ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى روبوتوتەحنيكا ورتالىعىنىڭ الاڭىندا «ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋتسياسى ءۇشىن!» جالپىۇلتتىق كواليتسياسى مۇشەلەرى بەلسەندى جاستارمەن جانە IT سالاسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى. دەلەگاتسيانى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا باستاپ كەلدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
تالقىلاۋعا ءماجىلىس دەپۋتاتى سەرگەي پونومارەۆ, كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا وكىلدەرى, قوعامدىق ينستيتۋتتار مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ جەتەكشىلەرى, ساراپشىلار مەن عالىمدار قاتىستى. ستۋدەنتتەر, جاس زەرتتەۋشىلەر جانە قالالىق IT-باستامالاردىڭ قاتىسۋشىلارى تالقىلاۋعا بەلسەندى ءۇن قوستى.
جاستار الدىندا ءسوز سويلەگەن ايدا بالاەۆا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى ەلدىڭ دامۋىنداعى جاڭا كەزەڭگە ءوتۋىن بىلدىرەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل كەزەڭدە نەگىزگى رەسۋرس – شيكىزات ەمەس, ازاماتتاردىڭ ءبىلىمى مەن الەۋەتى بولىپ ايقىندالىپ وتىر.
«جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا ادامي كاپيتال ەل دامۋىنىڭ باستى باسىمدىعى رەتىندە ناقتى بەلگىلەنگەن. بىلىمگە, عىلىمعا, مادەنيەتكە جانە يننوۆاتسياعا ەرەكشە ءمان بەرىلەدى, ال ۇلتتىق مادەنيەتتى قولداۋ مەن تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ كونستيتۋتسيالىق قاعيداتتار دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن. بۇل مەملەكەتتىڭ بولاشاعى تەك تابيعي رەسۋرستارعا ەمەس, ەڭ الدىمەن ءبىلىمدى, زياتكەرلىك الەۋەتى جوعارى ازاماتتارعا سۇيەنەتىنىن كورسەتەدى», دەدى ايدا بالاەۆا.
ءبيبىسارا اساۋباەۆا: ەلىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىنا ارنالعان رەفورمالاردى قولدايمىن
ال دەپۋتات سەرگەي پونومارەۆ ءوز سوزىندە جاستاردى ەلدىڭ باستى زياتكەرلىك رەسۋرسى دەپ اتادى.
«قازاقستاندى گۇلدەندىرەتىن – مۇناي دا, گاز دا ەمەس, جاستاردىڭ اقىل-ويى مەن الەۋەتى. سوندىقتان جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا بىلىمگە, عىلىمعا, ينۆەستيتسيا مەن يننوۆاتسياعا ايرىقشا كوڭىل بولىنگەن. ءبىز الەمدە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ تسيفرلىق كودەكس پەن جاساندى ينتەللەكت تۋرالى زاڭدى قابىلدادىق. كوپ باعىتتا وزگەلەردەن وزىق كەلەمىز, سول دەڭگەيدى ساقتاپ قالۋ سىزدەردىڭ قولدارىڭىزدا. كونستيتۋتسيا «زاڭ جانە ءتارتىپ» قاعيداتىن, ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قۇرمەتتەۋدى, سونداي-اق ۆولونتەرلىكتەن ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىككە دەيىنگى جاڭا باسىمدىقتاردى بەكىتىپ وتىر. مەن ەل ازاماتتارىنىڭ ارقايسىسى رەفەرەندۋمعا قاتىسىپ, قۇجاتتى قولداۋى ماڭىزدى دەپ سانايمىن», دەدى ول.
اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى باسقارما توراعاسى – رەكتورى بولات تىلەپ اتا زاڭدا ءبىلىم, عىلىم جانە يننوۆاتسيانىڭ ستراتەگيالىق باسىمدىق رەتىندە بەكىتىلۋى اكادەميالىق جانە ستۋدەنتتىك قاۋىمداستىق ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى دامۋ باعىتىن ايقىندايتىنىن ايتتى.
ەقىۇ كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردى قولدايدى: استانادا ديپلوماتيالىق كورپۋس ءۇشىن بريفينگ وتكىزىلدى
قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما باسشىسى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا تسيفرلىق ترانسفورماتسيا تۋرالى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 90%-دان استامى ونلاين قولجەتىمدى, ال حالىقتىڭ شامامەن 80%-ى تسيفرلاندىرۋدىڭ جەدەل قارقىنىن قولدايدى. سونىمەن بىرگە تسيفرلىق سەنىمنىڭ ارتۋى ينتەرنەت-الاياقتىق تاۋەكەلدەرىن كۇشەيتەدى. سوندىقتان كونستيتۋتسيا جوباسىندا دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ جانە تسيفرلىق ورتادا ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى ەرەكشە وزەكتى. ول سونداي-اق جاستاردىڭ داۋىس بەرۋگە قاتىسۋى – ەل دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىندەگى ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ كورىنىسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
الماتىداعى IT-ەكوجۇيەنى دامىتۋدىڭ پراكتيكالىق قىرلارىن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ باسشىسى, Qazaq IT Community نەگىزىن قالاۋشى اسەل بولاتجان تانىستىردى.
«الماتى بۇگىندە ەلدىڭ تسيفرلىق جۇرەگىنە اينالدى. ەلىمىزدەگى IT-كومپانيالاردىڭ شامامەن ۇشتەن ءبىرى وسىندا شوعىرلانعان جانە IT-قىزمەتتەردىڭ جارتىسىنان استامىنىڭ نەگىزى قالانادى. كەلەسى قادام – ءبىلىم بەرۋ, ستارتاپتار مەن زەرتتەۋلەرگە ارنالعان ىقپالداستىرىلعان الاڭداردى قۇرۋدى قامتيتىن جۇيەلى ينفراقۇرىلىمدىق قولداۋ. اۋقىمدى تسيفرلاندىرۋ جاعدايىندا ادامنىڭ تسيفرلىق قۇقىقتارىن بەكىتۋ ايرىقشا مانگە يە. جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ مەن جەكە ومىرگە قولسۇقپاۋشىلىقتى تسيفرلىق كەڭىستىكتە دە قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيدى», دەدى ول.
نۇرلان يمام كونستيتۋتسيالىق رەفورما كەزەڭىندە قازاقستاندىقتاردى بىرلىك پەن جاۋاپكەرشىلىككە شاقىردى
تەحنولوگيالىق سىن-قاتەرلەر تاقىرىبىن قازۇۋ-دىڭ ەلەكترونيكا جانە استروفيزيكا كافەدراسىنىڭ دوتسەنت-زەرتتەۋشىسى الديار اعيشەۆ جالعاستىردى. ول قۇقىقتىق نورمالار عىلىمي-تەحنولوگيالىق دامۋدىڭ قارقىنىنا ساي بولۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«قازىرگى تەحنولوگيالار الەمدى وزگەرتىپ, جاڭا مىندەتتەر جۇكتەپ جاتىر. كونستيتۋتسيادا تسيفرلىق قاۋىپسىزدىك پەن دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ تۋرالى نورمالاردىڭ بەكىتىلۋى – ۋاقىتىلى قادام. جاساندى ينتەللەكتىنىڭ دامۋى ينفراقۇرىلىمعا, دەرەكتەرگە جانە ادامي كاپيتالعا سۇيەنەدى. ەسەپتەۋ قۋاتتارىنا سۇرانىس قارقىندى ءوسىپ كەلەدى – قازۇۋ-دىڭ سۋپەركومپيۋتەرلىك كلاستەرى جي مىندەتتەرى ءۇشىن GPU-رەسۋرستاردىڭ تاپشىلىعىن سەزىنىپ كەلەدى. بۇل ەلىمىزدىڭ تەحنولوگيالىق دامۋ جولىندا بەلسەندى ىلگەرىلەپ كەلە جاتقانىن دالەلدەيدى», دەدى ول.
اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى مەن ءبىلىم جانە عىلىم باسىمدىقتارىن بەكىتۋدىڭ ماڭىزى تۋرالى «Jastar ruhy» جاستار قاناتىنىڭ قالالىق فيليالىنىڭ توراعاسى ديداربەك دىلدابەك ءسوز قوزعاپ, تسيفرلىق ورتادا جاۋاپكەرشىلىك پەن ساۋاتتى مىنەز-ق ۇلىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
الماتى قالاسىنىڭ ستۋدەنتتىك ومبۋدسمەنى ايبولات سەمبيەۆ ستۋدەنتتىك قاۋىمداستىقتىڭ ۇستانىمىن ءبىلدىرىپ, عىلىم مەن تسيفرلاندىرۋعا كوڭىل ءبولىنۋى ساپالى ءبىلىم الۋ مەن جاستاردىڭ ءوزىن-ءوزى جۇزەگە اسىرۋىنا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشاتىنىن جەتكىزدى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلار جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن ۋنيۆەرسيتەت الاڭىندا تالقىلاۋ تەك ءتۇسىندىرۋ شاراسى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەل بولاشاعى, ادامي كاپيتالدىڭ ءرولى, تسيفرلىق تەحنولوگيالار جانە قازاقستاننىڭ جاڭا كەزەڭدەگى تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ادىلەتتى قاعيداتتار تۋرالى مازمۇندى اڭگىمە بولعانىن اتاپ ءوتتى.