جاقىندا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اقجايىق اۋدانىندا بولعانبىز. كىتاپحانادا كەزدەسكەن ءبىر وقىرمانىمىز «وسى چاپاەۆ اۋىلىندا ايگىلى باۋىرجان مومىش ۇلىمەن كۋبادا كەزدەسكەن قازاق تۇرادى» دەگەن دەرەك ايتتى. باتىر باۋكەڭدى ايتقان سوڭ ەلەڭ ەتىپ, سول كىسىمەن جولىعۋعا اسىقتىق.
جاسى 80-گە تاياپ قالعان بىرلەس ايتقۇلوۆ اعامىز ءومىر بويى ۇستازدىق قىزمەت اتقارىپتى. اكەسى حايرۋش قان مايداننان ورالماعان. ورتا مەكتەپتى ورال قالاسىنداعى پانسيوننان بىتىرگەن اعامىز 1956-1961 جىلدار اراسىندا ورال پەدينستيتۋتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىندە ءبىلىم العان.
– 1961 جىلى ديپلوم الدىم. ءبىزدى كومسومولدىق جولدامامەن تىڭ يگەرۋگە – كوكشەتاۋ وبلىسىنىڭ رۋزاەۆ اۋدانىنا جىبەردى. ول جەردە مەكتەپتە قازاق جانە ورىس تىلدەرىنەن ساباق بەرىپ ءجۇردىم. ءسويتىپ جۇرگەندە كەلەسى جىلى مەنى اسكەر قاتارىنا الىپ كەتتى, – دەپ ەسكە الادى بىرلەس اعامىز.
بىرلەس ايتقۇلوۆ العاشقىدا ۋكراين كسر-ءىنىڭ يۆانو فرانكوۆسك وبلىسىندا اسكەري بورىشىن وتەپتى. بۇل دۇنيەجۇزىن دىرىلدەتكەن «كاريب داعدارىسى» كەزى بولاتىن. كسرو مەن اقش باستاعان ەكى الەم قاتتى تەكەتىرەسىپ, يادرولىق سوعىس بۇلتى ادامزاتتىڭ باسىنا انىق ۇيىرىلگەن كەز ەدى. اقش-تىڭ تۇركياعا بالليستيكالىق زىمىراندارىن ورناتۋىنا قارسىلىق رەتىندە كسرو كۋباعا زىمىران ورناتىپ, بۇكىل امەريكا قۇرىلىعى دۇرلىگىپ كەتكەن. «بوستاندىق ارالىنا» سوۆەت اسكەرى مەن قارۋ-جاراعى اعىلىپ جاتتى. 1963 جىلى 10 قازاندا لەنينگراد ايلاعىنان شىققان كەمە بورتىندا قاتارداعى جاۋىنگەر ايتقۇلوۆ بىرلەس تە بار ەدى.
– 17 كۇن جول ءجۇرىپ, 27 قازاندا تاڭعى ساعات 5-تە گاۆاناعا جەتتىك. استانادان 11 شاقىرىم جەردە توعايدىڭ ىشىندەگى قۇپيا اسكەري بولىمگە ورنالاستىردى. اۋە شابۋىلىنان قورعاناتىن «سنر 75ن» دەپ اتالاتىن قوندىرعىدا وپەراتور بولدىم. مىندەتىمىز اۋەدەن ۇشىپ كەلە جاتقان ۇشاقتى تاۋىپ, نىساناعا الۋ ەدى, – دەپ ەسكە الادى بىرلەس اعا.
ءبىر قىزىعى – سوۆەت اسكەرىنىڭ كۋبا جەرىندە بولعانى اسا قۇپيا ساقتالعان. سولداتتار دا اسكەري فورما ەمەس, ءجاي كيىممەن ءجۇرىپتى. قۇجاتتا دا كەيبىرى «قۇرىلىسشى», كەيبىرى «تۋريست» بولىپ تىركەلگەن. ەلگە حات جازعاندا مەكەنجايى «ماسكەۋ, 400» دەپ قانا جازىلعان ەكەن.
– 1963 جىلى باۋىرجاندى ءبىزدىڭ بولىمگە راۋل كاسترو الىپ كەلدى. مەملەكەت باسشىسى فيدەل كاسترونىڭ باۋىرى راۋل قورعانىس ءمينيسترى بولاتىن. اتتەڭ, سول كەزدەسۋدە سۋرەتكە تۇسە المادىق. سول كەزدەسۋدە ەمەس, كۋباداعى ءبىر جىل ىشىندە بىزگە سۋرەتكە تۇسۋگە مۇلدەم تيىم سالىنعان بولاتىن, – دەيدى بىرلەس اعا.
«دەگەنمەن رەتىن تاۋىپ, «ساموۆولكاعا» شىعىپ تۇراتىنبىز» دەگەن كەيىپكەرىمىز قىتاي مانۋەل, مۋلات كاپو اتتى كۋبالىق دوستارى تۋرالى سۇيسىنە اڭگىمەلەدى. قازاق, ورىس تىلدەرىنە جەتىك بىرلەس اعا از ۋاقىت ىشىندە يسپان ءتىلىن دە ۇيرەنىپ الىپتى. «يسپان ءتىلى وڭاي ەكەن, ءوزىم ءتىل مامانى بولعان سوڭ با, تەز ۇيرەنىپ الدىم», دەيدى بىرلەس اعا. ارادا 50 جىلدان اسا ۋاقىت وتسە دە يسپانشا ءاننىڭ بىرنەشەۋىن شىرقاپ بەرگەن اعامىزعا مىقتى دەنساۋلىق تىلەپ, قوش ايتىستىق.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى