بۇگىن – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى كۇنى
وسىدان 19 جىل بۇرىن پرەزيدەنت جارلىعىمەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى قۇرىلدى. سودان بەرگى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارى ەلباسىنىڭ تۇراقتى قولداۋى ارقاسىندا ۇنەمى دامۋ ۇستىندە كەلەدى. قازىرگى تاڭدا ول ەگەمەن ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتە الاتىن, بارلىق جاعىنان جيناقى دا ۇتقىر قۇرىلىمعا اينالدى.
ۇقك تاۋەلسىز مەملەكەتتەگى ورنى مەن ماقسات-مىندەتى, اتقارۋى ءتيىس ىستەرى تولىعىمەن جاڭارتىلدى. ەگەمەندى ەلدىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءوزىنىڭ ارناۋلى قىزمەتىنە ارنالعان «ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارى تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. جەكە ادام, ونىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن قورعاۋعا باسىمدىق بەرىلدى. «جەدەل ىزدەستىرۋ قىزمەتتەرى تۋرالى», «لاڭكەستىككە قارسى كۇرەس تۋرالى», «مەملەكەتتىك قۇپيالار تۋرالى» جانە باسقا دا زاڭداردىڭ قابىلدانۋى ارناۋلى قىزمەت جۇمىسىنىڭ اياعىنان تىك تۇرۋىنا, وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى تولىعىمەن اتقارۋعا ىقپال جاسادى.
ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ «بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ ءوسىپ-وركەندەۋى, قاۋىپسىزدىگى جانە ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋى» اتتى جولداۋىندا: «ادامزات دامۋىنىڭ بۇكىل تاريحي ءتاجىريبەسى مەملەكەتتىڭ العا باسۋى جانە تۇراقتى ءوسۋى جۇزەگە اسىرىلاتىن قاجەتتى شارتتاردىڭ باستاۋىندا ونىڭ ۇلتىنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن مەملەكەتتىلىگىنىڭ ساقتالۋىنا كۋا. بوستاندىق پەن تاۋەلسىزدىكتى جەڭىپ الۋ جەتكىلىكسىز, ونى تاباندى تۇردە قورعاپ, نىعايتىپ, ۇرپاقتارعا قالدىرۋ قاجەت... ەگەر ءبىز ءوز مەملەكەتتىلىگىمىزدەن ايىرىلىپ, ەگەمەندىگىمىزدىڭ ستراتەگيالىق نەگىزدەرىن, ءوز جەرلەرىمىز بەن رەسۋرستارىمىزدى قولىمىزدان شىعارىپ الساق, بىزگە كەشىرىم جوق», دەپ ادامزات بالاسىنا, وركەنيەتكە تونەتىن قاۋىپ-قاتەرلەردىڭ بارلىعىنىڭ بىزگە دە ورتاق ەكەندىگىن, ەلىمىزدىڭ وعان قارسى ايانباي كۇرەس جۇرگىزە بەرەتىندىگىن جاريالاپ, الداعى باعىت-باعداردى ايقىنداپ بەردى. وسىعان وراي ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرتاي ابىقاەۆ العا قويىلعان تاپسىرمالاردى لايىقتى تۇردە جۇزەگە اسىرۋدا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنان قاشاندا زور جاۋاپكەرشىلىك پەن ىسكەرلىكتى تالاپ ەتەتىندىگىن باستى نازاردا ۇستاپ كەلەدى.
قازىرگى تاڭدا الەمدەگى كەز كەلگەن ارناۋلى قىزمەتتەردىڭ الدىندا تۇرعان ەڭ ۇلكەن مىندەتتەردىڭ ءبىرى – لاڭكەستىكتىڭ الدىن الۋ, بولا قالعان جاعدايدا ادام شىعىنىنسىز تويتارىس بەرۋ دەپ ايتساق, قاتەلەسە قويماسپىز. الىس جانە جاقىن شەتەلدەردەگى ارىپتەستەرمەن بىرلەسە قيمىلداۋ, اقپارات الماسۋ سەكىلدى بۇرىننان قالىپتاسقان ۇردىستەر جاڭا قالىپقا كوتەرىلىپ, ءوزارا سەنىمدىلىك, ىنتىماقتاستىق تۇرعىسىنان ەكى جاقتى, كوپجاقتى مۇددەلەرگە ساي كەلەتىن ءىس-شارالار وتكىزۋ, ول بويىنشا قاۋىپسىزدىكتىڭ بارلىق سالاسىن قامتۋ داستۇرگە اينالىپ وتىر.
شەتەلدەردە تامىرىن جايعان حالىقارالىق لاڭكەستىك, ەكسترەميستىك ۇيىمداردىڭ, تاعى باسقا قوعامىمىزداعى تۇراقتىلىقتى شايقاۋدى اڭسايتىن توپتاردىڭ جاندانا تۇسكەن ءىس-قيمىلى ەرىكسىز الاڭداتادى. قاشاندا قاۋىپ-قاتەردىڭ الدىن العان دۇرىس. قازاق اتامىز «ساقتىقتا قورلىق جوق» دەيدى. قوعاممەن تىعىز بايلانىستا بولۋ, ونىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنە دەر كەزىندە قۇلاق ءتۇرۋ, مۇمكىندىگىنشە ءتۇيىندەلگەن ءجايتتەردى وڭتايلى شەشۋ كەز كەلگەن داعدارىستىڭ الدىن الۋعا كومەكتەسەتىندىگى ءسوزسىز.
سونىمەن قاتار ۇقك ءتول مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – قارسى بارلاۋ بولىپ تابىلادى. شەتەل ارنايى قىزمەتتەرىنىڭ مەملەكەتتىك قۇپيالارعا ەنۋى, ءتۇرلى سالا بويىنشا بارلاۋ جاساۋ ارەكەتتەرى ەشۋاقىتتا تولاستاپ كورگەن ەمەس. مەملەكەتارالىق قاتىناستارعا, ديپلوماتيا نورمالارىنا نۇقسان كەلتىرمەۋ ءۇشىن قارسى بارلاۋ سالاسىنداعى جانقيارلىق ءىس-قيمىلدار ايتىلماي دا جاتادى. دەگەنمەن, ءساتتى وتكىزگەن ءىس-شارالارى ءۇشىن ۇكىمەتتىك ماراپاتتاۋعا يە بولعاندار, ەلباسىنىڭ ءوز قولىنان وردەن, مەدال, العىس حات العان قارسى بارلاۋشىلار كوميتەت قۇرامىندا جەتەرلىك. بۇل ەل باسشىلىعىنىڭ قارسى بارلاۋشىلاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنە بەرگەن لايىقتى باعاسى. ال ءار قۇپيانىڭ ءوز ۋاقىتى كەلەدى, حالقىمىز ءوز باتىرلارىن سول كەزدە تانىپ بىلەتىن بولادى.
ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس جالعىز قازاقستاندىق قوعامنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ادامزات پەن وركەنيەتتىڭ ىسىنە اينالىپ, بۇگىنگى تاڭدا ءاربىر مەملەكەت بۇعان ءوزىنىڭ حال-قادەرىنشە قارسى تۇرۋ ماقساتىندا ۇلەس قوسۋعا تىرىسۋدا. بۇل ورايدا مۇددەلەس مەملەكەتتەردىڭ, ءبىرىنشى كەزەكتە ءوزىمىزدى قورشاپ جاتقان كورشىلەس ەلدەردىڭ ارناۋلى قىزمەتتەرىمەن بايلانىستى ارتتىرۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسۋگە ءتيىستى ەمەس. رەسەي, قىرعىز, وزبەكستان, تاجىكستانداعى ءارىپتەستەرمەن ءساتتى وتكىزىلگەن ءىس-شارالار ءناتيجەسىندە بىرنەشە ترانسۇلتتىق قىلمىستىق قاۋىمداستىق پەن توپ جويىلىپ, زاڭسىز اينالىمنان جۇزدەگەن كيلوگرامنان استام گەروين مەن وپيۋم الىندى.
ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسى بويىنشا اشىلعان قىلمىستاردىڭ ءبىرسىپىراسى سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىمەن بايلانىستى بولىپ كەلەدى. بۇكىلالەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشەلىككە ەنۋگە قادام جاساپ جاتقان تۇستا مۇنداي قىلمىس تۇرلەرىنىڭ ەكونوميكامىزدا قىلاڭ بەرۋى قاۋىپتى قۇبىلىس. مۇنىڭ ىشىندە, اسىرەسە, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىلمىستىق جولعا ءتۇسۋى الاڭداتادى.
مەملەكەتتىك شەكارانى كۇزەتۋ دە ۇقك ءمىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. مەملەكەتتىك شەكارا بولعانىمەن, شەكارا دەگەنىمىز قاشاندا ەل تاعدىرى, ادام تاعدىرى ەكەندىگىن دە ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. قازاقستاندىق ازاماتتاردىڭ اعايىندارى كورشىلەس ەلدەردە بولسا, ولاردىڭ اعايىندارى بىزدە تۇرىپ جاتىر. اعايىندار, تۋىستار قاشاندا ارالاسىپ, قۇرالاسىپ تۇرعىلارى كەلەدى. «بارماساڭ, كەلمەسەڭ – جات بولاسىڭ» دەيدى. ەلىمىزدىڭ كەدەندىك وداققا ەنۋى ينتەگراتسيالىق پروتسەستەردى جانداندىرا ءتۇستى. قاراپايىم ادامدارعا باعىتتالعان بۇل شارا الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تاباتىندىعىنا سەنىم مول. دەمەك, جەكە ادام مەن ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن, قاۋىپسىزدىگىن, قازاقستان قوعامىنىڭ قۇندىلىقتارىن, مەملەكەت تۇراقتىلىعى مەن ەل تىنىشتىعىن قاۋىپ-قاتەرلەردەن جان-جاقتى قورعاۋ جولىنداعى قاۋىپسىزدىك ورگاندارىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتى تەك قانا قۇقىقتىق شەڭبەردە ىسكە اسىپ كەلەدى.
مۇحتار تۇرعانبەك ۇلى, ۇقك ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرى.