مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋىندا قاۋىپسىزدىك تۇرمىس ساپاسىنىڭ ايرىقشا بولىگى ەكەنىن اتاپ كورسەتكەنى بەلگىلى. بۇل باعىتتا اقتوبە ايماعىندا ارنايى جوبانىڭ قولعا الىنعانى قۇپتاۋعا دا, قولداۋعا دا ابدەن لايىقتى ءىس.
وسى ارادا تاعى دا جولداۋ جولدارىنا كوز سالساق, حالىقپەن جۇمىس ىستەۋدىڭ جاڭا دا زاماناۋي فورماتتارىن ەنگىزۋ ماسەلەسى قازىرگى كۇنى اقتوبە وبلىسىندا تاجىريبەگە ەنە باستادى. وسىناۋ سان الۋان حالىقتىق ءىس-شارالار ەلباسى جولداۋىندا قويىلعان تالاپتارمەن ۇندەس ءارى وزەكتەس. ويتكەنى قوعام مەن حالىق قاۋىپسىزدىگى قاي كەزدە دە ەڭ ماڭىزدى, ەڭ ەلەۋلى ىستەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك.
بيىلعى قازان ايىنىڭ اياعىندا اقتوبەدە قايتادان قولعا الىنعان «حالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ» جونىندەگى جوبا التى باعىتتان, ەل-جۇرتقا ەڭ قاجەتتى ماسەلەلەردى وزەك ەتكەن التى ارنادان تۇرادى. ونىڭ ارقايسىسىنىڭ اتقاراتىن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى مەن جۇگى بار. قازىرگى كۇنى وڭىرلەر اراسىنداعى ەشقانداي بالاماسى جوق جوبا جاناشىرلارى ەل ىشىندە, حالىقتىڭ قالىڭ ورتاسىندا ءجۇر.
ايتالىق, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋى وسىنىڭ الدىندا ايتىلعان ويدى تەرەڭدەتە تۇسۋگە جەتەلەيدى. ەلىمىزدىڭ ءار قيىرىن مەكەندەيتىن تۇرعىنداردى تولعاندىرىپ جۇرگەن ماسەلەلەر ۇزاق ۋاقىتقا دەيىن شەشىمىن تاپپاسا, جەرگىلىكتى ورىنداردا ولاردىڭ ءتيىستى تالاپ-تىلەكتەرى مەن مۇڭ-مۇقتاجدارىنا ءتيىستى كوڭىل بولىنبەسە, ءتۇرلى تۇسىنبەستىكتەر تۋىنداۋى مۇمكىن. مۇنداي كورىنىستەر مەن الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق پروبلەمالار حالىقپەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورنىعا قويماعان, بۇگىنگى تىلمەن ايتقاندا, قولجەتىمدى ورتا قالىپتاسپاعان ەلدى مەكەندەردە كەزدەسۋى كادىك. مۇنداي كەزدە ونىڭ شەشىمىن سول جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن ءوزارا كەلىسىپ ىزدەستىرۋدىڭ بەرەر پايداسى مول بولماق.
سونداي-اق بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدە قابىلدانعان كوپتەگەن مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالار اركىمنىڭ ءوزىنىڭ كاسىبىن اشىپ, سودان ءتيىستى نەسىبەسىن ايىرۋىنا كومەكتەسە الادى. الايدا ونىڭ تيگىزەتىن پايداسى مەن ءتيىمدى تۇستارى ەل-جۇرتقا جان-جاقتى تۇسىندىرىلمەسە, حالىق ونىڭ تيگىزەتىن شاپاعاتى مەن يگىلىگىن كورە الماي قالۋى عاجاپ ەمەس. ونىڭ سوڭى بىرقاتار الەۋمەتتىك تۇيتكىلدەر مەن پروبلەمالاردىڭ قولدان جاسالۋىنا اكەلىپ سوقتىرماسىنا كىم كەپىل؟
ونىڭ الدىن قالاي الۋعا بولادى؟ اقتوبە وبلىسىندا سوڭعى جىلدارى جۇيەلى تۇردە قولعا الىنا باستاعان «حالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جوباسى» وسىنداي باسى اشىق ساۋالعا جاۋاپ بەرۋدى ماقسات تۇتادى. ءارى ەلدى الاڭداتىپ جۇرگەن الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتىپ, كىلتىن قولدارىنا ۇستاتۋ ماقساتىن كوزدەيدى. سونىمەن بىرگە ايماقتا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا, سونداي-اق جەكە كاسىپكەرلىكتىڭ ورىستەۋىنە وڭ ىقپال جاساي الاتىن تەتىكتەردى تاۋىپ, ونى تۇرعىنداردىڭ نازارىنا بەرۋدى ماقسات ەتەدى.
قازىرگى كۇندە وڭىردە جاساقتالعان ارنايى ساراپشى-ماماندار توبى وبلىس اۋداندارىندا ءجۇر. ولاردىڭ اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ اۋماعى مەيلىنشە كەڭ ءارى سان الۋان. اتاپ ايتقاندا, تەرىس ءدىني اعىمعا اربالىپ جۇرگەندەر مەن ءدىني قاۋىمداستىق وكىلدەرى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار جانە تۇرمەدەن بوساتىلعاندار جۇمىس توپتارىنىڭ جەتەكشىلەرى بەلگىلەگەن ءىس-شارالاردان تىس قالعان جوق.
مۇنىڭ سىرتىندا جەرگىلىكتى حالىقپەن ءارى تەمىر, بايعانين اۋداندارى اۋماعىنداعى ءىرى كومپانيالاردا ۆاحتالىق تاسىلمەن ىستەيتىن جۇمىسشىلارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلدى. ەڭبەك ۇجىمدارىمەن كەزدەسۋلەر بارىسىندا ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمدى بولدىرماۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار كەشەنى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانى اتاپ كورسەتىلەدى. ءومىر بولعان سوڭ كەز كەلگەن ايماقتا شۇعىل تۇردە ءتيىستى شەشىمىن تابۋدى قاجەت ەتەتىن جەدەل جاعدايلار بولماي تۇرمايدى. ەگەر ونى رەتتەۋ جونىندەگى شەشىمدەر كەشەۋىلدەسە, كەيبىر تۇسىنبەستىكتەر تۋىنداۋى مۇمكىن. سوندىقتان وبلىستا وسى ماسەلەلەردىڭ الدىن الۋعا قاتىستى ماقساتتى شارالار وتكىزىلىپ كەلەدى. بۇعان قوسا تۇرعىندارعا الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق ماسەلەلەرگە قاتىستى ءارتۇرلى كومەكتەر كورسەتىلۋدە.
البەتتە باستى گاپ ساندا ەمەس, ساپادا. جۇرەكتەن شىعارىپ, جۇرەكتەرگە جەتكىزە ايتۋدىڭ قاجەتتىلىگى دە وسىندا. ايتپەسە تىڭداماسا ءسوز جەتىم دەگەندەي, اقپاراتتىق سيپاتتا ايتىلعان ءتۇسىندىرۋ مەن تالداۋ جۇمىستارى ەشكىمنىڭ جۇرەگىن سەلت ەتكىزبەسە, جىلۋى جوق جۇزدەگەن شارادان نە ءۇمىت, نە قايىر؟ ءبىز بۇلاي دەگەندە حالىق قاۋىپسىزدىگى مەن قوعام تىنىشتىعىنىڭ ساقتالۋىنا جاناشىر بولىپ جۇرگەن اقپاراتتىق توپ مۇشەلەرىنىڭ قىزمەتىنە سىن ايتىپ, كىنا تاعۋ نيەتىنەن اۋلاقپىز. مۇنداعى باستى ويىمىز جوبانىڭ حالىققا بارىنشا پايدا مەن تيىمدىلىك اكەلۋگە تيىستىلىگىنەن ءارى ونىڭ وڭ اسەرى مەن ناتيجەسىن ءوڭىردىڭ ءاربىر تۇرعىنى سەزىنۋى قاجەتتىگىنەن تۋىنداعانىن جەتكىزۋ ەدى.
