«ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتىنىڭ 2018 جىلدىڭ 26 ناۋرىزىنداعى №56 (29287) نومىرىندە قىزىلوردا – جەزقازعان پويىزىنىڭ كەستەسىنە قاتىستى ماقالا جاريالانعان بولاتىن. حالىقتىڭ كوكەيىندەگى ماسەلەنى دەر كەزىندە كوتەرگەن باسىلىمنان اتالعان ماقالانى وقي وتىرىپ, وسى جايتقا بايلانىستى ءوزىم كورگەن جاعدايدى جانە كوكەيدەگى ويدى جازىپ وتىرمىن.
راسىندا دا تەمىر جول قوزعالىس قۇرالى رەتىندە ادام ومىرىندە ەلەۋلى ماڭىزعا يە. دەي تۇرعانمەن, جول ءجۇرۋ كەزىندە ءوزىمىز كۋا بولعان كەيبىر جايتتارعا قاراپ وتىرىپ, بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە تەمىر جول ءتارتىبى قانداي دەگەن ماسەلە توڭىرەگىندە ويلاناتىنىمىز راس. ىلگەرىدە جارتىلاي اسكەري قاتاڭ تارتىپتە بولعان تەمىر جول سالاسى بۇگىندە مەملەكەتتىك جانە جەكەمەنشىك بولىپ ءتۇرلى مەكەمەلەرگە ءبولىنىپ كەتكەن. كەڭەستىك داۋىردە اتالعان سالاعا بايلانىستى تۋىنداعان ماسەلەنى سول كەزدە جۇمىس ىستەپ تۇرعان تەمىر جول مينيسترلىگىنە بارىپ ايتاتىن ەدىك. زامانمەن بىرگە ەلىمىزدىڭ كەيبىر سالالارىنىڭ قۇرىلىمدارى دا وزگەردى. ال تەمىر جول سالاسى بۇگىندە جەكە-جەكە اكتسيونەرلىك قوعامدارعا ءبولىنىپ كەتكەندىكتەن, پىكىرىڭ مەن ارىزىڭدى كىمگە ايتارىڭدى دا بىلمەيسىڭ.
ادام بالاسى ءتۇرلى جاعدايلارمەن جول جۇرەدى. حالىق كوبىنەسە ىڭعايلى ءارى قاۋىپسىز بولعاندىقتان پويىزعا مىنەدى. مەنىڭ ءوزىم دە قىزىلوردا قالاسىنا ءجيى بارامىن. الايدا ءاربىر ساپار سايىن قايتالانا بەرەتىن ءبىر جايتتى ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. ماسەلەن, تەمىر جول كاسساسىنا بارا قالساڭ, ۇنەمى بيلەت بولمايدى. بىلۋىمشە, جول ءجۇرۋ قۇجاتىن الۋ ءۇشىن كەمىندە ءبىر جارىم اي بۇرىن قامدانۋ كەرەك ەكەن. اسىرەسە بۇگىندە كوكشەتاۋ – قىزىلوردا, پەتروپاۆل – قىزىلوردا باعىتىنا بيلەت تابۋ وتە قيىن بولىپ تۇر. ال اياق استىنان شارۋاسى شىعىپ, جول جۇرۋگە ءماجبۇر بولعان ازاماتتار قايتپەك؟! امال جوق, ولار مۇنداي جاعدايدا جولسەرىكتەرگە جاعدايىن ايتىپ, جالىنىپ بولسا دا ءمىنىپ كەتۋدى عانا ويلايدى.
ءوزىم ءبىر ساپارىمدا قاراعاندى – جەزقازعان باعىتىنداعى پويىزعا ءمىنىپ, مىناداي جاعدايدى باستان كەشتىم. سول كەزدە ءبىر ۆاگوننىڭ وزىنە جۇزگە جۋىق ادام ءمىندى. سودان ۆاگون ىشىندە ورىنعا تالاس باستالىپ كەتتى. ارينە مۇنداي تالاس-تارتىستىڭ سوڭى داۋعا دا ۇلاسۋى مۇمكىن ءارى بۇل تەمىر جول تارتىبىنە دە نۇقسان كەلتىرەتىن جاعداي.
بۇگىندە عالامتوردا بيلەت ساتۋشىلار پايدا بولعان. سونىمەن قاتار جول ءجۇرۋ قۇجاتىن ساتاتىن جەكەلەگەن اگەنتتىكتەر دە بار. ال كەيبىر تۇرعىنداردىڭ سول بيلەتتەردى ساتۋمەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەردىڭ قولىندا بولۋى مۇمكىن دەگەن ويى دا كەيدە شىندىققا جاناساتىن سياقتى. ماسەلەن, قىزىلوردا – كوكشەتاۋ, پەتروپاۆل – قىزىلوردا باعىتىنا ەكى بىردەي جۇردەك پويىز قاتىنايدى. ولاردا نەگىزىنەن جامبىل جانە شىمكەنت وڭىرلەرىنىڭ جۇرگىنشىلەرى كوپ جۇرەدى. بۇل رەتتە مەنىڭ ءبىر ۆاگوندى تەك قانا قىزىلورداعا باراتىن جولاۋشىلارعا ارناسا دەگەن ويىم بار.
تاعى ءبىر ماسەلە, قىزىلوردا – جەزقازعان باعىتىنا قاتىنايتىن پويىز قاراعاندى قالاسىنان شىقسا, بۇل اسىرەسە سىر ەلىنە جولاۋشىلايتىن ازاماتتار ءۇشىن ءتيىمدى بولار ەدى. سونىمەن قاتار توتە جول ارقىلى تۇرعىنداردىڭ شامامەن ون ساعات ۋاقىتىن ۇتۋعا بولادى ەكەن. بۇل كۇندە جەزقازعان جانە قىزىلوردا تۇرعىندارى جول ازابىن تارتىپ وتىر.
تاريحقا جۇگىنسەك, سوناۋ 1924 جىلدارى جەزقازعان جانە قارساقباي كەن ورىندارىنان قىزىلوردانىڭ جوسالى كەنتىندەگى مەحانيكالىق زاۋىتقا تەمىر مەن مىستى قورىتۋ ماقساتىندا ارنايى جۇك ۆاگوندارى ءۇشىن جىڭىشكە تەمىر جول تارتىلعانى بەلگىلى. ەلباسىنىڭ دا بۇگىندە باتىس بەتكەيگە جاڭادان تار كولەيالى جول تورابىن سالۋداعى ماقساتى – ەل ەكونوميكاسىن كوتەرۋمەن قاتار, حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ بولاتىن. ەندى وسى سالاعا جاۋاپتى ءتيىستى باسشىلار ەلباسى باستاماسىن ءارى قاراي قولداپ, جۇمىس اتقارسا دۇرىس بولار ەدى. سونىمەن قاتار ءتيىستى باسشىلار بۇگىندە حالىقتىڭ باستى تىلەگى بولىپ وتىرعان جەزقازعان – قىزىلوردا باعىتىنداعى پويىزدى قاراعاندى قالاسىنان جۇرگىزۋگە ىقپال ەتسە دەگەن تىلەك بار.
زەينەتاي الماحانوۆ,
قاراعاندى قالاسىنىڭ تۇرعىنى, زەينەتكەر