كاسىپوداق – سەنىمدى كۇش

ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋى, «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ما­قا­لاسى, «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋ­مەتتىك باستاماسى» تاريحي قۇجات­تارىندا ەل دامۋىنىڭ, قازاق­ستان­دىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن, تۇرمىس جاعدايىن ودان ءارى جاق­سارتۋدىڭ قارىشتى قادامدارى مەن ستراتەگيالىق باعىتتارى بەلگىلەنىپ, جۇمىلا جۇزەگە اسى­رۋدىڭ بەل ورتاسىندا سالالىق كاسىپ­وداق ۇيىمدارى دا بار.

بيىل كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە مەملەكەت باسشىسى كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ ءتۇرلى قۇرىلىمدارعا بەلسەنە قاتىسۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتىپ, مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەرگە الەۋمەتتىك ارىپ­تەستىك جانە الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتى­ناستارىن رەتتەۋ سالالارى بويىنشا كوميسسيالاردىڭ جۇ­مىسىن بىرلەسە جانداندىرۋ مىندەتتەرىن جۇكتەگەن بولاتىن. بۇل ورايدا جەرگىلىكتى فيليالدار مەن بيلىك ورگاندارىنىڭ, سونداي-اق «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ, ازا­ماتتىق بىرلەستىكتەردىڭ الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ورتاق ىسكە ءوز ۇلەسىن قوسارى انىق. 50 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ ەرىك-جىگەرى مەن كۇش-قايراتىن ءبىر ارناعا توعىس­تىرىپ, ورتاق مۇددەگە جۇمىل­دىرىپ كەلە جاتقان وبلىستىق كاسىپوداق ورتالىعىندا 953 باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمى تۇراقتى تۇردە جۇمىس ىستەيدى. ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مادەنيەت جانە سپورت, بايلانىس جانە پوشتا جۇيەسى, ماشينا سالاسى, مەملەكەتتىك ۇيىم قىزمەتكەرلەرى مەن جۇمىسكەرلەرى ءوز جۇمىستارىن زاڭ نورمالارى, ەڭبەك كودەكسى, ەكى تاراپتىق كەلىسىمدەر اياسىندا جۇر­گىزە وتىرىپ, مەملەكەتتىك, ۇكى­مەتتىك باعدارلامالاردىڭ تالاپقا ساي جۇزەگە اسىرىلۋىنا, ەڭبەك زاڭنامالارىنىڭ ساقتالۋىنا, تولىققاندى ەڭبەك ورتاسىنىڭ قالىپتاسۋىنا, ماتەريالدىق-الەۋ­مەتتىك جاعدايدىڭ جاق­سارۋى­نا ىقپال ەتۋدى قاشاندا باستى مۇرات سانايدى. 

سوڭعى كەزدەرى قوعامدىق-الەۋمەتتىك قارىم-قاتىناس باعىت­تارىندا قوعامدىق باقىلاۋ ك­ۇ­شەيتىلىپ, ءتۇرلى ۇسىنىس, باس­تامالار قولداۋ تاۋىپ كەلەدى. ما­سەلەن, جۇمىس توپتارى مەن كوميس­سيالار ماجىلىستەرىندە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, جۇمىس­سىزدىقتى ەڭسەرۋ, ەڭبەك قاۋىپ­سىزدىگىن ساقتاۋ, جۇمىس بەرۋ­شىلەرمەن ەڭبەك كەلىسىمدەرىن جا­ساۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەر جان-جاقتى تالقىلانىپ, قابىل­دان­عان شەشىمدەردىڭ ورىندالۋى تۇراقتى باقىلاۋعا الىندى. كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ وندى­رىستىك كەڭەستەر قۇرۋ, سول ارقى­لى ءوندىرىس ۋچاسكەلەرىندە ەڭبەك ءتارتىبى مەن قاۋىپسىزدىگىن رەتتەۋ, قامتاماسىز ەتۋ ۇسىنىسى قول­داۋ تاۋىپ, تۇراقتى قوعامدىق باقى­لاۋدى 975 تەحنيكالىق ينس­پەك­تور مەن 799 وندىرىستىك كەڭەس جۇ­زەگە اسىرادى. 

بۇدان تىسقارى «ەڭبەك قا­ۋىپ­سىزدىگى» باعدارلاماسى قا­بىل­­دانىپ, پراكتيكالىق شارالار رەتىندە كورىنىس تاپتى. كاسىپ­ورىنداردا جۇمىسشى-قىزمەت­كەر­لەردىڭ قالىپتى ەڭبەك ەتۋىنە مۇم­كىندىك تۋدىرىپ, ءومىرى مەن دەن­ساۋلىعىن كوزدىڭ قاراشى­عىنداي ساقتاۋ بۇلجىماس باستى تالاپتاردىڭ ءبىرى سانالادى. وسى سەبەپتى مەنشىك فورماسىنا جانە ۇيىمدىق-قۇقىقتىق قۇرىلىمعا قاراماستان كەز كەلگەن وندىرىستىك نىساندارىندا جاعدايمەن تانىسۋ, رەيدتەر جاساۋ, كەمشىلىكتەر ورىن العان جاعدايدا شۇعىل تۇزەتۋ, الداعى كەزەڭدە بولدىرماۋ, ەڭبەك زاڭدارىن ءتۇسىندىرۋ شارالارى جەمىسسىز ەمەس. ەڭبەك كۇنىنىڭ ورتاشا ۇزاقتىعى, قوسىمشا الەۋمەتتىك پاكەتتەر, ساپالى دەمالىس كەپىلدىگى, جۇمىس بەرۋشىنىڭ ەسەبىنەن ەڭبەككەردىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن جەتىلدىرۋ, جۇمىس كۇشىنىڭ ىشكى نارىعىن قورعاۋ سەكىلدى اسا ماڭىزدى ولشەمدەر ۇجىمدىق شارتتارعا ەنگىزىلىپ, ءومىر ساپاسى باستى نازارعا الىنعان.

وڭىردە اۋماقتىق-سالالىق كاسىپوداقتارمەن ارىپتەستىك بايلانىستى كەڭىنەن ورىستەتۋ تاجىريبەسى قالىپتاسقان. ولاردىڭ وكىلدەرى قوعامدىق قابىلداۋ, اشىق ەسىك كۇندەرىنە جۇيەلى تۇردە قاتىسادى. ءسويتىپ ورىن العان ءتۇرلى ەڭبەك داۋلارىنىڭ ويداعىداي شەشىلۋىنە, ءوتىنىش-تىلەكتەردىڭ ورىندالۋىنا ۇيىتقى بولىپ ءجۇر. 

كاسىپوداق ورتالىعى جۇمى­سىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ جولدارى سان الۋان. سولاردىڭ ءبىرى الەۋمەتتىك ارىپتەستىك كوكجيەگىن كەڭەيتۋ دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. بۇگىندە كاسىپورىندارمەن 3656 ۇجىمدىق كەلىسىمشارت جاسالىپ, بىلتىرعى دەڭگەيگە قاراعاندا سانىنىڭ دا, ساپاسىنىڭ دا ارتقانى بايقالادى. وبلىس باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ كاسىپوداق بەلسەندىلەرىمەن كەزدەسۋدە كاسىپوداق ۇيىمدارى قۇرىلعان ءوندىرىس ورىندارىندا بۇل كور­سەتكىشتى ءجۇز پايىزعا جەتكىزۋ مىندەتىن, اسىرەسە ەڭبەكاقىنى كو­بەيتۋ ماسەلەسىن باستى نازاردا ۇستاۋدى تاپسىرعان بولاتىن. ءىرى زاۋىتتاردا «تاتۋلاسۋ ورتالىعى» قۇرىلعان. ماقسات – ەڭ­بەك قاتىناستارىنا بايلانىس­تى تۋىنداعان داۋ-دامايلاردى بەي­بىت جولمەن, تۇسىنىستىكپەن بىر­لەسىپ شەشۋ. مامليۋت, ع.مۇسى­رەپوۆ اۋداندارىندا وتكەن كو­ش­پەلى ماجىلىستەر ونىڭ ومىرشەڭ ءداستۇر ەكەنىن كورسەتىپ بەردى. 

وڭىرگە كەلگەن جۇمىس ساپارىندا قازاقستان كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى باقىت­جان ءابدىرايىم قوردالان­عان الەۋمەتتىك ماسەلەلەر­دى بايىپتىلىقپەن شەشۋدىڭ بىرقاتار جولىن ۇسىنىپ, ەكو­نوميكا سالاسىندا جالا­قىنىڭ تومەندىگىن, كەي كاسىپ­ورىنداردىڭ تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەمەيتىنىن, سا­ناتوري, دەمالىس بازالارىنىڭ جەتكىلىك­سىزدىگىن اتاپ كورسەتكەن ەدى. قول جەتكەنگە توقمەيىلسۋ – سولتۇستىك­قازاق­ستاندىق كاسىپوداق مۇشەلەرىنە جات قۇبىلىس. ەل­باسى ۇسىنعان قوعامدىق جاڭ­عىرتۋلارعا ءۇن قوسىپ قانا قوي­ماي, ناقتى ىستەر ارقىلى ۇلگى كورسەتۋ ابزال بورىشىمىز بولىپ قالا بەرمەك.

ەرىك نۇراقاەۆ, 

رەسپۋبليكالىق كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى