جاس تاريحشىلارعا باعدار

ينستيتۋت قا­بىر­عاسىنان قۇرىلعان جاس عالىمدار كەڭە­سى الدىڭعى اعا بۋىننىڭ سالىپ بەرگەن عىلىم جولىمەن ىلگەرى دامىپ, جاڭا بەلەس­تەر­دى باعىندىرۋ­دى ماق­سات تۇت­قان. جاس عالىم­دار اتال­عان كون­فە­رەنتسيا­نىڭ نەگىزگى كوز­دەگەنى دە وسى ەكەنىن ايتا­دى. شارا گۋم­ا­ني­تارلىق سالاداعى بىرنەشە نە­گىزگى باعىت­تى قامتى­عان. جاس عالىمدار ەل­باسىنىڭ ما­قا­لاسىندا قام­تىل­عان باستاۋ­لاردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا وزدەرىنىڭ ىزدەنىستەرى جانە جاڭالىقتارىمەن ءبولى­سىپ, پا­يىم­دى ۇسىنىستارىن ورتا­عا سالدى. بيىل كونفەرەنتسيا جۇ­مىسىنا ەلىمىزدىڭ ءار وڭى­رى­نەن, قالالارىنان ءبىلىم, عى­لىم, مادەنيەت وردالارىنان جاس عا­لىم­داردىڭ عىلىمي جۇمىس­تارى مەن ماقالالارى كەلىپ تۇسكەن. ءبىر قۋانتارلىعى سول, ءداستۇرلى شارانىڭ شەڭبەرى جىل سايىن كەڭىپ كەلەدى. وعان دالەل بيىلعى بايقاۋعا قىرعىز­­ستان, تاجىكستان, پولشا, رەسەي, اۋعان­ستان سياقتى ەلدەردىڭ جاس­تارى ءوز جۇمىستارىن ۇسى­نىپ­تى. بايقاۋعا ۇسىنىلعان 80-گە تار­تا عىلىمي ماقالا رەداك­تسيا القاسىمەن قارالىپ, تاڭ­داۋ­لى 70 ماقالا كونفەرەنتسيا جيناعىنا ەنگىزىلگەن. وسى جۇ­مىستار نەگىزىندە جىل سا­يىن­عى ەرمۇحان بەكماحانوۆ اتىن­داعى رەسپۋبليكالىق باي­قاۋدىڭ جەڭىمپازدارى انىقتا­لىپ وتىر. «ەر جانىبەك» حالىق­ارا­لىق قوعامدىق قورىنىڭ دەمەۋ­­­شىلىگىمەن بيىلعى بايقاۋ­دىڭ جالپى جۇلدە قورى 600 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان. بايقاۋ قورى­تىندىسىنا سايكەس ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ PhD دوكتورانتى – قۋانىش مۋرزاحودجاەۆ جەڭىمپاز دەپ تانىلدى.

«سەيدازىم قادىربايدىڭ ءومىرى مەن قوعامدىق-ساياسي قىز­مەتى» تاقىرىبىندا مازمۇندى زەرت­تەۋ جاساعان ءال-فارابي اتىن­­­داعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەر­سي­تە­تىنىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتى ابەۋ باع­لان مەن «الاش اۆتونو­ميا­سى­نىڭ ۇلتتىق قازىناسى قالاي قالىپ­تاستى؟» اتتى ماقالا­سى ءۇشىن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەك­تە­بىنىڭ ۇستازى, تاريح عىلىم­دارىنىڭ ماگيسترى ەرجان شاعي­مولدين قوس بىردەي ەكىنشى ورىندى ەنشىلەدى.

س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋني­­ۆەر­­س­يتەتىنىڭ 1-كۋرس ستۋدەنتى  سو­ۆەت­حان ينابات, ل.ن. گۋميلەۆ اتىن­داعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋني­ۆەر­­سيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ ماگيسترى ازامات دۋكوم­باەۆ, ش.ءۋاليحانوۆ اتىن­­داعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينس­تيتۋتىنىڭ 2-كۋرس ماگيست­­ران­تى ماليكا مورياكوۆا جۇل­دەلى ءىىى ورىنعا يە بولدى. جاس عالىم­دار ۇلى وتان سوعىسى جىل­د­ارىن­داعى قاراپايىم ادام تاع­دىرى, قازاق-موڭعول بايلانىس­تارىنا قاتىستى مۇسىلمان دەرەك­تەرى سىندى وزەكتى تاقى­رىپ­تاردا زەرتتەۋ جۇرگىزگەن.  

«ۇرپاقتار ساباقتاستىعى, ءداستۇر جالعاستىعى ۇستانىم­دارى­نىڭ نەگىزىندە ينستيتۋت قا­بىر­عاسىندا جاس عالىمدار كەڭە­س­ى ءالى كۇنگە دەيىن قىزمەت ەتىپ كەلە­دى. ونىڭ نەگىزگى فۋنكتسيا­سى – ينس­تيتۋتتىڭ عىلىمي, عىلىمي-تەح­نيكالىق جانە يننو­ۆا­تسيا­لىق ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ جانە قالىپتاستىرۋ اياسىنداعى جاس عالىمدار اراسىنداعى ۇجىم­­دىق كەڭەس بولىپ تابىلادى. ونىڭ قۇرامىنا 35 جاسقا دەيىن­گى عى­لىمي قىزمەتكەرلەر, مامان­دار, ماگيسترانتتار, PhD دوك­­تو­­رانتتار, عىلىم كانديدات­تارى كىرەدى. كەڭەس عىلى­مي-زەرت­­­تەۋ مەكەمەلەر قابىرعا­سىن­­­دا­عى جاس عالىمدار مەن م­ا­مان­­داردىڭ كوزقاراستارى مەن قى­­زى­­عۋ­­شىلىقتارىن قول­داي­تىن ع­ىلى­مي ءىس-شارالار جۇر­گىزۋدى ۇيىم­داستىرۋشى جانە ۇيلەس­تىرۋ­شى ۇيىم. جاس عالىمدار كەڭە­­سىنىڭ نەگىزگى اتقاراتىن قىز­مەتى – ينستيتۋتتىڭ جاس عالىم­دارىنىڭ كاسىبي مامان رەتىندە قالىپتاسۋىنا, وزىندىك عىلىمي زەرتتەۋ باعىتىن ايقىنداۋ­عا, كاسىبي عالىم تاريحشى رەتىن­د­ە وسۋىنە ىقپال ەتۋ. تاريحى­مىز­­دى زەردەلەۋگە شاقىرا­تىن ەلبا­سى­نىڭ تاعىلىمى مول ماقا­لا­سى جاس عالىمدارىمىز­دى جاڭا ىزدەنىستەرگە جەتەلەيتىنى انىق», – دەيدى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى جاس عالىم­دار كە­ڭەسىنىڭ توراعاسى نۇرگۇل نۇرسۇلتانقىزى. 

ارمان وكتيابر,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى