نەيروحيرۋرگياداعى تىڭ تاسىلدەر

ەپيلەپسيانى ەمدەۋدىڭ ەڭ ۇزدىك ءادىسى

ورتالىقتىڭ العاشقى اشقان بولىمدەرىنىڭ ءبىرى – بالالار نەيروحيرۋرگيا ءبولىمى. مي مەن ج ۇلىن اۋرۋلارىنىڭ بارلىق ءتۇرىن ەمدەيتىن ءبولىم جاڭا تۋعان سابيدەن باستاپ 18 جاسقا دەيىنگى پاتسيەنتتەردى قابىلدايدى. بيىل بالالار نەيروحيرۋرگيا ءبولىمى كەز كەلگەن ەلدە جاسالا بەرمەيتىن ەمدەۋدىڭ ەكى ءتۇرلى ءادىسىن ەنگىزدى. ونىڭ ءبىرى – ءتۋابىتتى ەپيلەپسياعا گەميسفەروتوميا تاسىلىمەن وپەراتسيا جاساۋ بولسا, ەكىنشىسى – وشاقسىز (گەنەراليزاتسيالانعان) ەپيلەپسياعا جاسالاتىن كەزەگەن جۇيكەنى ىنتالاندىرۋ (ستيمۋلياتسيا نەرۆۋس ۆاگۋس) ءتۇرى.

«گەميسفەروتوميا ادىسىمەن ءتۋابىتتى ەپيلەپسياسى بار نارەستەلەرگە وپەراتسيا جاسالادى. بۇل – گەميمەگال نەمەسە مي قوس قىرتىسىنىڭ سيندرومى دياگنوزى قويىلعان بالالاردىڭ ميىن ورتاسىنان ءبولىپ جاسايتىن وپەراتسيانىڭ وتە اۋىر ءتۇرى. اقاۋمەن تۋعان ميدىڭ تامىرلارى دا ساۋ بولمايدى. وپەراتسياعا كەمىندە 4-5 ساعات ۋاقىت جۇمسالادى, كەي جاعدايدا 10 ساعاتقا دەيىن سوزىلۋى مۇمكىن. سوندىقتان قان جوعالتۋعا جول بەرىلمەۋى كەرەك. بۇل ءۇشىن رەانيماتسيا مىقتى بولۋى شارت. ءبىز بۇعان 2015 جىلدان بەرى دايىندالدىق. بارلىعىمىز فرانتسياداعى كلينيكادا تاعىلىمدامادان وتتىك. گەميسفەروتوميا كەز كەلگەن ەلدە جاسالا بەرمەيتىن, ەۋروپانىڭ وزىندە ساناۋلى كلينيكالار عانا قولداناتىن ءادىس», دەيدى بالالار نەيروحيرۋرگياسىنىڭ دارىگەرى, نەۆرولوگ-ەپيلەپتولوگ گاۋھار يباتوۆا.

دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ناۋقاسقا بالالار انا قۇرساعىندا جاتىپ شالدىعاتىن كورىنەدى. نارەستە ميىنىڭ جارتىشارىندا اق زات پەن سۇر زات رەتسىز ورنالاسىپ, مي دۇرىس دامىمايدى. ءسويتىپ ولاردا تۋعاننان باستاپ تالما (سۋدوروگا) پايدا بولادى. بيىل اتالعان بولىمدە جاڭا ادىسپەن 5 سابيگە وپەراتسيا جاسالىپتى. «كوپ جاعدايدا تالماسى بار بالا قالپىنا كەلە الماعان كۇيدە جاسقا تولماي شەتىنەپ كەتەدى. مي قوس قىرتىسىنىڭ سيندرومى اۋرۋىمەن تۋاتىن بالالار دا جىلدان جىلعا كوبەيۋدە. مەنىڭ قابىلداۋىما ءبىر جىلدا 15-20 ناۋقاس كەلەدى. بۇل وتە كوپ. بىزگە جەتپەي جاتقاندارى قانشاما. جاس اتا-انالاردىڭ دا دەنساۋلىعى ناشار. بۇل ءومىر ءسۇرۋ سالتىنىڭ وزگەرۋىنەن, ەكولوگيا مەن دۇرىس تاماقتانباۋدىڭ كەسىرىنەن تۋىنداپ جاتقان ماسەلەلەر دەپ ويلايمىن», دەيدى گاۋھار سۇلتانحانقىزى.

