ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ جاڭا شىعارماشىلىق ەڭبەگىنىڭ «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» دەپ اتالۋىنىڭ ءوزى-اق عاسىرلارعا ءتان ۇلى قوزعالىس, ۇلى ىستەردىڭ اۋقىمىن قامتىپ تۇرعانىنا كىتاپتىڭ ءار ءبولىمىن, تاراۋلارىن وقىعان سايىن كوزىڭ جەتىپ, تەرەڭدەپ, ەرەكشە اسەرگە كەنەلەتىنىڭ انىق.
ءاربىر تاراۋدى ساراپتاعاندا كوپتەگەن وقيعالار كوز الدىڭا كەلەدى. سول كەزدەگى, سول ساتتەگى پرەزيدەنتتىڭ سويلەگەن سوزدەرى, قابىلداعان شەشىمدەرى تۋرالى وقىعاندا ء«يا, سولاي بولىپ ەدى-اۋ», دەپ, سولارعا كۋا بولعانىڭدى, ءتىپتى كەيبىرىنە ءوزىڭ قاتىناسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولعانىڭدى سەزىنگەندە جۇمىر باستى پەندە رەتىندە شۇكىرشىلىك ەتىپ, تاۋبە دەرسىڭ.
كىتاپتىڭ العىسوزى اۆتوردىڭ «...ءبىز الەمگە جانە بولاشاق ۇرپاققا تاۋەلسىز قازاقستان اتتى جاسامپازدىقتىڭ ۇلى جەمىسىن ۇسىنا الدىق. سول سەبەپتى بۇل كەزەڭ ءبىز ءۇشىن ۇلى ءداۋىر» دەگەن تۇعىرلى تۇجىرىمدى تۇيىننەن باستالادى.
كىتاپ اۆتورى جاڭا داۋىردەگى جاڭا مەملەكەتتىڭ ىرگەتاسىن قالاپ, شاڭىراعىن كوتەرىپ, ىشكى-سىرتقى سالتاناتىن قالىپتاستىرىپ, ماڭداي تەرىن توگىپ, قايراتىن, ەڭبەگىن ايانباي ەل يگىلىگىنە جۇمساپ جۇرگەن قازاق مەملەكەتتىگىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, ەلباسى بولعاندىقتان ونىڭ بايانىنا ىقىلاس وتە جوعارى, قىزىعۋشىلىق وراسان. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مەملەكەت قۇرۋ ءىسىن, كىتاپتاعى ساياسي-قوعامدىق, رەسمي كەزدەسۋلەر مەن كەلىسسوزدەردى, ساياسي حالىقارالىق وتە جوعارى دارەجەدەگى تاريحي وقيعالاردىڭ ءوزىن ادامعا جاقىن سەزىم, تىلمەن بايانداپ, وقۋشىسىمەن ەمىن-ەركىن اڭگىمەلەسىپ وتىرعانداي ەتىپ كەز كەلگەن جانعا تۇسىنىكتى تىلمەن جازادى. كىتاپ تاراۋلارىنا بويلاپ وقىعان ادام سول شەشىمدەر مەن ويلارعا, پىكىرلەرگە ءوزى دە قاتىناسىپ, تاريحي كەزەڭدەر مەن وقيعالاردىڭ ورتاسىندا جۇرگەندەي اسەر الارى تاڭعالارلىق ەمەس. ەلباسى بەس ءجۇز بەتتىك قورعاسىنداي سالماقتى كىتابىنىڭ ونە بويىنا حالقىنا سۇيەنىپ, پرەزيدەنتتىك وكىلەتتىگىن ءساتتى اتقارۋىندا حالقىنا جۇگىنىپ وتىرۋدان جازبايدى, جاڭىلمايدى.
تاۋەلسىزدىگىمىزگە دەيىنگى بۇرىنعى وداق قۇرامىندا بولىپ, بۇكىل تىنىس-تىرشىلىگىمىز – اتاپ ايتقاندا ساياسي, ەكونوميكالىق جۇيەنى, وڭىرلەردى, ونەركاسىپ سالالارىن باسقارۋشىلىق قارىم-قاتىناستارىمىز تۇگەلدەي ماسكەۋگە, ورتالىق بيلىككە باعىنىشتى بولعان زاماندى كورىپ, باسىنان وتكىزگەن اعا ۇرپاق وكىلدەرى ءۇشىن جاڭا, ءوز بيلىگى ءوز قولىنا كوشكەن ەركىن, جاسامپاز داۋىردە ءومىر ءسۇرۋ باقىتىنىڭ قۇنى ولشەۋسىز. سوندىقتان دا ءبىز كوپ جاعدايدا ەكى ءداۋىر مۇمكىندىگىن سالىستىرىپ سويلەۋىمىز تابيعي ءارى قاجەت دەپ سانايمىز. ول اسىرەسە جاس ۇرپاق ءۇشىن, ولاردىڭ تاۋەلسىزدىك قۇنىن, قادىرىن تەرەڭىرەك ءتۇسىنىپ, كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ ءجۇرۋى ءۇشىن كەرەك بولار.
ماسەلەن, بۇرىن استاناداي جاڭا كەلبەتتى قالا سالۋعا ماسكەۋ ەشقاشان كەلىسىم بەرمەس ەدى. تەك سوڭعى 10-15 جىل كولەمىندە قازاقستاندا 1 600-گە جۋىق دەنساۋلىق ساقتاۋ, 1 400-دەن استام وقۋ, ءبىلىم نىساندارى سالىندى. بۇل – بۇرىنعى وسى ۋاقىتپەن سالىستىرعاندا ون ەسە ارتىق.
بۇل جاي تسيفرلار ەمەس – بار ماسەلە رۇقسات پەن شەشىم, قارجىعا يەلىكتە. سونداي قۇرىلىس نىساندارىن سالۋعا وداقتىق مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ كوميتەتىنىڭ رۇقساتىنسىز ەشنارسە دە جاساي الماس ەدىڭىز.
وسى سياقتى ەڭ باستىسى – رەسپۋبليكا, وبلىس, اۋدان كولەمىندە پارتيا, سوۆەت ورگاندارىنىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى, ونەركاسىپ سالاسىنىڭ ءىرى كاسىپورىندارى باسشىلارىنىڭ قىزمەتكە بەكىتىلۋى, بوساتىلۋى تۇگەلدەي ماسكەۋدىڭ قۇزىرىندا بولاتىنىن ەسكە تۇسىرسەك تە كوپ نارسەنىڭ بايىبىن تۇسىنۋگە جەتكىلىكتى بولار دەپ ويلايمىن.
سول سياقتى كەڭەس داۋىرىندە ءبىزدىڭ وزىمىزدە سىرتقى ساياسات جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بولمايتىن, ول ماسكەۋدىڭ باسىمدىق قۇزىرى ەدى. تەك سىرتقى ساياسات ەمەس, ىشكى ساياسات تۇگەل, رەسپۋبليكالىق, جەرگىلىكتى باسقارۋ جۇيەسى, وقۋ, ءبىلىم, دۇنيەتانىم, مادەنيەت, ترانسپورت, قورعانىس ماسەلەلەرى تۇگەلدەي ماسكەۋدىڭ باقىلاۋىندا بولدى.
دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىققا مۇشە بولىپ, وزىندىك سىرتقى ساياسات جۇرگىزۋىمىز – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ەڭ ماڭىزدى جەتىستىگى, مەملەكەتتىلىكتىڭ ايشىقتى كورىنىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريا ەتكەن العاشقى ساتتەن باستاپ ەكى تىزگىن, ءبىر شىلبىردى تەڭ ۇستاپ, ەلدىڭ ىشكى جاعدايى مەن سىرتقى ساياساتىن دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقپەن ساۋاتتى ءارى ۇتىمدى قارىم-قاتىناستا قالىپتاستىرۋعا ەرەكشە ءمان بەرۋمەن كەلەدى. پرەزيدەنت ءوزىنىڭ جاڭا تۋىندىسىندا قازاقستاننىڭ حالىقارالىق قارىم-قاتىناسىنىڭ جاعدايىنا مەيلىنشە كەڭىنەن توقتالىپ, ەلىمىز ءۇشىن تاريحي ماڭىزدى وقيعالاردى ورىندى ەسكە الىپتى.
پرەزيدەنت ەڭبەگىنىڭ ءار ءبولىمى, ءار تاراۋى جەكە-جەكە ءبىر كىتاپقا مازمۇن مەن تاقىرىپ بولارلىق. ءبىرىنشى ءبولىم «مەملەكەتىمىزدىڭ دۇنيەگە كەلۋى. قازاقستاننىڭ ءبىرىنشى جاڭعىرۋى» دەپ اتالىپ, وقىرمانىن سالعاننان باۋراپ الىپ, الاساپىران قاراما-قايشىلىققا تولى وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىنىڭ باسىنا جەتەلەيدى. جاڭا داۋىردەگى جاڭا مەملەكەتتىگىمىزدىڭ نەدەن باستاۋ الىپ, قانداي جاعدايدا ءوزىنىڭ ىرگەتاسىن قالاپ, شاڭىراعىن كوتەرگەنى – ارينە كىمدى بولسا دا قىزىقتىرماي قويمايدى. ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز دە سول تاعدىرلى كەزەڭگە وعان دەيىن جاس كەزىنەن سول كەزدەگى وداق كولەمىندە ەڭ الدىڭعى قاتارداعى ونەركاسىپ ورىنى سانالاتىن قاراعاندى مەتاللۋرگيا كومبيناتىنىڭ مەتاللۋرگ جۇمىسشىسى بولىپ, سۋارىلعان بولاتتاي شىڭدالۋدان ءوتىپ, قالا, وبلىستا كومسومول, پارتيا, ساياسي قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقارىپ, رەسپۋبليكا كولەمىندە ونەركاسىپ, قارجى, ەكونوميكا, الەۋمەتتىك سالالاردى باسقارۋ مەكتەبىن يگەرىپ, ءبىرىنشى باسشى دارەجەسىنە كوتەرىلىپ ەدى. كىتاپ اۆتورى ءوزى جازىپ, ساراپتاپ وتىرعان جىلداردىڭ قايناعان قازانىمەن بىرگە قايناسىپ, ەلىمىزدىڭ تۇتقاسىن ۋىسىنان شىعارماي شىمىر قۋاتپەن ۇستاپ, «قازاقستان» كەمەسىنىڭ جەلكەنىن جەلگە جىرتقىزباي, تۇلپارىنىڭ جال-قۇيرىعىن يت-قۇسقا جۇلعىزباي قىراعىلىقپەن ءارى الەمدىك دودادا شاڭ قاۋىپ قالمايتىنداي بىلىكتىلىكپەن باسقارا العانىنىڭ ناتيجەسىندە حالىقتىڭ مىزعىماس سەنىمىنە يە بولدى. العاشقى تاراۋدا-اق سول كەزدەگى الاڭ كوڭىل كەزەڭنىڭ كەيبىر ماڭىزدىلارىن ەسكە ءتۇسىرىپ جازعان پرەزيدەنت تومەندەگىدەي وي تۇيىندەيدى: «...سول جىلداردىڭ الاساپىران وقيعالارى ءبىز ءۇشىن اششى دا ماڭىزدى ساباق بولدى. ءوز زامانىنداعى قۇدىرەتتى دەرجاۆانىڭ كۇرت قۇلدىراۋىنىڭ سەبەپتەرىن تۇسىنگەن جانە كەڭەستىك باسشىلىقتىڭ تاكتيكالىق قاتەلىكتەرىن تالداعان ءبىز كسرو-دا بولعان وقيعالاردان ماڭىزدى ساباق الدىق. سول ساباقتار قازاقستاننان شىققان كوپتەگەن قيىندىقتاردى جەڭۋىمىزگە كومەكتەستى. ول كەزدەگى رەسپۋبليكا ونەركاسىبىنىڭ دەنى (93 پايىزى) ورتالىققا باعىنىشتى بولعانىن ايتسام دا جەتكىلىكتى بولار. دەمەك كەڭەستىك ەكونوميكا قۇلدىراۋىنىڭ زاردابىن قازاقستاندىقتار تولىعىمەن باستان وتكەردى». (ن.نازارباەۆ. تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى. 25-26 بەت. استانا. 2017 جىل).
سونداي-اق ەلباسى ەڭبەگىنىڭ ايرىقشا قۇندىلىعى – جوعارىداعىداي ساراپتامالار ارقىلى جاڭا مەملەكەت قۇرۋ نەگىزدەرى مەن جولدارى تۋرالى ناقتى ماعلۇماتتار مەن ءدال ۋاقىتىندا جاسالعان ءىس-قيمىل, ءتيىمدى ارەكەتتەر مەن شەشىمدەر تۋرالى بايانداۋلارى. مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريالاۋ, بىردەن مەملەكەتتىك قۇزىرلى قۇرىلىمداردى جاساقتاپ, ولاردىڭ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ سياقتى وتە كۇردەلى جۇمىستاردىڭ قالاي جۇزەگە اسىرىلعانى تۋرالى تاريحي دەرەكتەر, سولارعا كىتاپ اۆتورىنىڭ مەملەكەت باسشىسى رەتىندەگى كوزقاراسى مەن باعاسى – ءسوز جوق, تاريحىمىزدىڭ ايرىقشا قۇندىلىقتارى.
مەملەكەتتىلىكتىڭ ەڭ العىشارتتى قاجەتتىلىگى ءارى مەملەكەت قىزمەتىن قوزعالىسقا ءتۇسىرىپ, ەلدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن باسقارۋ جۇيەسى – بيلىك ماسەلەسى, اتاپ ايتقاندا پرەزيدەنتتىك باسقارۋ, پارلامەنت, ۇكىمەت, سوت بيلىگىن قالىپتاستىرۋ شارالارى تاريحي دەرەك نەگىزىندە سابىرلى, پاراساتتى بايىپتىلىقپەن بىرقالىپتى تۇجىرىممەن جازىلعان.
ەل باسقارۋ ىسىندە تاريحىمىزدا تۇڭعىش رەت پرەزيدەنتتىك باسقارۋ ينستيتۋتىنىڭ قالىپتاسۋ پروتسەسى دە, پرەزيدەنت لاۋازىمىنىڭ حالىقتىڭ قالتقىسىز تولىق سەنىمىنە يە بولىپ, بەدەلىنىڭ بيىك بولعانى دا ايقىن كورىنەدى.
ۇلكەن شىعارمانىڭ بارلىق تاراۋلارى بيلىك تاراپىنان قانداي شارالار جۇرگىزىلسە دە ول حالىق مۇددەسى ءۇشىن جاسالاتىنى ءارى تابيعي تۇردە ءارى مەملەكەتتىڭ نەگىزگى ماقساتى, ۇلتتىڭ ءوسىپ-ءونۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاسالاتىنىنا تۇتاستاي ماڭىز بەرىلىپ وتىرادى.
كىتاپتىڭ بىردەن-ءبىر قىزىقتى تاراۋى «سىرتقى ساياسات: تىڭعا تۇرەن سالعانداي...» دەپ اتالىپتى. شىن مانىندە الەمدە بولىپ جاتقان ءارتۇرلى وقيعالار مەن قۇبىلىستار تۋرالى اقپاراتتى وقىپ, ءبىلىپ حاباردار بولۋ ءبىر باسقا دا, سول الاساپىران, ەرسىلى-قارسىلى قاتىناستاردىڭ بەل ورتاسىندا ءوز ۇستانىمىڭمەن جۇرە ءبىلىپ, وزىڭە, مەملەكەتىڭە بەدەل جيناي الۋ مۇلدەم باسقا دۇنيە ەكەنىن سول قاتىناستارعا ارالاسا العان تۇستا بىلەرسىڭ. اۆتوردىڭ ەستەلىك جولدارىنا دەن قويايىق: «...كسرو-نىڭ ىدىراۋى جاھاندىق جانە ايماقتىق دەڭگەيدە ءتۇرلى زارداپتار تۋىنداتتى. پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە قارۋلى جانجالدار پايدا بولدى...
...قازاقستاننىڭ ءوز ىشىندەگى جانە ودان تىسقارى ايماقتاعى ءتۇرلى كۇشتەر ارانداتۋ ارەكەتتەرى ارقىلى قازاقستاندىقتاردى ءبىر-بىرىمەن عانا ەمەس, سونداي-اق كورشىلەرمەن دە جانجالداستىرۋعا تىرىستى. كەڭەستىك ءداۋىردىڭ اۋىر مۇرالارىنىڭ ءبىرى – قازاقستان ءۇشىن كورشى مەملەكەتتەرمەن اۋماقتىق داۋ-داماي بولاتىن». (ن.نازارباەۆ. تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى. 87-بەت).
مىنە, وسىنداي جاعدايدا ەلباسى ءتىپتى ءبىز تاۋەلسىزدىگىمىزدى رەسمي تۇردە جاريالاعان كۇننەن بۇرىن الدىن الا كوپتەگەن شارالار قاراستىرىلىپ, ناقتى ىستەر اتقارىلعانىن تومەندەگىدەي باياندايدى:
«...1991 جىلدىڭ وزىندە (ياعني 16 جەلتوقسانعا دەيىن. – ق.س.) ءبىز قازاقستاندى جىگەرلى تۇردە الەمگە تانىتا باستادىق. سول كەزدە مەن اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى دجەيمس بەيكەرمەن, ۇلىبريتانيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى دجون مەيدجەرمەن, اۆستريا كانتسلەرى فرانتس ۆرانيتسكيمەن, گەرمانيا ساياساتكەرلەرى – ۆيتسە-كانتسلەر, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى گانس-ديتريح گەنشەرمەن جانە قارجى ءمينيسترى تەودار ۆايگەلمەن, اۆستراليانىڭ جانە يراننىڭ سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارى – گارەت ەۆانسپەن جانە الي-اكبار ۆەلاياتيمەن, سينگاپۋر پرەمەر-ءمينيسترى لي كۋان يۋمەن, ماسكەۋدە اككرەديتتەلگەن اقش, ۇلىبريتانيا, قىتاي, بولگاريا, مەكسيكا جانە باسقا ەلدەردىڭ ەلشىلەرىمەن, سونداي-اق شەتەلدىك بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەستىم. مەن مەملەكەت باسشىسى رەتىندەگى ءوزىمنىڭ رەسمي ساپارىمدى تۇركيادان جانە ۇلىبريتانيادان باستادىم». (ن.نازارباەۆ. تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى. 88-89-بەتتەر. استانا. 2017).
ەلباسىنىڭ وسى تۇرعىداعى ەستەلىكتەرىنە قاراپ, قارىمدى جۇمىستاردىڭ قانداي جىگەرمەن اتقارىلعانىن وقىرمانى ەركىن اڭعارادى.
سونداي ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ەڭ ىرىلەرىنىڭ ءبىرى – سەمەي يادرولىق-سىناق پوليگونىن جابۋمەن بايلانىستى ەكەنى دە ايتىلىپ كەلەدى. سول پوليگوندى جابۋعا بايلانىستى كۇرمەۋى قيىن قانشاما كۇردەلى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلگەنى تۋرالى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەرتەرەكتەگى ەڭبەكتەرىندە جازعان-دى. كوپ جاعدايدا, اسىرەسە حالىقارالىق قاتىناستار تۋرالى اڭگىمەدە بەلگىلى ءبىر ماسەلە بويىنشا كەلىسىمگە كەلىپ, قۇجاتقا قول قويىلعان كۇندەر جانە مەملەكەت اتاۋلارى عانا اتالىپ, جاريا ەتىلەدى.
ال وعان دەيىنگى قىرۋار جۇمىس ايتىلا بەرمەيتىنى دە بەلگىلى. سەمەي پوليگونىن جاۋىپ, يادرولىق زىمىران قوندىرعىلارىن جويۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ تاياۋ جانە ۇزاق مەرزىمگە دامۋىنا قانداي شارتتار جاساسۋدى ماقسات ەتكەنى تۋرالى ايقىن جازىلعان.
سول تۇستا قوعامدا يادرولىق قارۋعا نەگە ءوزىمىز يە بولمايمىز دەگەن سۇراق كوتەرىلگەن. پرەزيدەنت وسى بولىمدە: «... مۇنداي ستراتەگيالىق شەشىم ءۇشىن قازاقستان نە الادى؟...» دەپ سۇراق قويىپ, سوعان ناقتى جاۋاپ بەرىپتى. سونداي-اق سول كەزدەگى تاريحي ءسات, ۇزاق مەرزىمگە تاريحي قۇجات قابىلدانعانىن تومەندەگىدەي باياندايدى: «(...1994 جىلدىڭ 5 جەلتوقسانىندا بۋداپەشتتە وتكىزىلگەن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ (ەقىۇ)) سامميتىندە قازاقستان, رەسەي, اقش جانە ۇلىبريتانيا باسشىلارى يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى كەلىسىمگە قوسىلعان ەلدەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. سوڭىنان قازاقستانعا مۇنداي كەپىلدىكتى فرانتسيا مەن قىتاي سياقتى باسقا دا يادرولىق مەملەكەتتەر بەردى. بۇل الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ قازاقستاننىڭ ءوز مىندەتتەمەسىن ورىنداۋىن مويىندايتىنىن جانە وعان جاۋاپ ەسەبىندە قاۋىپسىزدىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىنا كەپىلدىك بەرەتىنىن بىلدىرەتىن». (ن.نازارباەۆ. تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى. 97-بەت. استانا. 2017).
كىتاپتىڭ ءدال وسى ءبولىم, وسى تاراۋىنىڭ مەنىڭ كوزىمە ىستىق كورىنىپ, كوڭىلىمە ايرىقشا قونۋىنىڭ وزىندىك سەبەبى دە جوق ەمەس. سول 1994 جىلى مەن سول كەزدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رەتىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ۇسىنىسىمەن ءارى شەشىمىمەن بۋداپەشتتە وتكەن ەقىۇ-نىڭ تاريحي سامميتىنە قاتىسۋ باقىتىنا يە بولعان ەدىم. ول ءسامميتتىڭ مەن ءۇشىن قىمباتتىلىعى جوعارىدا ايتىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, رەسەي فەدەراتسياسى پرەزيدەنتى بوريس ەلتسين, ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى دجون مەيدجەر, اقش پرەزيدەنتى بيلل كلينتون قاتىناسىپ, ءبىر ۇستەل باسىنا بىرگە جايعاسىپ, اتالعان مەموراندۋمعا قول قويۋ راسىمىنە قاتىناسىپ, ءوز كوزىممەن كورىپ, كۋا بولۋىم ەدى.
مەنىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ازاماتى رەتىندە سول تولقۋلى ءارى تاريحي ساتكە قاتىناسۋىم شەكسىز قۋانىشتى, باقىتتى سەزىنۋىم ەدى. مەنىڭ ەلىمنىڭ پرەزيدەنتى, ۇلتىمنىڭ ۇلى پەرزەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ الەمنىڭ ەڭ قۋاتتى ەلدەرىنىڭ باسشىلارىمەن تۇڭعىش رەت ءيىن تىرەسىپ, تەرەزەسى تەڭ بولىپ ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددەنى ايعاقتايتىن ءبىر حالىقارالىق قۇجاتقا قول قويۋلارى ەدى. بۇل جالعىز مەنىڭ عانا ەمەس, سول تاريحي وقيعاعا قاتىناسۋ باقىتىنا يە بولعان باسقا دا دەلەگاتسيا مۇشەلەرىنىڭ سەزىمى بولعان بولار دەسەم, قاتەلەسپەسپىن. مەنىڭ ەسىمە سول ساتتە ۇلى اقىن قاسىم امانجولوۆتىڭ:
«...ەسە تيەر, ەنشى الار
ەل بولسام دەپ ويلاۋشى ەم,
«قازاقپىن» دەپ ايتا الار
مەن بولسام دەپ
ويلاۋشى ەم!..»
دەگەن ارمان جولدارى ءتۇستى.
سونداي دارەجەدەگى تەڭ كەزدەسۋلەر ول كەزدە تۇڭعىش رەت بولعاندىقتان, كوكىرەگىمىزدى «مەملەكەت بولدىق» دەگەن قۋانىش سەزىمى كەرنەگەنى دە راس. ال بۇگىن شۇكىرشىلىك, ونداي الىپ مەملەكەت باسشىلارى ءبىزدىڭ پرەزيدەنتپەن ىقىلاستى تۇردە ساناسىپ تۇراتىن جاعدايعا جەتكەنىمىز دە وزدىگىنەن كەلە قالماعانىن ۇمىتپاعانىمىز ابزال.
مەنىڭ قولىمدا, شاڭىراعىمنىڭ, بۇكىل ارحيۆ, قۇجاتتارىمنىڭ اسىل قازىناسىنداي سول كۇندەردىڭ كۋاسى – شەكەسىنە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ قولى قويىلعان ەكى بەت اتاۋلى مەموراندۋمنىڭ ءبىر داناسى ساقتالىپ قالىپتى. وندا «قۇرمەتتى قۋانىش سۇلتان ۇلى! وسى تاريحي قۇجاتقا قول قويىلعان كەزدەسۋدىڭ كۋاسى بولدىڭ. ەلىمىز امان, جۇرتىمىز تىنىش بولسىن. ن.نازارباەۆ. دەپ قول قويىلىپ, ء6/حىى-1994 جىل» دەپ جازىلعان.
قايدا جۇرسە دە ەلىنىڭ اماندىعىن تىلەيتىن ەلباسىنىڭ وسى ۇيرەنشىكتى ءسوزى ءار قازاقتىڭ جۇرەگىنىڭ تىلەۋى بولار.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى تۋرالى جاڭا, دەرەكتىك, تاريحي ەستەلىكتەرى حالقىمىزدىڭ ۇلى تاريحىنىڭ شەجىرەسى, تەڭدەسى جوق اسىل مۇراسى.
قۋانىش سۇلتانوۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى,
«نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى