ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ سونى سەرپىنى

ەكونوميكالىق جوبالار ماڭىزدى

مەملەكەت باسشىسى «شەتەلدىك جەكە ينۆەستيتسيالار جونىندەگى كورپوراتسيا» (OPIC) مەملەكەتتىك اگەنتتىگىنىڭ پرەزيدەنتى رەي ۋوشبەرنمەن كەزدەسۋدە قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ەكونو­ميكالىق جوبالار جونىندە ايتتى.

– ءبىز «تسيفرلى قازاقستان» باع­دار­­لاماسىن ىسكە اسىرىپ جاتىرمىز. حا­لىق­ارالىق ەكسپو-2017 كورمە­سىن وت­­كىزدىك. كورمە ينفرا­قۇرىلى­مىنىڭ بازا­سىندا «استانا» حا­لىقارالىق قار­جى ورتالىعىن قۇرامىز. وعان قاتى­سۋ­شىلاردىڭ بارىنە ايرىقشا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان, – دەدى قازاقستان پرە­زيدەنتى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ ينۆەستيتسيا سا­لاسىنداعى قاتىناستاردى نىعايتۋدىڭ جانە ءوزارا ءتيىمدى ەكونوميكالىق جو­بالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىز­دى­لىعىن اتاپ ءوتتى.

ر.ۋوشبەرن ەكسپو-2017 كورمەسىنەن العان اسەرىن ءبولىسىپ, الداعى ۋاقىتتا قا­زاقستاننىڭ «Kazakh Invest» كومپانيا­سىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەمو­راندۋمعا قول قويىلاتىنىن ايتتى.

ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى قاتىناستار نىعايادى

نۇرسۇلتان نازارباەۆ اقش-تىڭ ەنەر­­گەتيكا ءمينيسترى ريك پەرريمەن كەز­­دە­سۋدە اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ­­­پەن جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەر بارى­سىندا قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەرگە توقتالدى.

قازاقستان مەن اقش-تىڭ مۇناي-گاز سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنا وڭ باعا بەرىپ, تەڭىز جانە قاشاعان كەن ورىندارىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار جونىندە ايتتى.

سونداي-اق قازاقستاندا ءونىمدى قايتا وڭدەۋ سالاسىنداعى ينۆەستورلاردىڭ كۇش-قۋاتىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. ەلىمىزدەگى «جاسىل» ەنەرگەتيكانى دامىتۋعا ار­نال­عان جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى تۋرالى اڭگىمەلەپ, ر.پەرريدى تومەن بايى­تىل­عان ۋران بانكىنىڭ اشىلۋى جونىندە حاباردار ەتتى.

اقش-تىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى كەز­دەسۋگە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, ينۆەس­تي­تسيا­­­لىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا سەپ­­­تى­­گىن تيگىزەتىن نەگىزگى فاكتورلاردى اتادى.

كەزدەسۋ سوڭىندا تاراپتار مۇناي-گاز جانە ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى ەكى­جاقتى قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتۋ جو­نىندە پىكىر الماستى.

جيىرمادان استام كوممەرتسيالىق قۇجاتقا قول قويىلدى

ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى قاتى­ناس­تاردى ودان ءارى دامىتىپ, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ, وسى ارقىلى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى بۇدان سوڭ مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ اقش ىسكەر توپتارى وكىلدەرىمەن كەزدەسۋىندە جالعاستى.

قازاقستان پرەزيدەنتى دوڭگەلەك ۇس­تەلگە قاتىسۋشىلارمەن جۇزدەسكەنىنە جانە كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلعانىنا ريزاشىلىق ءبىلدىردى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان مەن اقش اراسىندا ورنىققان قاتىناستاردىڭ ماڭىزدىلىعى مەن ستراتەگيالىق سيپاتىنا توقتالدى.

– امەريكا قازاقستان ەكونوميكاسىنا سالىنعان تىكەلەي ينۆەستيتسيالاردىڭ كو­لەمى بويىنشا ەكىنشى ورىندا. تا­ۋەل­سىز­دىك جىلدارى ىشىندە سىزدەردىڭ كوم­­پا­نيا­لارىڭىز تاراپىنان قازاق­ستان­عا 50 ملرد دوللاردان استام ين­ۆەس­تيتسيا قۇيىلدى. وتكەن جىلى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2 ملرد دوللارعا جەتتى.

ءبىزدىڭ ەلدە ەنەرگەتيكا, كولىك, يننوۆاتسيا, مەديتسينا جانە باسقا دا سالالاردا امەريكا كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن 500-دەن اسا كومپانيا تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ءىرى سەرىكتەستەرىمىزدىڭ قاتارىندا «شەۆرون», «ەكسون موبيل», «دجەنەرال ەلەكتريك», «حەلليبيورتون» جانە باسقا دا كومپانيالار بار, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

مەملەكەت باسشىسى كەڭ اۋقىمدى ەكىجاقتى قاتىناستاردى قامتيتىن كە­ڭەيتىلگەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى بىرلەسكەن مالىمدەمەنى قابىلداۋدىڭ ەرەك­شە ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

سونداي-اق نۇرسۇلتان نازارباەۆ قا­زاق­­ستاننىڭ كولىك-ترانزيتتىك الەۋەتىن دا­­مى­تۋ ۇدەرىسىنە توقتالىپ, بيزنەس جۇر­گى­زۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان جاعداي جا­ساۋ­عا باعىتتالعان شارالار جونىندە اڭگىمە­لەدى.

– ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسار­تىپ, ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قور­عاۋ ءۇشىن تۇراقتى جۇمىستار جۇرگى­زىلۋدە. قازاقستان ەكونوميكالىق ىنتى­ماق­تاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ ينۆەس­تيتسيالار جونىندەگى كوميتەتىنىڭ قاۋىم­داستىرىلعان مۇشەسى بولدى جانە حالىقارالىق ينۆەستيتسيالار جونىندەگى دەكلاراتسياعا قوسىلدى. بىزدە اقش-تى قوسا العاندا, 62 ەلدىڭ ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزاسىز رەجىم ەنگىزىلدى. كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى زاڭناما جەتىلدىرىلۋدە. 11 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق جانە 22 يندۋستريالىق ايماق جۇمىس ىستەۋدە. وندا قاجەتتى ينفراقۇرىلىم مەن جەڭىلدىكتەر كوزدەلگەن, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قازاقستان ەكونوميكاسىن تسيفرلاندىرۋ جانە وندىرىسكە يننوۆاتسيانى ەنگىزۋ بارىسىنا ەرەكشە نازار اۋداردى.

– «تسيفرلى قازاقستان» ارنايى مەم­لە­كەتتىك باعدارلاماسى قابىلداندى. وسىعان وراي, ەكونوميكا سالالارىن تسيفر­لاندىرۋ جانە يننوۆاتسيالىق ەكو­جۇيەنى دامىتۋ جونىندەگى جوبالاردى جۇ­زەگە اسىرۋ ماڭىزدى بولىپ سانالادى. ماسەلەن, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جانە ين­نوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى سياقتى يننوۆاتسيالىق كلاستەرلەر جۇمىس ىستەۋدە. بيىل استانادا ءىت-ستار­تاپ­تاردىڭ جاڭا حالىقارالىق تەح­نوپار­كى اشىلادى. وسىنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ ىنتى­­ماق­­تاستىعىمىزدىڭ بولاشاعى زور بولۋى­نا جول اشادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

قازاقستان پرەزيدەنتى امەريكالىق بيز­نەسمەندەردى اگروونەركاسىپ كەشە­نىندەگى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ىسىنە قاتىسۋعا شاقىردى.

بۇدان بولەك مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدەگى جەكەشەلەندىرۋ باعدار­لا­ماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى جانە «جاسىل» ەكونوميكا سالاسىنداعى جوبالاردى دامىتۋدىڭ كەلەشەگى تۋرالى ايتتى.

– وتكەن جىلى «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىمەن حالىقارالىق ەكسپو-2017 مامانداندىرىلعان كورمە­سىن تابىستى وتكىزدىك. بۇل كورمە بۇكىل پلا­نەتانىڭ «تازا» ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى جوعارى تەحنولوگيالىق جانە زياتكەرلىك الەۋەتىن كورسەتۋگە كەرەمەت مۇمكىندىك تۋعىزدى. كورمە كەشەندەرى يننوۆاتسيالىق جانە ورنىقتى دامۋ مىندەتتەرىنە ءارى قاراي دا قىزمەت ەتە بەردى. اتاپ ايتقاندا, ەكسپو ينفراقۇرىلىمىنىڭ بازاسىندا «جاسىل» تەحنولوگيالاردى جانە ينۆەستيتسيا­لاردى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىق جۇمىس ىستەيتىن بولادى. ول ەلىمىزدە جانە وڭىردە «جاسىل» جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

سونداي-اق نۇرسۇلتان نازارباەۆ «اس­تا­نا» حالىقارالىق قارجى ورتالى­عى­نىڭ مارتەبەسى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, ونىڭ جۇمىسىنىڭ الداعى جوسپارلارىنا توقتالدى.

– «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتا­لىعىنىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋشىلارعا 50 جىلعا دەيىن سالىقتىق جەڭىلدىكتەر بەرىلەدى, سونداي-اق ۆاليۋتالىق, ۆيزالىق جەڭىلدىكتەر جانە ەڭبەك رەجىمدەرىنىڭ جەڭىل­دىكتەرى ۇسىنىلادى. بۇل – وڭىردە­گى جۇمىسى اعىلشىن قۇقىعىنا نەگىزدەل­گەن بىردەن-ءبىر ورتالىق. «استانا» حالىق­­ارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ جوعا­رى تەحنولوگيالىق بيرجاسىن قۇرۋعا شان­حاي قور بيرجاسى جانە امەري­كا­نىڭ NASDAQ بيرجاسى تارتىلدى. «استانا» حا­لىقارالىق قارجى ورتا­لى­عىنىڭ «جاسىل», يسلامدىق جانە يننو­ۆا­تسيالىق قار­جى قۇرالدارىن دامىتۋ جو­نىندەگى وڭىرلىك ورتالىققا اينالۋى ءۇشىن زور مۇمكىندىگى بار. جاز ايىندا ءبىز حالىقارالىق قو­عام­داستىق ءۇشىن «اس­تانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ رەس­مي تانىستىرىلىمىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى وتكى­زىلگەن كەزدەسۋدىڭ ەكى ەلدىڭ جاقىنداسۋىنا جانە ءوزارا ءتيىمدى ارىپتەستىكتى نىعايتۋعا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

كەزدەسۋ بارىسىندا اقش-تىڭ ىسكەر توپتار وكىلدەرى قازاقستانمەن ەكو­نو­مي­كالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەي­تۋگە زور قىزىعۋشىلىق تانىتتى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەسمي ساپارى اياسىندا اۆياتسيا جانە عارىش­تىق زەرتتەۋلەر, مۇناي حيمياسى جانە اۋىل شارۋاشىلىعى, سونداي-اق ينفرا­قۇرىلىمدى دامىتۋ سالاسىنداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان 7 ملرد دوللارعا جۋىق قارجى كو­لە­مىندەگى ينۆەستيتسيا جانە ساۋدا-ەكو­نو­مي­كالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى 20-دان استام كوممەرتسيالىق قۇجاتقا قول قويىلدى.

بۇدان بولەك, ساپار بارىسىندا 3 ۇكىمەتارالىق كەلىسىم جاسالدى.

بۇلار: مەملەكەتتىك اۋە كەمەلەرىنە اەرو­نا­ۆيگاتسيالىق قىزمەت كورسەتكەنى ءۇشىن اقى الماۋ تۋرالى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعى ارقىلى وتەتىن كوممەرتسيالىق تەمىر جول ءترانزيتىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى, حالىقارالىق سالىق ءتارتىبىن جە­تىل­دىرۋ تۋرالى كەلىسىمدەر.

سونداي-اق كەشە قازاقستان پرە­زي­دەنتى امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى مايكل پەنسپەن كەز­دەستى. كەزدەسۋدە تاراپتار ەكىجاقتى ىق­تى­ماقتاستىقتىڭ مەيلىنشە وزەكتى ماسە­لەلەرىن تالقىلادى. اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن مايكل پەنس قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى سايا­سي جانە ەكونوميكالىق قارىم-قاتى­ناس­­تاردى نىعايتىپ, ودان ءارى كەڭەيتە ءتۇسۋدىڭ ماڭىز­دىلىعىن اتاپ ءوتتى.

اباي اسانكەلدى ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان» – ۆاشينگتوننان (اقش)

سۋرەتتەر پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى