پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا وسىنىڭ الدىندا قابىلدانعان «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ تەتىكتەرى تالقىلاندى.
وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گۇلشارا ابىقالىقوۆا ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ, باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا قاجەتتى دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزگەندىگىن مالىمدەدى.
ەڭ الدىمەن ءتيىستى قۇقىقتىق بازا قالىپتاستىرىلدى. پارلامەنتتە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جۇمىسپەن قامتۋ جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. وسى زاڭدا بىرقاتار جاڭا كوزقاراستار قالىپتاستىرىلدى. ماسەلەن, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىن ىسكە اسىرۋ, باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى, باعدارلاماعا قاتىسۋشىلارمەن مەملەكەت اراسىندا الەۋمەتتىك كەلىسىم-شارت جاساسۋ, اۋداندار مەن قالالار دەڭگەيىندە جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىن قۇرۋ سەكىلدى بىرقاتار جاڭا تۇسىنىكتەر مەن شارالار بەلگىلەندى. «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭعا جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىنا قاتىسۋشىلارعا قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي بەرۋ ءجونىندە قوسىمشا نورمالار ەنگىزىلدى. «مەملەكەتتىك اتاۋلى كومەك تۋرالى» زاڭعا ۇكىمەت ۇسىنعان جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا قاتىسۋعا بايلانىستى وسى كومەك جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان ءوزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
جالپى, باعدارلاما بىرنەشە باعىتتان تۇراتىندىعىن ايتۋىمىز كەرەك. سونىڭ ءبىرىنشى باعىتىندا وعان قاتىساتىن ادامداردى وقىتۋدى, ولاردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنا جاردەمدەسۋدى جانە ولارعا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ مەن قارجىلاندىرۋ قاعيدالارى ەنگىزىلگەن.
ەكىنشى باعىت بويىنشا باعدارلاماعا قاتىسۋشىلارعا مەملەكەتتىك قولداۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە قارجىلاندىرۋ, سونىڭ ىشىندە ميكروكرەديتتىك ۇيىمدار مەن كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەرگە وسى ماقساتتا جەڭىلدىكتى نەسيەلەر بەرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلعان, ءۇشىنشى باعىتتا باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ اراسىندا باسقا جەرلەردەن بارىپ جۇمىس ىستەي الاتىن ۇتقىر توپتاردى ۇيىمداستىرۋ, ولارعا وسىعان بايلانىستى ءتيىستى قولداۋلار كورسەتۋدىڭ ءجۇيەلەرى سارالانعان.
اتالعان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت اياسىندا ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا قۇرۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدانعان بولاتىن. مۇنان كەيىن باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترىنىڭ بىرنەشە بۇيرىقتارى جاريالاندى. قازىرگى بار بوس جۇمىس ورىندارى مەن بولجامدى جۇمىس ورىندارىنىڭ جالپىۇلتتىق دەرەك قورى قۇرىلىپ, ءتيىستى دەرەكتەردى جيناۋعا ارنالعان تەتىكتەر مەن نىساندار بەكىتىلدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار اياسىندا وڭىرلىك اۋداندىق كوميسسيالار قۇرىلىپ, ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبىن قاراستىراتىن ەرەجە بەكىتىلدى. حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى دا قۇرىلدى. باعدارلاماعا الەۋەتتى قاتىسۋشىلاردىڭ سانى انىقتالدى. مۇنىڭ سىرتىندا باسقا دا كوپتەگەن جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلدى.
ءمينيستردىڭ ايتۋى بويىنشا, 2015 جىلعا قاراي ەلىمىزدە 1,5 ميلليونعا جۋىق ادام وسى باعدارلاماعا تارتىلىپ, ەلىمىزدەگى كەدەيلىك دەڭگەيى 6 پايىزعا دەيىن ازاياتىن, ال جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 5,5 پايىزعا دەيىن تومەندەيتىن بولادى. باعدارلامانى قاناتقاقتى رەجىمدە ىسكە اسىرۋعا بيىلعى جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بارلىعى 40 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. وسى قارجىعا 100 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتۋعا بايلانىستى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن الاتىن بولادى دەپ بەلگىلەنگەن.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى ءتيىستى ورىندارعا تاپسىرمالار بەردى.
سۇڭعات ءالىپباي.