بۇگىن قر پارلامەنت ماجىلىسىنىندە ا.مىرزاحمەتوۆ اگرارلىق-ونەركاسىپتىك كەشەندى (اوك) دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن تانىستىردى, دەپ حابارلادى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
باعدارلاما جوباسى قوسالقى شارۋاشىلىقتار مەن ۇساق فەرمەرلىك قوجالىقتاردى اۋقىمدى كووپەراتسيالارعا بىرىكتىرۋ ارقىلى ءوندىرىستىڭ ءوسىمى مەن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جوعارى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋگە نەگىزدەلگەن.
بۇل كووپەراتسيالار وتاندىق اگرارلىق-ونەركاسىپتىك كەشەندى ىشكى نارىقتا ءوزىنىڭ تابيعي جانە قۇنارلى ونىمدەرىمەن تارتىمدى ەتەدى.
باعدارلامانىڭ ارقاسىندا سۋبسيديا الۋشىلار سانى قازىرگىدەن جەتى ەسەگە دەيىن كوبەيىپ, كازاگرونىڭ جەڭىلدىك اياسى كەڭەيىپ, نەسيە الاتىن ورتا مەن كىشى كاسىپكەرلىكتى قولداۋ 1,4 ەسەگە كوبەيەدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرى ءۇشىن نەسيەلىك رەسۋرستاردىڭ بارلىق تۇرلەرىن قامتۋ جوسپارلانۋدا. ءبىرىنشى كەزەكتە, نەسيەلەر اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرى مەن ورتا جانە شاعىن بيزنەسكە بەرىلەدى.
اق ۇبح «كازاگرو» ارقىلى بەرىلەتىن نەسيە مولشەرلەمەسى تومەندەتىلىپ بەرىلەتىن بولادى. مىسالى, كەلەسى جىلدان باستاپ كوكتەمگى سۋارۋ جۇمىستارىنا بەرىلەتىن نەسيەنىڭ جىلدىق مولشەرلەمەسى 3%-عا دەيىن تومەندەتىلمەك (2016 جىلى 7,4% بەرىلگەن).
«مال شارۋاشىلىعى سالاسىن مەملەكەتتىك قولداۋ ماقساتىندا سۋبسيديانىڭ 34 ءتۇرى جۇزەگە اسىرىلادى. مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا سۋبسيديا تۇرلەرى جاڭارتىلاتىن بولادى. مال شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى قولداسىنتاعى سۋبسيديانىڭ ءتورت ءتۇرى الىنىپ تاستالىنادى»,- دەدى ا.مىرزاحمەتوۆ.
بۇل اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مالدىڭ ەتىن يمپورتتاۋ باعىتى, اسىل تۇقىمدى بۇقالاردى ءسۇتتى سيىرلاردىڭ تابىنىندا ۇستاۋ, بۇقالاردى ءىرى مال بورداقىلاۋ الاڭدارىندا ءوسىرۋ جانە ءىرى جانە شىرىندى جەم-ءشوپتى ارزانداتۋ بولىپ تابىلادى.
سونىمەن قاتار سۋبسيديانىڭ ەرەجەلەرىن 7 باعىت بويىنشا كوبەيتۋ كوزدەلگەن. ولار: باستاپقى مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ جانە 8 باعىت بويىنشا كريتەريلەردى قايتادان قاراۋ, سۋبسيديانىڭ 6 جاڭا ءتۇرىن قوسۋ, ونىڭ ىشىندە 4 وڭىرلىك باعىتىن, اقو 5 باعىتىن قايتارۋ, 10 باعىتتى وزگەرىزسىز قالدىرۋ.
«وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى سۋبسيديا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن گەكتارعا بەرىلەتىن سۋبسيديادان وندىرىلگەن ونىمگە بەرىلەتىن سۋبسيدياعا كوشۋ جانە كوكتەمگى ەگىن جۇمىستارىندا الىناتىن باسىم استىقتاردى نەسيەلەۋ قاراستىرىلىپ وتىر»,- دەدى ۆيتسە-پرەمەر.
اسكار مىرزامەتوۆ ءوز سوزىندە گەكتارلىق سۋبسيديادان باس تارتۋعا ءارتاراپتاندىرۋدىڭ جەتكىلىكسىز بولۋى, قۇراما جەم-ءشوپ, ماي وڭدەيتىن زاۋىتتاردىڭ تومەن جۇكتەمەلىگى, وسىمدىك مايى مەن قانت يمپورتىنىڭ جوعارى مولشەرى سەبەپكەر بولعانىن اتاپ ءوتتى.
«ەگىستىكتە بيدايدىڭ مولشەرى جوعارى بولعاندىقتان, (عىلىمنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا 45% بولسا, بۇگىنگى كۇنى 57%), ساتىلاتىن باعاسىنا تاۋەلدى بولىپ تۇر. ماي وڭدەۋشى زاۋىتتاردىڭ جۇكتەمەلىگى 550 مىڭ توننانى نەمەسە 45%-دى قۇرايتىن بولسا, ال قۇراما جەم دايىندايتىن زاۋىتتار تيىسىنشە 1,2 ملن. توننا نەمەسە 42% قۇراپ وتىر. وسىمدىك مايىنىڭ يمپورتتاعى ۇلەسى 160 مىڭ توننا نەمەسە 40%, قانتتىكى 432 مىڭ توننا نەمەسە 97%»,- دەيدى ا.مىرزاحمەتوۆ.
سونداي-اق, باعدارلامادا كوكتەمگى ەگىن جۇمىستارىن نەسيلەۋ, ونىمدەردى ساتىپ الىپ قۇراما جەم (ارپا, جۇگەرى) زاۋىتتارىن ىسكە قوسۋ, ءداندى داقىلداردى وڭدەۋ ءىسىن قارجىلاندىرۋ شارالارىنا «ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى «ۇك» اق –نىڭ الەۋەتىن قولدانۋ جوسپارلانعان.