نەگە اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ كەرەك؟ ويتكەنى بۇل بۇكىل پروگرەسسيۆتى الەمدى بايلانىستىرادى. بۇل عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ ءتىلى. بۇل ەكونوميكاداعى جانە بيزنەستەگى زەرتتەۋلەردىڭ باسىم بولىگىن جاسايتىن قۇرال. اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ ادام ءۇشىن ۇلكەن پەرسپەكتيۆالار اشادى. مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ جاستارعا وزگەرىستەردەن قورىقپاي, اعىلشىن ءتىلىن جان-جاقتى زەردەلەۋ, ۇيرەنۋ كەرەكتىگىن ايتقان بولاتىن. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ باستاۋىش جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە شەت ءتىلىن ۇيرەتۋدىڭ كەشەندى باعدارلامالارى جاسالا باستادى.
جۋىردا شىمكەنت قالاسىندا وتكەن «Cambridge جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ءتىل قۇزىرەتىن (اعىلشىن ءتىلى) ۇيرەتۋدەگى جانە باعدارلاۋداعى ۇردىستەر» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-ادىستەمەلىك كونفەرەنتسيادا مەكتەپتەردىڭ وقۋ باعدارلامالارىندا اعىلشىن ءتىلى ءپانى مەن وقۋ-ادىستەمەلىك ماتەريالداردىڭ مازمۇنىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
اۋەلى «قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ رەفورماسى: اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى. كەمبريدجدىڭ وقۋ ۇردىسىندەگى ءرولى» جونىندەگى سەسسيا جيىنىندا كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بيزنەستى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى پاۋل كونستانتين زبيحلي ورتا ازيا كەڭىستىگىندەگى اعىلشىن ءتىلىنىڭ بولاشاعى تۋرالى قىسقاشا اڭگىمەلەپ بەردى.
جيىندا ءسوز العان كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءباسپاسوز ترەنەرى, ءبىلىم بەرۋ جوباسىنىڭ كەڭەسشىسى پيتەر حوللي اتالعان وقۋ ورداسىنىڭ وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك ماتەريالداردى ازىرلەۋ جانە بەيىمدەۋدەگى پەداگوگيكالىق ءادىس-تاسىلدەرىنە توقتالىپ, جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ايتىپ ءوتتى.
لانكاستەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ( ۇلىبريتانيا) ەلت قولدانبالى لينگۆيستيكالىق باعدارلاماسىندا كونسۋلتانت-ادىسكەر يرينا تيتارەنكو باعالاۋدىڭ تىلدىك وقىتۋعا اسەرى جونىندە اڭگىمەلەپ, وركەنيەتتىڭ كەلەشەگى تەك تەحنولوگيالىق پروگرەسس پەن ەكونوميكالىق ءوسۋ دەڭگەيىنە عانا ەمەس, ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىنا دا بايلانىستى دەدى. ءارى وسى ادامي كاپيتالدى دامىتۋدىڭ, ۇزدىكسىز جەتىلدىرۋدىڭ باسىندا كوپتىلدىلىك ۇعىمىن باستى نازارعا الۋعا شاقىردى. ول ءۇشىن باستاۋىش سىنىپتاردان باستاپ, الەمدىك تىلدەردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ۇرپاق جادىنا ءسىڭىرىپ, وقۋ باعدارلامالارىندا ءارتۇرلى فورماتتار ارقىلى ۇيرەتۋگە بولادى دەدى.
– ەلىمىزدە جəنە دۇنيە جۇزىندە ءجۇرىپ جاتقان جاھاندانۋ, əلەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جəنە ساياسي وزگەرىستەر شەت ءتىلىن بىلۋگە دەگەن قۇلشىنىستى ارتتىرىپ, ونىڭ قوعامداعى ءرولىن كۇشەيتىپ وتىر. Əلەمدىك ءبىلىم الۋ كەڭىستىگىندە ينتەگراتسيالىق ۇردىستەردىڭ تەرەڭدەپ, كەڭ قانات جايعان جاعدايىندا اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ وزەكتى ەكەنى ءسوزسىز. وسى كەزەڭدە بىلىكتىلىگى جوعارى دəرەجەدە دامىعان, ءبىلىمى جاعىنان بəسەكەگە تۇسە الاتىن, بولاشاقتا ءوزىن حالىقارالىق ەڭبەك نارىعىندا ەركىن سەزىنەتىن ماماندار دايىنداۋ مəسەلەسى وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ەڭ ماڭىزدى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. بۇل جولعا جەتۋ ءۇشىن بالاعا ەرتە جاستان شەت تىلدەرىن جۇيەلى تۇردە ۇيرەتۋ كەرەك, – دەيدى كونفەرەنتسيا قوناقتارى.
سالا ماماندارىنىڭ پىكىرىنە جۇگىنسەك, جەتكىنشەكتەردىڭ كوبى جاڭا تەحنولوگيا مۇمكىندىكتەرىن مەڭگەرگەن. سوندىقتان اعىلشىن ءتىلى ساباقتارىندا كومپيۋتەردىڭ مۋلتيمەديالىق مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋ وتە ىڭعايلى. وقىتۋدىڭ كومپيۋتەرلىك تەحنولوگياسى ءبىلىم الۋشىلارعا اقپاراتتى كومپيۋتەر ارقىلى دايىنداۋ جəنە بەرۋ پروتسەسىمەن جۇزەگە اسادى. كومپيۋتەرلىك تەحنولوگياعا ءəرتۇرلى وقىتۋ əدىستەرىن ەنگىزۋ ارقىلى جەتكىنشەكتەردى قىزىقتىرۋعا بولادى. ماسەلەن, بالا جادىنا تەز ساقتالاتىن ءتۇرلى ينتەللەكتۋالدىق ويىن, مۋلتفيلمدەگى ەرەكشە وبرازداردى اعىلشىن تىلىندە سويلەتۋ ارقىلى ءتىلدى وڭاي سىندىرۋعا بولادى.
– ەلىمىزدە 2019 جىلدان باستاپ ۇستازدار مەكتەپتەردە فيزيكا, حيميا, بيولوگيا, ينفورماتيكا پاندەرىن اعىلشىن تىلىندە وتەدى. بۇل ءبىلىم بەرۋدى جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى اياسىندا جۇرگىزىلمەك. بۇل جيىندا ءبىز باستاۋىش, ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ پاندىك باعدارلاماسىنا ەگجەي-تەگجەيلى تالداۋ جاساپ, شەت ءتىلىن ۇيرەنۋدىڭ وزىق مەتوديكاسىن كادەگە جاراتۋدى كوزدەدىك, – دەيدى شىمكەنت قالاسىنىڭ باس ۇستازى اقەركە ابىلايحان.
كوپشىلىكتى قىزىقتىرعان تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى قازاقستاننىڭ ورتا مەكتەپتەرى ءۇشىن «سەنمەن» جوباسىنىڭ شەڭبەرىندە كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىن تسيفرلاندىرۋ بولدى. اتالعان تاقىرىپتا رەسەيدەن كەلگەن Skyeng جوباسىنىڭ مەنەدجەرى يۆان شيشكين قىزىقتى مىسال كەلتىردى. ءارى ءتىل ۇيرەنۋشىلەرگە skyeng.ru سايتى ارقىلى ۆيرتۋالدى ۇستاز تاڭداپ, قاشىقتىقتان ءبىلىم الۋعا بولاتىندىعىن جەتكىزدى. مۇندا اعىلشىن تىلىنە ساياحات جاساپ, وقۋ باعدارلامالارىندا ونلاين ديالوگ قۇرۋعا مۇمكىندىك بار. قازىرگى تاڭدا بۇل ينتەرنەت سايتتا 4,5 ملن ساباق بولىپ, ءبىر مەزەتتە 5250 مۇعالىم, 50 مىڭ ءتىل ۇيرەنۋشىگە اعىلشىن تىلىندە ءدارىس وقي الادى.
شىمكەنتتە ەكى تىلدە ساباق بەرەتىن مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى كوبەيگەن. ى.التىنسارين اتىنداعى №65 مەكتەپ-گيمنازيانىڭ جاراتىلىستانۋ باعىتىنداعى ءپان مۇعالىمدەرى دارىستەردى اعىلشىن تىلىندە جۇرگىزىپ كەلەدى. ءتىپتى جاڭا جۇيەگە كوشكەن پەداگوگ پەن وقۋشىلار ساباق اراسىندا ءتۇرلى مي سەرگىتۋ جاتتىعۋلارىن جاساۋدى ادەتكە اينالدىرىپتى. بۇل مۇعالىمنىڭ ءدارىستى قىزىقتى ءوتىپ, وقۋشىنىڭ وڭاي قابىلداۋىنا وڭ ىقپال ەتەدى. قالاداعى №65 مەكتەپ-گيمنازيادا بۇگىندە 187 مۇعالىم بولسا, ونىڭ 10-نان استامى اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرىپ, ءتىلدى وزىنە تيەسىلى پاندە ءساتتى جۇزەگە اسىرعان. تيىسىنشە تالاپقا ساي جۇمىس ىستەگەن پەداگوگتەردىڭ جالاقىسى دا جوعارىلاعان. بۇگىندە ءۇشىنشى مەگاپوليستە بارلىعى 147 مەكتەپتە 16 325 پەداگوگ اعارتۋشىلىقپەن اينالىسادى. ال ەكى تىلدە ساباق بەرەتىن مۇعالىمدەر سانى 775-كە جەتكەن. جىل سوڭىنا دەيىن اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرىپ, ءتيىستى پاندەرىن قوس تىلدە وتەتىن پەداگوگتەر سانى 1000-عا ارتپاق.
نۇرشات توكەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىمكەنت