ۇكىمەت باسشىسى الدىمەن «قوشقار-اتا» قالدىق سۋ قويماسىنىڭ قازىرگى احۋالىمەن, سونداي-اق جەل كۇشىمەن الىناتىن ەلەكتر ەنەرگياسى قۇرىلىسىمەن تانىستى. بۇگىنگى تاڭدا قوشقار اتا وزەنى شۇعىل تۇردە شارا قولدانۋدى تالاپ ەتىپ وتىرعان ايماقتاعى ەڭ باستى ەكولوگيالىق پروبلەمالاردىڭ ءبىرى.
ساپار اياسىندا پرەمەر-مينيستر الاشتىڭ ارداقتى ۇلى, اسا كورنەكتى قالامگەر ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ قۇرمەتىنە ارناپ سالىنىپ جاتقان رۋحاني ورتالىقتا بولدى. جازۋشىنىڭ مادەني قۇندىلىقتارى مەن ەڭبەكتەرىن ماڭگى ەستە ساقتاۋ جانە ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا قۇرىلعان ورتالىقتىڭ اۋماعى 10 گەكتاردى قۇرايدى. وسى جىلدىڭ قازان ايىندا رۋحاني ورتالىقتا ورنالاساتىن مۇراجايدىڭ قۇرىلىسىن تولىق اياقتاۋ, ال كەلەر جىلى نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا ا.مامين وڭىردەگى بىرقاتار يننوۆاتسيالىق ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارعا باردى, وڭىردە «جاسىل» ەكونوميكانى, جاڭارتىلاتىن ەلەكتر ەنەرگياسى كوزدەرىن دامىتۋ, ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ, جاڭا مادەني جانە تۋريستىك نىساندار سالۋ بارىسىمەن, اۆتوجولداردى سالۋ جانە قايتا جوندەۋ جۇمىستارىمەن تانىستى. وڭىردە جالپى قۋاتتىلىعى 50,6 مۆت بولاتىن كۇن جانە جەل ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ بويىنشا بىرقاتار جوبالار ىسكە اسىرىلعان. 2021 جىلعا قاراي قۋاتى 147,6 مۆت بولاتىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى جۇمىس ىستەيتىن بولادى دەپ كۇتىلۋدە.
پرەمەر-مينيسترگە جاڭا شاعىن اۋدانداردى سۋمەن, جىلۋمەن, گازبەن, ەلەكترمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ينجەنەرلىك جەلىلەردى سالۋ بويىنشا جوبالار تۋرالى اقپارات بەرىلدى.
سونىمەن قاتار جۇمىس ساپارى بارىسىندا ۇكىمەت باسشىسى «شليۋمبەرجە», «كاسپي بيتۋم», «كاسپي» سۋ تۇشىتۋ زاۋىتى سەكىلدى شاھارداعى بىرنەشە ءىرى كاسىپورىنداردى ارالادى. مۇناي ءوندىرۋشى كاسىپورىندارعا قىزمەت كورسەتەتىن «شليۋمبەرجە» كومپانياسىنىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 1000 ناسوس قوندىرعىسىن شىعارادى. ال «كاسپي بيتۋم» زاۋىتى جىلىنا 1 ميلليون توننا مۇناي وڭدەپ, وسى جىلدىڭ وزىندە 151 مىڭ توننادان استام ساپالى جول بيتۋمىن شىعارعان.
زاۋىت جۇمىسىنىڭ ءناتيجەسىندە جانە باسقا وتاندىق ءوندىرۋشىلەردىڭ ءونىمىن قوسا العاندا, بۇگىندە ەلدىڭ جول بيتۋمىنا دەگەن قاجەتتىلىگى تولىق قامتىلىپ وتىر. سالىستىراتىن بولساق, 2013 جىلى قازاقستانعا اكەلىنەتىن بيتۋم يمپورتى 200 مىڭ توننادان استام بولاتىن. 2018 جىلى زاۋىت ءونىمى ەلدىڭ ىشكى نارىعى قاجەتتىلىگىنىڭ 37%-ىن قامتاماسىز ەتتى.
قازىر اقتاۋ بيتۋم زاۋىتىندا جوعارى ساپالى, ونىڭ ىشىندە بۇعان دەيىن قازاقستاندا شىعارىلماعان پوليمەرلى-تۇرلەندىرىلگەن بيتۋم وندىرىلەدى. پوليمەرلى-ءتۇرلەندىرىلگەن بيتۋم جىلۋعا, ايازعا جانە توزۋعا توزىمدىلىگى بويىنشا جاقسارتىلعان سيپاتتامالارى ەسەبىنەن اسفالت-بەتوندىق جابىندىلار قىزمەتىنىڭ مەرزىمىن 1,5-2 ەسەگە ۇزارتادى.