ۇلكەندى-كىشىلى اۋديتوريا الدىندا ءسوز سويلەگەن شەشەننىڭ تايىزدىعى مەن وي-ءورىسىنىڭ تومەندىگى سەزىلىپ قالسا, نەمەسە ناقتى قويىلعان سۇراقتارعا تۇجىرىمدى جاۋاپ قايتارا الماسا, ابىرويدىڭ سول مەزەتتە ايرانداي توگىلمەسىنە كىم كەپىل؟ «زەردەلىلىك پەن تەرەڭدىك, دۇنيەتانىم كەڭدىگى اسىرەسە ءدىني تاقىرىپتارعا بايلانىستى ءارتۇرلى پىكىرتالاستار كەزىندە كوبىرەك قاجەت بولاتىندىعىن ءتۇيسىندىم», دەگەن بولاتىن ەسىمى اقتوبە ايماعىنا كەڭىنەن تانىمال ازامات, اقتوبە قالالىق اكىمدىگىنە قاراستى جاڭاقونىس اۋىلدىق وكرۋگى اقساقالدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ساعىناي قاجى قۇسايىنوۆ.
اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ «حالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ» جوباسىنا قاتىستى تۇجىرىمىن بىزگە قىسقا دا نۇسقا تۇردە بىلايشا جەتكىزگەن ەدى.
– وڭىردە سوڭعى جىلدارى وتكىزىلگەن ءارى وتكەن قازان ايىنىڭ 22-ءسى كۇنى قايتادان قولعا الىنعان «حالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ» جوباسىنىڭ باستى ماقساتى تۇرعىندار مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, سونىمەن بىرگە تۇتاستاي مەملەكەتتىك بيلىك اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدار مەن قارىم-قاتىناستاردى تەرەڭدەتە ءتۇسۋ بولىپ وتىر. مەنىڭ ويىمشا, بۇل جالاڭ ماقسات بولماۋعا ءتيىس. ەڭ باستىسى, اتقارىلعان ىستەر مەن قولعا الىنعان شارالاردىڭ ناتيجەسى بولۋىنا باسا نازار اۋدارىلعانى ءجون. مىسالى, كەيبىر دەرەكتەرگە نازار اۋدارساڭىز اۋقىمدى جۇمىستار قولعا الىنعانى بايقالادى. ءجون-اق. سونىمەن بىرگە ونىڭ ناتيجەسى قانداي ەكەندىگىنە كوڭىل بولىنسە, جوبا تولىققاندى بولا تۇسەرى انىق. اسىرەسە تەرىس اعىمدا جۇرگەن ازاماتتاردى وڭ جولعا بۇرۋ, ولاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, كاسىپ اشقىسى كەلەتىندەرگە قولداۋ كورسەتۋ ماسەلەلەرى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىس.
ارينە, مۇنىڭ وتە ورىندى دا قونىمدى وي-پىكىر ەكەنى انىق. ءوڭىر باسشىسىنىڭ وسى ويلى ۇسىنىستارىنان كەيىن جۇرگىزىلگەن «حالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ» جوباسىنىڭ كەيبىر ناتيجەلەرىنە كوز جۇگىرتسەك الدىڭعى جىلداردىڭ قورىتىندىلارى بويىن شا وبلىستا قىلمىس دەڭگەيى ءبىرشاما تومەندەگەن. سونىڭ ىشىندە وسى ارالىقتا وبلىستا ءداستۇرلى ەمەس ءدىندى ۇستانۋشىلاردىڭ دا سانى اجەپتاۋىر كەمىگەن. سالىستىرمالى تۇردە العاندا بۇل – ءتاۋىر ناتيجە.
وڭىردە بۇگىنگى كۇندەرى «حالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ» جوباسى ودان ءارى جالعاسىپ كەلەدى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە