قازاقستاننىڭ بوستاندىعى مەن تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەستە زارداپ شەككەن تۇلعالاردى اقتاۋ, ولاردىڭ ەسىمدەرىن ماڭگى ەستە ساقتاۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق «قاحارماندار» قوعامدىق قورىنىڭ توراعاسى, بەلگىلى قوعام قايراتكەرى سابىر قاسىموۆ جەرگىلىكتى عالىمداردىڭ, تاريحشىلاردىڭ, ولكەتانۋشىلاردىڭ, باق وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «دوڭگەلەك ۇستەل» وتكىزىپ, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنان تۋىندايتىن مىندەتتەردى تالقىلادى.
G M T وپرەدەليت يازىكازەربايدجانسكيالبانسكيامحارسكيانگليسكيارابسكيارميانسكيافريكاانسباسكسكيبەلورۋسسكيبەنگالسكيبيرمانسكيبولگارسكيبوسنيسكيۆالليسكيۆەنگەرسكيۆەتنامسكيگاۆايسكيگايتيانسكيگاليسيسكيگوللاندسكيگرەچەسكيگرۋزينسكيگۋدجاراتيداتسكيزۋلۋيۆريتيگبويديشيندونەزيسكييرلاندسكييسلاندسكييسپانسكييتاليانسكييورۋباكازاحسكيكانناداكاتالانسكيكيرگيزسكيكيتايسكي ترادكيتايسكي ۋپركورەيسكيكورسيكانسكيكۋرماندجيكحمەرسكيكحوسالاوسسكيلاتينسكيلاتىشسكيليتوۆسكيليۋكسەمبۋرگسكيماكەدونسكيمالاگاسيسكيمالايسكيمالايالاممالتيسكيماوريماراتحيمونگولسكينەمەتسكينەپالسكينورۆەجسكيپاندجابيپەرسيدسكيپولسكيپورتۋگالسكيپۋشتۋرۋمىنسكيرۋسسكيساموانسكيسەبۋانسكيسەربسكيسەسوتوسينگالسكيسيندحيسلوۆاتسكيسلوۆەنسكيسوماليسكيسۋاحيليسۋندانسكيتادجيكسكيتايسكيتاميلسكيتەلۋگۋتۋرەتسكيۋزبەكسكيۋكراينسكيۋردۋفيليپپينسكيفينسكيفرانتسۋزسكيفريزسكيحاۋساحينديحمونگحورۆاتسكيچەۆاچەشسكيشۆەدسكيشوناشوتلاندسكي (گەلسكي)ەسپەرانتوەستونسكيياۆانسكيياپونسكي ازەربايدجانسكيالبانسكيامحارسكيانگليسكيارابسكيارميانسكيافريكاانسباسكسكيبەلورۋسسكيبەنگالسكيبيرمانسكيبولگارسكيبوسنيسكيۆالليسكيۆەنگەرسكيۆەتنامسكيگاۆايسكيگايتيانسكيگاليسيسكيگوللاندسكيگرەچەسكيگرۋزينسكيگۋدجاراتيداتسكيزۋلۋيۆريتيگبويديشيندونەزيسكييرلاندسكييسلاندسكييسپانسكييتاليانسكييورۋباكازاحسكيكانناداكاتالانسكيكيرگيزسكيكيتايسكي ترادكيتايسكي ۋپركورەيسكيكورسيكانسكيكۋرماندجيكحمەرسكيكحوسالاوسسكيلاتينسكيلاتىشسكيليتوۆسكيليۋكسەمبۋرگسكيماكەدونسكيمالاگاسيسكيمالايسكيمالايالاممالتيسكيماوريماراتحيمونگولسكينەمەتسكينەپالسكينورۆەجسكيپاندجابيپەرسيدسكيپولسكيپورتۋگالسكيپۋشتۋرۋمىنسكيرۋسسكيساموانسكيسەبۋانسكيسەربسكيسەسوتوسينگالسكيسيندحيسلوۆاتسكيسلوۆەنسكيسوماليسكيسۋاحيليسۋندانسكيتادجيكسكيتايسكيتاميلسكيتەلۋگۋتۋرەتسكيۋزبەكسكيۋكراينسكيۋردۋفيليپپينسكيفينسكيفرانتسۋزسكيفريزسكيحاۋساحينديحمونگحورۆاتسكيچەۆاچەشسكيشۆەدسكيشوناشوتلاندسكي (گەلسكي)ەسپەرانتوەستونسكيياۆانسكيياپونسكي زۆۋكوۆايا فۋنكتسيا وگرانيچەنا 200 سيمۆولامي ناسترويكي : يستوريا : وبراتنايا سۆياز : Donate زاكرىتسابىر احمەتجان ۇلى ءوز سوزىندە قور ەل تاۋەلسىزدىگى ء ۇشىن كۇرەسكەن, وسى جولدا ازاپ كەشكەن, قۇربان بولعان, بىراق ءالى كۇنگە دەيىن ەسىمدەرى اتاۋسىز قالعان, ەسكەرۋسىز كەلە جاتقان تۇلعالاردى ۇلىقتاۋ, ولاردىڭ ومىرلەرىن ناسيحاتتاۋ, جاس ۇرپاققا ۇلگى ەتۋ ماقساتىن دىتتەيتىنىن,بۇل باعىتتا بىرقىدىرۋ شارالار اتقارىلعانىمەن, زاڭدىق تۇرعىدان شەشىلۋدى قاجەت ەتەتىن ماسەلەلەر بار ەكەنىن جەتكىزدى.
«بۇل جاعىنان كورشى رەسەي جاقسى ۇلگى كورسەتىپ وتىر. وتان ءۇشىن وت كەشكەن بوزداقتاردى اقتاۋ, ەسىمدەرىن قاستەرلەۋ تۋرالى ونداعان زاڭ اكتىلەرىن قابىلدادى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ, جازىقسىز جازالانعان وتانداستارىمىزدىڭ مارتەبەسىن انىقتايتىن زاڭ جوباسىن ازىرلەپ, پارلامەنت قاراۋىنا ۇسىندىق. ەل تاريحىنان وشپەس ورىن العان وقيعالاردىڭ بەل ورتاسىنان كورىنىپ, بەلسەنە ارالاسقان ارىستاردى تاۋىپ, كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى ەتۋ باستى پارىزىمىز بولۋى ءتيىس,–دەيدى قور توراعاسى.
م. قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاربيە جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى پرورەكتورى سابىر يبراەۆ قىتاي مەن رەسەي ارحيۆتەرىندە 18-19 عاسىرلاردا بولعان تولقۋلار مەن كوتەرىلىستەر كەزدەرىندە ناقاقتان ناقاق جازالانعان بوزداقتار جايلى دەرەكتەر از ەمەس, دەي كەلىپ تاريحشىلاردىڭ كوبىنە ستاليندىك رەپرەسسيا توڭىرەگىنەن شىقپايتىنىن سىنعا الدى. «قىزىلجار اقپارات» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى جاراسباي سۇلەيمەنوۆ كەڭەس وداعى قۇرامىندا بولعان كوپ ەلدەر تاۋەلسىزدىك الىسىمەن قاحارماندارىن ىزدەي باستاعانىن, بىزدە بۇل باعىتتا جۇيەلىلىك جەتىسپەيتىنىن, ارتىندا ىزدەۋشىسى بار ارىستار عانا اقتالعانىن, قالعاندارىنىڭ تاعدىرى ءالى بەلگىسىز كۇيدە جاتقانىن, ۇركىنشىلىك, اشتىق جىلدارى شەتەلگە اۋعان جۇرتتىڭ بۇگىنگى»ورالمان» دەپ اتالاتىن ۇرپاقتارى قانداي مارتەبە يەلەنۋى كەرەك دەگەن ماسەلەنى كوتەرسە, زەرتتەۋشى عالىم زارقىن تايشىباي وتكەن عاسىردىڭ 20-شى جىلدارى كەڭەس وكىمەتىنە قارسى باعىتتالعان سىبىردەگى كوتەرىلىستەر قازاقستاندى, ونىڭ ىشىندە تەرىسكەيدى دە شارپىعانىن جەتكىزدى. اقساقالدار القاسىنىڭ توراعاسى بولات ساعىندىقوۆ كەڭەس ارحيۆىندە كوپتەگەن قايشىلىقتار كەزدەسەتىنىن , ونىڭ ءبىر مىسالىنا اكەسى اتىلدى جانە قاراعاندى تۇرمەسىندە ءولدى دەگەن ەكى قۇجات العانىن, ءالى كۇنگە دەيىن اكەسىنىڭ سۇيەگى قايدا قالعانىن بىلمەيتىنىن كولدەنەڭ تارتتى.
باسقا دا سويلەۋشىلەر قازاق ەلىنىڭ ازاتتىعى ءۇشىن ءشايىت كەتكەن كاحارماندار ارۋاعىنا باس يۋ ءارى يماندىلىق, ءارى ادامشىلىق, ءارى جاۋاپكەرشىلىك بولىپ تابىلاتىنىن, ساياسي باعالاۋلار ەلباسى تاراپىنان ۇنەمى ايتىلىپ كەلە جاتقانىن, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە عىلىمي-تانىمدىق جۇمىستاردى كەڭىنەن ورىستەتۋ قاجەت دەگەن شەشىمگە كەلدى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى