ۇزدىكسىز دامۋ ۇستىندەگى ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكىزگەن تابىستارى, تاريحي كۇندەرى, جەمىستى ىستەرى جايلى زور ماقتانىشپەن ايتا دا, جازا دا بەرەمىز. سوندىقتان دا وسى تاۋەلسىزدىك مەرەيتويى قارساڭىنا تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىرعان بىرقاتار مەرەيتويلارعا توقتالىپ وتسەك ابەستىك بولماس.
25 جىل بۇرىن 1991 جىلى 2 قازاندا قازاقتىڭ تۇڭعىش عارىشكەرى, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, حالىق قاھارمانى توقتار اۋباكىروۆ كوككە كوتەرىلىپ, 10 قازان كۇنى جەرگە ءساتتى ورالدى. بۇل تاريحي وقيعانىڭ ارتىنان قازاق حالقى تاۋەلسىزدىكتىڭ تۋىن كوتەردى. ت.اۋباكىروۆ ءبىر سۇحباتىندا: «مەن كەڭەس وداعىنىڭ ەڭ سوڭعى 72-ءشى عارىشكەرىمىن. مەن جەرگە قوندىم, مەنەن كەيىن 16 مەملەكەتتىڭ ەڭ سوڭىندا قالعان قازاقستان دا ءوز تاۋەلسىزدىگىن الدى. ارينە, بۇل – تاريحي جانە ءبىر-بىرىمەن وتە سايكەس كەلگەن ءسات. بۇعان دەيىن قالعان 14 مەملەكەت ەنشىلەرىن الىپ, وداق قۇرامندا رەسەي مەن قازاقستان عانا قالعان بولاتىن. مەن ۇشپاسام دا قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن الاتىن ەدى. سەبەبى, مەن ۇشۋعا دايىندالىپ جاتقان كەزدىڭ وزىندە قازاقستان تاۋەلسىزدىكتىڭ العىشارتتارىن دايىنداپ قويعان», – دەدى.
ۆاشينگتون قالاسىنداعى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتىنىڭ اشىلۋىنا دا 10 جىل تولىپ وتىر. 2006 جىلعى 28 قىركۇيەكتە مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ اقش-قا رەسمي ساپارىندا ۆاشينگتوندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتىنىڭ رەسمي اشىلۋ راسىمىنە قاتىسقان ەدى. سوندا ەلباسى: «قازاقستان مەن اقش تاريحىندا بۇگىن ەرەكشە ءبىر كوڭىل تولقىتاتىن كۇن. تۇڭعىش رەت ءبىز قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتىن شەت ەلدە اشىپ وتىرمىز. ەگەمەن قازاقستاننىڭ سيمۆولىنا اينالعان وسى ەسكەرتكىشتىڭ اقش استاناسىندا بوي كوتەرگەنىن ماقتان تۇتامىز. حالقىمىزدىڭ ەركىندىك پەن تاۋەلسىزدىككە ۇمتىلىسىن سيپاتتايتىن وسى تاماشا ەسكەرتكىش قازاقستان مەن اقش-تى بەرىك دوستىق, ورتاق قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلگەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك بىرىكتىرەتىنىن ءبىلدىرىپ تۇراتىن بولادى», – دەگەن بولاتىن.
سونداي-اق, بيىل – سەمەي سىناق ايماعىنىڭ ءبىرجولا جابىلعانىنىڭ دا 25 جىلدىق مەرەيتويى. 1991 جىلى 29 تامىزدا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىن جابۋ تۋرالى» تاريحي جارلىققا قول قويدى. قازاقستان الەم تاريحىندا يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتقان تۇڭعىش ەل اتاندى. ال 29 تامىزدى بۇۇ قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن يادرولىق سىناقتارعا قارسى ارەكەتتەردىڭ حالىقارالىق كۇنى دەپ بەلگىلەدى.
وسى تۇستا ۇلى اعارتۋشى-ۇستاز ىبىراي ءالتىنساريننىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن, سونداي-اق اق كۇرىشتىڭ اتاسى اتانعان ەڭبەك مايتالمانى, ءىرى جانە بىرەگەي تۇلعا, ەكى مارتە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى ىبىراي جاقاەۆتىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويىن دا اتاپ وتكەن ءجون. ويتكەنى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ۇلت جوسپارى – بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى «100 ناقتى قادام» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ 88-قادامىندا «جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن. ول تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ارقاسىندا ەڭبەك, كاسىپكەرلىك, عىلىم مەن ءبىلىم جانە باسقا دا كاسىپتىك قىزمەتتەردە جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزگەن قازاقستاندىقتاردىڭ تابىستارىنىڭ دەربەس تاريحىن ەسكەرە وتىرىپ, «جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى» يدەيالارىن ىلگەرىلەتۋگە, يندۋستريالاندىرۋدىڭ جانە «قازاقستان–2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ مەملەكەتتىك ساياساتى تالاپتارىنا جاۋاپ بەرە الاتىن جۇمىسشى جانە كاسىپتىك-تەحنيكالىق ماماندىقتاردىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن تانىمالدىلىعىن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان.
سونىمەن قاتار شيرەك عاسىردا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەردىڭ قاتارىنا حالىقارالىق باستامالاردىڭ بىردەن-ءبىرى – قازاقستاننىڭ 70-تەن استام حالىقارالىق ۇيىمدارعا مۇشە بولۋىن ءارى الەمنىڭ ەڭ دامىعان 50 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋىن ايتار ەدىك. ۇزاق مەرزىمدى باسىم ماقساتتارعا ارنالعان باعدارلاما «قازاقستان–2050» ستراتەگياسى مەملەكەتتىڭ جاڭارۋىنا جول اشادى.
ايگۇل ماحامبەتوۆا,
زاڭناما ينستيتۋتىنىڭ كىشى عىلىمي قىزمەتكەرى