ال كەزەگەن جۇيكەنى ىنتالاندىرۋ (VNS) ءادىسى ەپيلەپسيانىڭ وشاعى انىقتالمايتىن, جا­يىلمالى تۇرىنە قولدانىلادى. «ەپي­لەپسيانىڭ ءتۇرى كوپ. مى­سالى فوكالدى ەپيلەپسيا مي قىرتىسىنىڭ ناقتى ءبىر بو­لىگىندە بولادى دا, اۋرۋ وشا­عىن كەسىپ الىپ تاستاۋ ارقى­لى ناۋقاستى ساۋىقتىرا الامىز. ال ەپيلەپسيانىڭ گەنەرا­لي­زا­تسيا­لانعان ءتۇرى بولادى. ناق­تى وشاعى جوق, بىراق تالما توق­تا­مايدى, ءدارى كومەكتەسپەيدى. ون­داي كەزدە ءبىز پاللياتيۆتىك ءادىستى قولدانامىز. ياعني, سۇيەك پەن تەرى­نىڭ اراسىنا ارنايى اپپارات ورناتىپ, ونى نەرۆتىڭ ۇلكەن قىر­تى­سىنا جالعايمىز. ەكى اپتادان كەيىن ورناتىلعان ەلەكترودقا جيىلىك بەرە باستايمىز. قۇدايعا شۇكىر, مۇنداي جولمەن وپەراتسيا جاساعان ناۋقاستارىمىزدا تالما قايتالانعان جوق. بيىل 3 ناۋقاستى ەمدەدىك. امەريكادا عا­نا شىعاتىن اپپاراتتىڭ بالا­ماسى جوق. بىرەۋىنىڭ ءوزى 5 ملن تەڭ­گە تۇرادى», دەيدى گ.يباتوۆا.

ءتيىمدى ءتاسىل – ستەرەوتاكسيكالىق جۇيە

الەمدە جۇرەك جانە قان تامىر اۋرۋلارى ءولىم مەن اۋىر مۇگەدەكتىككە شالدىعۋدىڭ ەڭ باستى سەبەبىنە اينالعان. جەر بەتىن دەندەگەن دەرتتىڭ ەلىمىزدەگى كورسەتكىشى دە جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتقان كورىنەدى. رەسمي مالىمەتكە جۇگىنسەك, قازاقستاندا جىل سايىن 40 مىڭنان استام ادام ينسۋلتتەن زارداپ شەگەدى. «مي تىنىنە قان قۇيىلۋ, ياعني ينسۋلت ەكى ءتۇرلى بولادى. قان تامىرلاردىڭ كەمەرى تارىلىپ نەمەسە بىتەلىپ قالعان جاعدايدا ادامدار يشەميالىق ينسۋلتكە شالدىعادى. ەگەر تامىر جارىلاتىن بولسا گەمورراگيالىق ينسۋلت دەپ اتايمىز. سول گەمورراگيالىق ينسۋلت كەزىندە قان مي تىنىنە قۇيىلادى دا, گەماتوما پايدا بولادى. گەماتوما جۇيكە ورتالىقتارىن زاقىمداسا ادام مۇگەدەك بولىپ قالۋى مۇمكىن. كەي جاعدايدا گەماتومانىڭ كولەمى ۇلكەن بولماسا دا ناۋقاستا نەۆرولوگيالىق كەمىستىكتەر پايدا بولادى. بۇل كەزدە ستەرەوتاكسيكالىق تاسىلمەن گەماتومانى سىرتقا شىعارامىز. ونى ءبىز عىلىمي تىلمەن اسپيراتسيا نەمەسە ەۆاكۋاتسيا دەيمىز. بيىل وسى ستەرەوتاكسيكالىق ادىسپەن ەكى وپەراتسيا جاسادىق», دەدى ورتالىق جۇيكە جۇيەسىنىڭ پاتولوگياسى بولىمىنە ەنگىزىلگەن جاڭا تەحنولوگيالاردى تانىستىرعان نەيروحيرۋرگ نۇرزات سىعاي.

نۇرزات اشىربەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل جاڭا ءادىس ءبىر وپەراتسيا ارقىلى بىرنەشە ەمدى قاتار جۇرگىزۋگە جول اشتى. ء«بىرىنشى كەزەكتە وپەراتسيا جەرگىلىكتى جانسىزداندىرۋ ارقىلى جاسالادى. وتا كەزىندە ناۋقاسپەن كەرى بايلانىستا بولا وتىرىپ, اسقىنۋلاردى دەر كەزىندە بايقاپ قالۋعا مۇمكىندىك الامىز. ەكىنشىدەن, ۋاقىت جاعىنان ۇتامىز. 3-4 ساعاتقا سوزىلاتىن ۇزاق وپەراتسيالار اعزاعا ۇلكەن اگرەسسيا بەرەدى. 3 سانتيمەتردەن اسپايتىن تەسىك تەسۋ ارقىلى جىڭىشكە تۇتىكشەلەر مەن جاسالاتىن بۇل ادىسكە ۇزاعاندا 40 مينۋت ۋاقىت جۇمسايمىز», دەيدى ول.

اتالعان بولىمدە ستەرەو­تاك­سي­كا­لىق ءادىس ارقىلى ميداعى جى­لاۋىققا دا وپەراتسيا ءساتتى جاسالىپ جاتىر. «مي ىسىگىنىڭ ءتۇرى كوپ. كيستامەن (جىلاۋىق) بىرگە وسەتىن ىسىكتەر بولادى. پاتولوگيالىق تىندەرى كىشكەنتاي بولعانىنا قاراماستان مۇنداي ىسىكتەر تۋدىراتىن كيستا ۇلكەن بولۋى مۇمكىن. ول ۇلكەيگەن سايىن ميدى قىسادى دا, ادامنىڭ نەۆرولوگيالىق جاعدايى كۇرت ناشارلايدى.

سونى بولدىرماۋ ءۇشىن ستەرەوتاكسيكالىق جاقتاۋدى (راما) قولدانىپ, كيستانى تەسىپ ىشىندەگى سۇيىقتىقتى الىپ تاستايمىز. كەرەك بولعان جاعدايدا قوسىمشا زەرتتەۋگە جىبەرەمىز. كەيدە سۇيىقتىقتىڭ قۇرامىندا ىسىكتىڭ جاسۋشالارى بولادى. سول جاسۋشالاردى انىقتاۋ ارقىلى گيستولوگيالىق سيپاتىن بىلۋگە مۇمكىندىك الامىز. ەم-دومدى سوعان قاراي وتىرىپ جالعاستىرامىز. ياعني ءبىر وپەراتسيامەن ەكى ءتۇرلى ەمگە قول جەتكىزە الامىز», دەيدى ستەرەوتاكسيكالىق ءادىستىڭ تيىمدىلىگىن جەتكىزگەن ن.سىعاي.

ناۋقاستىڭ جانىن قيناماي, ءبىر ساتتە ەكى بىردەي وپەراتسيانى جاساۋعا جول اشقان ءادىستىڭ تاعى بىرەۋى – تامىرلى جانە فۋنكتسيونالدى نەيروحيرۋرگيا ءبولىمى ەنگىزىپ وتىرعان ICG كومەگىمەن فلۋورەستسەنتتى انگيوگرافيانى قولدانۋمەن ميدىڭ قانتامىرلى اۋرۋلارىنىڭ ميكروحيرۋرگياسى ءتاسىلى. بولىمدە بۇل تەحنولوگيامەن بيىلدىڭ وزىندە 5 وپەراتسيا جاسالعان.

ICG – بوياعىش زات. دارىگەرلەر مي جانە ج ۇلىن قان تامىرلارىنا وپەراتسيا كەزىندە وسى ءدارىنىڭ تيگىزەر كومەگى مول ەكەنىن ايتادى. «مىسالى, ادەتتە ارتەريا-ۆەنالىق مالفورماتسياعا ميكروسكوپ ارقىلى وپەراتسيا جاساعان كەزدە تۇيىلگەن تامىرلاردىڭ تولىق الىنعان-الىنباعانىن بىلە المايمىز. ونى انىقتاۋ ءۇشىن وپەراتسيادان كەيىن ناۋقاسقا قايتا انگيوگرافيا جاسالاتىن. انگيوگرافيانىڭ ءوزى ءبىر وپەراتسيا. ال وسى جاڭا ءادىس ەنگىزىلگەلى وپەراتسيا كەزىندە تامىرعا ICG ءدارىسىن جىبەرىپ, تامىردى انىق باقىلاۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىرمىز», دەيدى تامىرلى جانە فۋنكتسيونالدى نەيروحيرۋرگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەربول ماحامبەتوۆ.

ومىرتقانى قالىپقا كەلتىرۋدىڭ جاڭا جولى

كوپ فۋنكتسيونالدى كەيدج يمپلانتاتسياسى ومىرتقاارالىق ديسكىنىڭ اۋرۋلارىن ەمدەۋ ءۇشىن قازاقستاندا العاش رەت قولدانىلىپ وتىر. اتالعان ءادىس فيزيولوگيالىعىمەن, ەنۋ جولىنىڭ از ينۆازيۆتىلىگىمەن جانە ومىرتقا بيومەحانيكاسىمەن ەرەكشەلەنەدى. «شەمىرشەك توزعان كەزدە بۇرىن ەكى ومىرتقانىڭ اراسىن قاتىرىپ قوياتىنبىز. بۇل ءوز قىزمەتىن اتقارعانىمەن, قيمىلدامايتىن. ال جاڭا ءادىس ارقىلى قويىلاتىن جاساندى شەمىرشەكتىڭ تابيعي شەمىرشەكتەن ەش ايىرماشىلىعى جوق. ناۋقاس تا كوپ قينالمايدى. وپەراتسيانىڭ ەرتەڭىندە قالىپتى قوزعالىپ, جۇمىسىنا كىرىسە بەرەدى», دەيدى ج ۇلىن نەيروحيرۋرگياسى, شەتكى جۇيكە جۇيەسىنىڭ پاتولوگياسى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى تالعات كەرىمباەۆ.

سونداي-اق ورتالىق ومىرتقاعا جاسالاتىن وپەراتسيالار كەزىندە جۇيكە جۇيەسىن زاقىمداۋدىڭ الدىن الاتىن جاڭا ءادىستى دە ەنگىزگەن. «ومىرتقانىڭ دەگەنەراتسيالىق ديستروفيالىق زاقىمدانۋى كەزىندەگى تىك ءبۇيىرلى كورپورودەز (DLIF) ءادىسىن قولدانۋ ومىرتقانىڭ ساگيتالدىق جانە اكسيالدىك, فرونتالدىق جازىقتىقتا ومىرتقانىڭ كيفوسكوليوزدىق دەفورماتسياسىن تۇزەتۋگە جانە بۇلشىقەت-بايلانىس اپپاراتىن بۇزباي زاقىمدانعان ومىرتقا-قوزعالىس سەگمەنتتەرىن تۇراقتاندىرۋعا, قازىرگى كەزدە قولدانىلىپ جۇرگەن ادىستەرمەن جەتۋگە مۇمكىندىك بەرمەگەن فرونتالدى جازىقتىقتاعى ومىرتقالاردى ليستەريوزداۋدى جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ترانسپەديكۋليارلىق ۆينت تۇتاستىعىن تەكسەرۋ الدىندا نەرۆتىڭ قىسىلۋىن جانە زاقىمدانۋىن انىقتاۋعا كومەكتەسەدى», دەيدى نەيروفيزيولوگ ساۋلە وتەۋوۆا.

10 جىلدىڭ ىشىندە اتالعان مەديتسينالىق مەكەمەدە 37 مىڭنان استام ناۋقاس ەمدەلگەن بولسا, ولاردىڭ ىشىندە 25 مىڭنان استام پاتسيەنتكە وسىنداي وزىق ءادىس-تاسىلدەرمەن وپەراتسيا جاسالعان. ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ الداعى جوسپارى ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ەشبىرىندە جوق راديوحيرۋرگيا ءادىسىن ەنگىزۋ ەكەنىن ماماندارمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا بىلدىك. دەمەك استانادا گامما-پىشاقپەن وپەراتسيا جاسالاتىن كۇندەر دە الىس ەمەس.

مايگۇل سۇلتان,

«ەگەمەن قازاقستان»