«قازمۇنايگاز» ۇك اق مۇناي ءوڭدەۋ جونىندەگى باسقارۋشى ديرەكتورى مۇراتجان مۇسايبەكوۆ زاۋىت ىسكە قوسىلعان ۋاقىتتان باستاپ 3,52 ملن توننا مۇناي ءوندىرىلىپ, 1 ملن توننادان استام جول بيتۋمى نەمەسە 3 500 شاقىرىمعا جۋىق جول شىعارىلعانىن اتاپ ءوتتى. اقتاۋ بيتۋمى ەلدىڭ ستراتەگيالىق اۆتوجولدارى, ونىڭ ىشىندە «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» تاس جولىنىڭ قۇرىلىسى كەزىندە پايدالانىلدى. اقتاۋ زاۋىتىنىڭ بيتۋمى بارلىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا مەملەكەتتىك جانە حالىقارالىق ستاندارتتاردىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلەدى.
ۇكىمەت باسشىسى اقتاۋ قالاسىنداعى وندىرىستىك ايماق پەن تاۋلىگىنە 25 مىڭ تەكشە مەتر سۋ وڭدەپ, قاراقيا, مۇنايلى اۋداندارىن اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان «كاسپي» سۋ تۇشىتۋ زاۋىتىندا بولدى. سونداي-اق كاسپي جاعالاۋىندا ورنالاسقان ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى كۋرورتتىق كەشەننىڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى. اقتاۋدان 20 شاقىرىم جەردە 160 گەكتار اۋماقتى الاتىن دەمالىس ايماعى 2020 جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
اۋدان ورتالىعى بەينەۋدەن اقجىگىت اۋىلى ارقىلى كورشى وزبەكستان شەكاراسىنا قاراي جوندەۋدەن ءوتىپ پايدالانۋعا بەرىلگەن جاڭا جول – ماڭعىستاۋ ءوڭىرىندەگى جاڭعىرعان جول تاراپتارىنىڭ جالعاسى. بۇعان دەيىن جولاۋشىلارىنا ماشاقاتقا تولى ساپاردى «سىيلاپ» كەلگەن دالا جولى ەندى تاقتايداي توسەلگەن قارا جولعا اينالدى.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنا ساپارى بارىسىندا ا.مامين وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ابدۋللا اريپوۆپەن بىرگە تاجەن اۋىلىندا «بەينەۋ – اقجىگىت – وزبەكستان شەكاراسى» باعىتىنداعى حالىقارالىق ماڭىزى بار اۆتوكولىك جولىنىڭ اشىلۋ راسىمىنە قاتىستى.
«نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلعان جوبا «بەينەۋ-اقجىگىت» تراسساسى قۇرىق پورتى ارقىلى اۆتوموبيل ءترانزيتىن ۇلعايتۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى جانە ترانسكاسپي ءدالىزىنىڭ وزبەكستانمەن, سونداي-اق ورتالىق ازيانىڭ باسقا دا ەلدەرىمەن جاڭا قاتىناسىن قامتاماسىز ەتەدى. مامانداردىڭ بولجامى بويىنشا, جول بويىنان جىلىنا 7 مىڭعا جۋىق اۆتوكولىك ءوتىپ, ونىڭ وتكىزۋ قابىلەتى 7 ەسەگە ارتادى دەپ شامالانادى. جالپى ۇزىندىعى 85 شاقىرىمدى قۇرايتىن جولدىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى 2017 جىلى باستالعان بولاتىن. نىسانعا بارلىعى 381 ادام, 155 بىرلىك تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان.
سالتاناتتى شارادا مەملەكەتارالىق ماڭىزى بار ەلەۋلى جوبانىڭ قازاقستان جانە وزبەكستان ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا ۇلكەن سەرپىلىس بەرىپ, ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ارتۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىنى ايتىلدى.
بۇل جولدىڭ اشىلۋى تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جانە وزبەكستان پرەزيدەنتى ش.م.ميرزيوەۆ ايقىنداعان ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى قارقىندى دامىتۋ سيمۆولى بولىپ تابىلادى. سوڭعى جىلدارى قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناستار ساپالىق تۇرعىدان جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى جانە تۇراقتى وڭ ديناميكاعا يە بولدى. جىل باسىنان بەرى قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 20%-عا ءوسىپ, $1 ملرد-قا جۋىقتادى. ءساۋىر ايىنداعى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوزبەكستانعا مەملەكەتتىك ساپارى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋىنا قوسىمشا سەرپىن بەردى, دەگەن ا.مامين حالىقارالىق اۆتوموبيل جولىندا قوزعالىستىڭ اشىلۋ راسىمىمەن قۇتتىقتاپ, ايتۋلى وقيعانىڭ ورتالىق ازيانىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋىنا, ساۋدا-ساتتىق كولەمىنىڭ ارتۋىنا, ترانزيتتىك الەۋەتىن ىسكە اسىرۋعا سەرپىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى قازاقستان مەن ءوزبەكستان اراسىنداعى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلۋىنىڭ دالەلى – ءوزارا ساۋدا كولەمىنىڭ جىل سايىنعى وسىمىنەن كورىنەدى. وتكەن جىلى تاۋار اينالىمى $3 ملرد-تى قۇراسا, بيىلعى جىلدىڭ باسىنان بەرى وڭ ءوسىم ديناميكاسى بايقالۋدا.
ماڭعىستاۋ وبلىسى