كەشە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولىپ, وندا نەگىزىنەن ءۇش ماسەلە قارالدى.
سونىڭ ىشىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەسىرتكى, پسيحوتروپتىق زاتتار, سول تەكتەستەر مەن پرەكۋرسورلار اينالىمىن باقىلاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالدى. زاڭ جوباسى تۋرالى نەگىزگى باياندامانى ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ جاسادى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, زاڭ جوباسى كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە بۇرىن ەسىرتكىلەردىڭ قاتارىنا ەنگىزىلمەگەن تەز جاسالاتىن سينتەتيكالىق پسيحوتروپتىق زاتتاردى اينالىستان دەرەۋ الۋدى قاراستىراتىن تولىقتىرۋلار ەنگىزەدى. مۇنداي تارتىپتەر قازىر الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە قولدانىلادى ەكەن.
جيىندا دەپۋتات ەرسۇلتان بەكتۇرعانوۆ قازىر سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەردىڭ تۇرلەرى وتە كوبەيىپ كەتكەندىگى بەلگىلى ەكەنىن, ال سول زاتتار ءبىزدىڭ ەلىمىزگە قانداي جولدارمەن ەنگىزىلىپ جاتقانىن ايتىپ بەرۋدى سۇرادى. وعان سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەردىڭ رەسەي, قىتاي جانە ەۋروپا ەلدەرىنەن كەلەتىندىگى ايتىلدى. وسىعان دەيىن سينتەتيكالىق ەسىرتكىگە بايلانىستى 125 قىلمىستىق ءىس قوزعالعان ەكەن. «سونىڭ 89-ىن جابۋعا ءماجبۇرمىز, ويتكەنى ءبىزدىڭ زاڭدارىمىزدا ولارعا قاتىستى قىلمىستىق ءىس ارنايى قاراستىرىلماعان», دەدى مينيستر. سونىمەن بىرگە ول سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەردى ساتۋدى قىلمىسكەرلەر ينتەرنەت ارقىلى وزدەرىنە عانا تۇسىنىكتى ادىستەرمەن حابارلايتىنىن ايتتى. دەپۋتات ميحايل چيركوۆ قولدانىستاعى زاڭنامامەن ولاردى قۇرىقتاۋعا ناقتى نە بوگەت ەكەنىن سۇرادى. وعان مينيستر قولدانىستاعى ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس تۋرالى زاڭنامادا سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەر ناقتى اتالماعانىن, تەك ەسىرتكىنىڭ انالوگى دەگەن تەرمين كورسەتىلىپ, ولاردىڭ ءتىزىمى بەرىلگەنىن ايتتى. «سوندىقتان ادام اعزاسىنا تەرىس اسەر بەرەتىن پسيحوتروپتىق زاتتار, سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەر دەگەندى ەندى اتاپ كورسەتەتىن بولامىز, سوندا ولارعا قارسى زاڭناما شەڭبەرىندە شارا قولدانىلاتىن بولادى», دەدى ول.
دەپۋتاتتار بۇدان كەيىن دە كوپتەگەن سۇراق قويىپ, كوپ ماسەلەنى انىقتاپ, قوسىمشا بايانداما مەن تالقىلاۋدان كەيىن زاڭ جوباسىن ءبىراۋىزدان ماقۇلدادى.
جالپى وتىرىستا ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالعان ەكىنشى زاڭ جوباسى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىن فورماليزاتسيالاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى». زاڭ جوباسى تۋرالى بايانداعان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى ەلباسىنىڭ جۇمىسپەن ساپالى قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋدىڭ ادىلەتتى جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ تۋرالى بەرگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن. زاڭ جوباسى جۇمىسپەن بەيرەسمي قامتىلعان تۇرعىنداردى جۇيەلى شارالار جاساۋ ارقىلى ەلدىڭ ەكونوميكاسىنا تارتۋدى كوزدەگەن. بۇل شارالار ازاماتتارعا ءوزىنىڭ ءىس-ارەكەتىن اشىق جۇرگىزىپ, زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋ, الەۋمەتتىك جانە مەديتسينالىق قامسىزداندىرۋ جۇيەلەرىنە مۇشەلىك جارنا تولەۋ ارقىلى قاتىسۋشى بولۋدى ماقسات ەتكەن.
دەپۋتاتتار بايانداماشىعا سۇراق قويىپ وزدەرىنە تۇسىنىكسىز ماسەلەلەردى انىقتادى. اسىرەسە, جەكە ادامداردىڭ بىرتەكتى جيىنتىق تولەم تولەۋى تۋرالى نورمانى دەپۋتاتتار ۇزاق تالقىلادى. ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين دە وسى نورمانىڭ اياعىنا دەيىن جەتىلدىرىلمەگەنىن تىلگە تيەك ەتتى. نورمانىڭ نەگىزگى ماقساتى بارلىق جۇمىسپەن قامتىلعانداردى ەسەپكە الۋ عوي, ال بىرتەكتى جيىنتىق تولەم مىندەتتى ەمەس. بىراق ول ازاماتتاردىڭ تەگىن مەديتسينالىق كومەك الۋ سياقتى ىنتالاندىرۋلاردى قامتۋى كەرەك, سوندا ول مىندەتتى مەديتسينالىق قامسىزداندىرۋ جۇيەسىنىڭ قاتىسۋشىسى بولادى. سونىمەن بىرگە ىنتالاندىرۋلار ازاماتتاردىڭ جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسى مەن الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قاتىسۋشىسى بولۋىنا جاعداي تۋعىزۋى كەرەك, دەدى ول. سونىمەن قاتار ءماجىلىس توراعاسى الەۋمەتتىك تولەمدەردەن بوساتىلعاندارعا (مۇگەدەكتەر, زەينەتكەرلەر جانە ت.ب.) مۇنداي ىنتالاندىرۋلار كەرەك ەمەس, ويتكەنى وزدەرىنىڭ زەينەتكەرلىك جارنالارىن ولار تولەپ بولعان, ال مىندەتتى مەديتسينالىق قامسىزداندىرۋعا ولار ءۇشىن مەملەكەت تولەيدى دەي كەلىپ, توراعا زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمعا دايىنداعاندا وسى نورمانىڭ قاجەتتىلىگىنە نازار اۋدارۋدى ۇسىندى.
وسىنداي تالقىلاۋلاردان كەيىن زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا تولىقتاي ماقۇلداندى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»