسىن وتەپ جۇرگەندەر قامتىلعان ەكەن.
بۇگىنگى كۇنى تۇرعىنداردىڭ باسىم بولىگى الەۋمەتتىك جەلىنى پايدالاناتىنى بەلگىلى. وسى كەڭىستىككە دە ورتالىق ءۇنى تۇراقتى تۇردە ەستىلىپ تۇرادى. ءسويتىپ «انساردىڭ» ماماندارى ۆكونتاكتە, Instagram جەلىلەرىنە باقىلاۋ جۇرگىزۋدى قولعا الىپتى. بۇل ىستە ورتالىق پاراقشاسىنىڭ تيگىزىپ جۇرگەن پايداسى دا از ەمەس. وسى ارقىلى تۇرعىندار ءدىني قارىم-قاتىناستاردا وزدەرىن تولعاندىرعان ماسەلەلەر بويىنشا سۇراقتار بەرىپ, كەڭەستەر الا الادى. سونداي-اق اقپاراتتىق توپتىڭ اتقارىلعان شارالارى دا جەلى پاراقشالارىنان كورىنىس تاۋىپ تۇرادى.
ورتالىقتىڭ دەسترۋكتيۆتى ءدىني كوزقاراستاعى ازاماتتارمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستارى تەك مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. سونداي-اق ولار مۇنداي توپقا كىرەتىندەر اراسىندا سپورتتىق سايىستار ۇيىمداستىرۋ ىسىنە دە ۇيىتقى بولا ءبىلىپتى. وسىلايشا «انسارلىقتار» تەرىس جولدا جۇرگەندەرمەن جەتە تانىسىپ, ولارمەن تەرەڭىرەك تۇردە ءتۇسىنىسۋدى ماقسات ەتىپتى.
وڭىردە ءدىن ىستەرىن ۇيلەستىرىپ وتىراتىن ۇيىمدار تاراپىنان: وبلىستا ءدىني احۋال تۇراقتى دەگەن تۇجىرىمدار ۇنەمى ايتىلىپ ءجۇر. راسىندا دا سولاي ما؟ ارينە ءدىني احۋال مەن قارىم-قاتىناستاردىڭ تۇراقتى بولعانىنا نە جەتسىن؟ بارشا تۇرعىندار مەن جۇرتشىلىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ كوزدەپ جۇرگەن باستى ماقساتى دا وسى ەمەس پە؟ ايتسە دە ءدىني احۋال تۇراقتى دەي تۇرساق دا, بۇل ماسەلەدە جوعارىدا ايتىلعانداي ءالى دە بولسا شەشىمىن تابا الماي جۇرگەن جايتتار مەن ماسەلەلەر بار ەكەنى نازاردان تىس قالماسا بولعانى دا.
اقتوبە