بيىلعى كوكتەمدە اقتوبە قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى اۋىلداردا تاسقىن سۋدىڭ باسى سۋ قويمالارىنىڭ سول كەزدەگى مۇشكىل جاي-كۇيىنەن تۋىندادى دەسەك, شىندىقتان الشاق كەتە قويماسپىز.
سۋدان قورعانۋ جانە كوكتەمگى تاسقىن سۋ اعىنى باسىپ قالۋى ىقتيمال اۋماقتاردا ەلىمىزدىڭ سۋ كودەكسى تالاپتارىنا سايكەس قۇرىلىس نىساندارىن سالۋعا تىيىم سالىنعان. سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋعا قاتىستى باسقا قۇقىقتىق-نورماتيۆتىك قۇجاتتاردا دا بۇل ماسەلەلەر تايعا تاڭبا باسقانداي ايقىن كورسەتىلگەن.
سوعان قاراماستان بۇگىنگى كۇنى قالا سىرتىنداعى ساياجاي اۋماقتارىندا ورنالاسقان باسپانالاردىڭ بىرقاتارى ءتيىستى زاڭدىلىقتاردى بەلدەن باسىپ سالىنعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. سوندا بۇعان رۇقسات بەرۋگە ءتيىستى مەملەكەتتىك قۇرىلىس-ساۋلەت باقىلاۋ ورگاندارى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى قايدا قاراعان دەگەن زاڭدى ساۋال كولدەنەڭدەي بەرەدى. ءسىرا بيىلعى كوكتەمدە اقتوبە قالاسىندا ورىن العان تاسقىن سۋدىڭ زاردابىنان الىناتىن اششى ساباقتىڭ ءبىرى دە وسى بولسا كەرەك. سونداي-اق باۋ-باقشا ۇجىمدارى مەن سەرىكتەستىكتەرىنىڭ ءتيىستى مەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن كەلىسىمدەر ءتۇزۋ تارتىبىندە دە ءبىراز قايشىلىقتار كەزدەسكەن.
وتكەندى قايتالاي بەرگەننەن ەشكىم دە ۇتىسپايدى. الدىمىزدا تاعى دا قىس بار, كوكتەم بار, جاز بار دەگەندەي, بيىلعى كوكتەمدە ورىن العان تابيعات اپاتى تاعى دا قايتالانىپ جۇرمەسىنە كەپىلدىك بەرە الامىز با؟ بۇل ساۋال گازەت ءتىلشىسى تاراپىنان «قازسۋشارۋاشىلىعى» رمك اقتوبە وبلىستىق فيليالىنىڭ باسشىسى بەكجان نامەتوۆكە قويىلدى. ول ساۋال توركىنىنە وراي اقتوبە قالاسى ماڭىنداعى تاسقىن سۋدىڭ بەتى كەيىن قايتقان سوڭ ىلە-شالا جۇرگىزىلگەن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى تۋرالى ايتىپ بەردى. سوعان سايكەس, سۋ قويماسىنىڭ كولەمى 1,5 ميلليون تەكشە مەترگە دەيىن ۇلعايعان. سونىمەن بىرگە سۋ قويمالارىنا قوسىمشا ارنايى ولشەۋ اپپاراتتارى مەن بەينەباقىلاۋ قوندىرعىلارى ورناتىلعان. بۇعان قوسا وقىس, سۋىت حابارلاردى تۇرعىندارعا شۇعىل تۇردە حابارلاۋ جۇيەلەرى قۇرىلعان.
بۇل ءىس-شارالار ءبىرىنشى كەزەكتە اقتوبە سۋ قويماسى اۋماعىندا جۇرگىزىلىپتى. بۇلاي بولاتىن ءجونى دە بار. ويتكەنى اتالعان گيدروينجەنەرلىك نىسان وڭىردەگى قارعالىدان كەيىنگى ەكىنشى ءىرى سۋ قويماسى بولىپ تابىلادى. ناقتىراق ايتقاندا, مۇندا سۋ دەڭگەيىن اۆتوماتتى تۇردە قاداعالاۋ, بوگەتتىڭ جاي-كۇيىن كوزدەن تاسا قىلماۋ سەكىلدى ماقساتتى تۇردەگى جۇمىستار اتقارىلعان. بۇل ءۇشىن تابانى كۇرەكتەي 147 ميلليون تەڭگە قاراجات جۇمسالعان ەكەن. اتالعان نىسانداعى حابار تاراتۋ جۇيەسى بۇۇ-نىڭ دامۋ باعدارلاماسى ارقىلى قايتارىمسىز قارجىعا ورناتىلعانى دا اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق ماسەلە. جوعارىدا اتالعان رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورىننان الىنعان دەرەكتەر اقتوبە جانە قارعالى سۋ قويمالارىنداعى قازىرگى سۋ مولشەرى ونىڭ تۇتاس سىيىمدىلىعىنىڭ 45-50 پايىزى كولەمىندە ەكەنىن كورسەتەدى. ال سازدى سۋ قويماسىنداعى كورسەتكىش 33 پايىز دەڭگەيىندە ەكەن. جەرگىلىكتى ينجەنەر-گيدروتەحنيك مامانداردىڭ مالىمدەۋىنشە, مۇنداي كورسەتكىش كوكتەمگى سۋدىڭ بارىنشا مول مولشەرىن تۇگەلدەي قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءارى مۇنىڭ ءوزى وڭىردەگى سۋ قويمالارىنىڭ الداعى كوكتەمگى كەزەڭگە ءازىر ەكەنىنەن دە حابار بەرەدى.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, تاسقىن سۋ دەگەنىمىز قاۋىپ-قاتەر حابارشىسى ەمەس, بولاشاق ىرىس كوزى, ىلعال قورى ەمەس پە؟! دەر ۋاقىتىندا وڭتايلى گيدروينجەنەرلىك شەشىمدەر قابىلدانعان جاعدايدا كوكتەمگى قارعىن سۋ ەشكىمگە زيانىن تيگىزبەي, سۋ قويمالارىنداعى جوعارىدا كورسەتىلگەن پايىزدىق كورسەتكىشتەردى تولىقتىرا الادى.
ويدان وي تۋادى. وسى ورايدا, وڭىردە سۋ قويمالارى سىيىمدىلىعىن ودان ءارى كوتەرۋ جانە تۇرعىندار مەن وندىرىستىك كاسىپورىنداردى تۇگەلدەي اقتوبە ايماعىنا قاجەتتى تەحنيكالىق سۋمەن تولىقتاي قامتۋ قاجەتتىلىگى دە بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسىنە اينالىپ كەلەدى.
تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە وبلىسى