ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋعا قاتىستى ۇسىنىستارى الەم جۇرتشىلىعىنىڭ نازارىن اۋدارىپ كەلەدى.
ونىڭ ءبىر سەبەبى, جەتەكشى مەملەكەتتەر اراسىنداعى قاراما-قايشىلىقتار ولاردىڭ اراسىنداعى جاڭا ۇزاق مەرزىمدى قارسى تۇرۋشىلىققا ۇلاسىپ كەتپەي مە دەگەن الاڭداۋشىلىقتىڭ نەگىزسىز ەمەستىگى. مەنىڭشە, ادامزاتتىق اۋقىمداعى ماڭىزدى ماسەلەلەر تالقىلانعاندا, ولاردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋعا بەل شەشە قاتىسۋدىڭ ورنىنا, شەت قالۋ ەشقانداي اقىلعا سىيماسى انىق. رەسمي بيلىكتەر اراسىنداعى وسىنداي «سالقىن سىزاتتار» حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا سەلكەۋ تۇسىرەرى ءسوزسىز. سول سەبەپتى پرەزيدەنتىمىزدىڭ «سوعىستىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ – ادامزاتتىڭ ەڭ كۇردەلى وركەنيەتتىك مىندەتى. بۇل مىندەت الەمدىك كوشباسشىلار تاراپىنان, جاھاندىق كۇن ءتارتىبىنەن وزگە پروبلەمالاردىڭ اياسىندا ءابسوليۋتتى باسىمدىق رەتىندە قاراستىرىلۋى ءتيىس», دەۋىندە ۇلكەن ءمان-ماعىنا جاتقانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.
ءوزارا تەكەتىرەستەرگە سوقتىراتىن وقشاۋلانۋ ەشقانداي جاقسىلىققا اپارمايدى. جەر بەتىندەگى تىنىشتىقتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى جاپپاي قىرىپ-جوياتىن جويقىن قارۋلاردان باس تارتۋ ەكەنىن مالىمدەي وتىرىپ, ن.نازارباەۆ «ءححى عاسىر: سوعىسسىز الەم» اتتى كەڭ اۋقىمدى باعدارلاما قابىلداۋ قاجەتتىگىنە ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىردى. بۇل رەتتە ءۇش قاعيداتتى العا تارتا وتىرىپ, ىقتيمال قاۋىپ-قاتەردى قازىرگى ۇلتتىق ليدەرلەر مەن ساياساتكەرلەر جانە ولاردىڭ بارلىق كەلەسى بۋىندارى اكسيوما رەتىندە تۇسىنۋلەرىن اتاپ كورسەتتى.
بۇل جەردە دە بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك ءۇشىن تەڭدەي جاۋاپكەرشىلىك, ءوزارا قۇرمەت, ىشكى ىسكە ارالاسپاۋ قاعيداتتارى جەكەلەگەن تۇلعالارعا جۇكتەلگەن. مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, سوڭعى 20 جىل بەدەرىندە تەرروريزمگە قاتىستى 400-دەن استام وقيعا تىركەلگەن. الەمدە 15700-17000 يادرولىق وقتۇمسىق بولسا, ولاردىڭ كوبى ساناۋلى ەلدەر يەلىگىندە. بۇل رەتتە جاھاندىق انتيادرولىق قوزعالىس قۇرۋ وتە ماڭىزدى. قازاقستان وسىدان شيرەك عاسىر بۇرىن الەمدە ءبىرىنشى بولىپ سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىن جاپتى. مۇنداي شەشىم قابىلداۋعا ەلباسىمىزدىڭ ەرىك-جىگەرى جەتتى. قازاقستاننىڭ وسى باستاماشىلدىعى وزگەلەرگە ۇلگى بولسا يگى. سوندىقتان, مەن وزگە ساياساتتانۋشىلاردىڭ «قازىرگى تاۋەلسىز مەملەكەتتەردىڭ شەكارالارى بۇزىلمايدى», دەپ بۇۇ قارارىندا جازىلۋى كەرەك» دەگەن ويلارىن قۇپتايمىن. بۇل ماسەلە 1944 جىلى ۆەستفال كەلىسىمىندە كوتەرىلىپ, تياناقتالعانىمەن, وزگەنىڭ جەرىنە كوز الارتقان سەپاراتيستىك پيعىلداعى توپتارعا قولداۋ تىيىلماي وتىر. وعان تاياۋ شىعىس ەلدەرىندە بولىپ جاتقان شيەلەنىستەر دالەل.
قازاقستاننىڭ جاھاندىق باستامالارى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى ءحىىى ءسامميتى اياسىندا دا كەڭ قولداۋ تاۋىپ, قورىتىندى كومميۋنيكە جوباسىنا ەنگىزىلدى. سامميتكە قاتىسۋشىلار قازاقستان جانە تۇركيا باسشىلارىنىڭ يسلام الەمىندەگى تاتۋلاستىق ۇدەرىسى جونىندەگى بىرلەسكەن دەكلاراتسياسىن قۇپتاپ, قاقتىعىستار مەن داۋلى جايلاردى سابىرمەن, اقىلمەن شەشۋگە شاقىردى. بىرقاتار جەتەكشى مۇسىلمان ەلدەرى اراسىنداعى شيەلەنىستەردىڭ كۇشەيىپ كەلە جاتقانىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىلدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, «ادىلەتتىلىك پەن بەيبىتشىلىك, بىرلىك پەن ىنتىماقتاستىق ءۇشىن» تاقىرىبىندا وتكەن القالى باسقوسۋدا پرەزيدەنتىمىز يادرولىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە قاتىستى جاھاندىق سامميتتە كوتەرىلگەن باستامالارىن تاعى ءبىر دايەكتەپ, جانتالاسا قارۋلانۋ ەش ابىروي اپەرمەسىن مالىمدەدى.
التاي قوجاحمەتوۆ,
ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور
پەتروپاۆل