سەنبى كۇنى استاناداعى كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىندا «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ ءVىىى سەزى بولدى.
ونىڭ جۇمىسىنا بۇل جولعى قىزىعۋشىلىق باسقا ۋاقىتتارداعىدان ەرەكشە بولدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ويتكەنى, وسىدان ءبىر كۇن عانا بۇرىن «اق جولدىڭ» كوشباسشىسى ءاليحان بايمەنوۆ مەملەكەتتىك قىزمەتكە اۋىسىپ, پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن مەملەكەتتىك قىزمەت اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى قىزمەتىنە تاعايىندالعان بولاتىن. ەندى پارتيانىڭ جاڭا باسشىسى كىم بولار ەكەن دەگەن اۋەستىك ءبىراز ادامداردىڭ, سونىڭ ىشىندە باق وكىلدەرىنىڭ دە نازارىن وزىنە اۋدارعان ەدى.
«اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى – سىندارلى وپپوزيتسيالىق باعىتتاعى پارتيا. ول ەلىمىزدە ءجۇرگىزىلىپ جاتقان قوعامدىق-ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالاردى سىن تەزىنە الىپ وتىرسا دا, ونىڭ جەتىستىكتەرى تۋرالى دا دۇرىس باعا بەرە بىلگەن ساياسي كۇش. ونىڭ ساياسي كرەدوسى: «سوقىر عانا جەتىستىكتى, ەنجار عانا پروبلەمالاردى كورمەيدى» دەگەن ۇران بولدى. ۇزاق جىلداردان بەرى «اق جول» دپ ليدەرى بولعان ءاليحان بايمەنوۆ ءوزىنىڭ ءبىر سوزىندە پارتيا مۇشەلەرىنە: «ءبىز قازاقستاننىڭ مۇددەسىن ۇمىتپاي, بيلىكتى سوعان سايكەس قولدايتىن جەردى جانە سىنايتىن جەردى ايىرا ءبىلۋىمىز كەرەك», دەگەن ەدى. ال ءوزىنىڭ جەكە باسىنىڭ ۇستانىمى تۋرالى ايتقاندا ول: «مەن ءۇشىن ەڭ باستى قۇندىلىق تاۋەلسىزدىك جانە قازاق مۇددەسى. مەنىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتتە دە, قوعامدىق-ساياسي جۇمىستا دا بىرگە بولعاندار مەنىڭ ءاردايىم وسى يدەيا مەن قۇندىلىقتى باسشىلىققا الاتىنىمدى بىلەدى. بايلىق پەن مانساپ, شەن مەن شەكپەن مەنى قىزىقتىرعان ەمەس», دەگەن ەدى ءوزىنىڭ سۇحباتتارىنىڭ بىرىندە.
سەزدە سويلەگەن سوزىندە ءاليحان بايمەنوۆ بۇگىنگى كۇنى قازاقستاننىڭ الدىندا ماڭىزدى مىندەتتەر تۇرعانىن اتاپ ءوتتى. ەكونوميكانى جاڭعىرتۋ جانە باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ – ءبىزدىڭ اينىماس باعدارىمىز. ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامىز الەمنىڭ جاڭا تاريحىندا ءوزىنىڭ لايىقتى ورنىن الدى دەپ ايتا الامىز. الايدا, وسىنى تۇسىنە وتىرىپ ءبىزدىڭ حالقىمىز ءوزىنىڭ ۇلتتىق مۇددەسىن, باسىمدىقتارىن ارقاشاندا قاپەردەن شىعارماعانى ءجون. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ دۇرىس ساياساتى مەن حالقىمىزدىڭ شىدامدىلىعىنىڭ ارقاسىندا ءبىز تۇراقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتە الدىق. اقجولدىقتار تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلىندا ەلىمىزدىڭ بيىك تابىستارعا جەتكەنىن بىلەدى. سونىمەن بىرگە, ءبىزدىڭ پارتيا دا جاڭا بەلەستەرگە جەتىپ وتىر, ول قازىر ءوزىن قالىپتاسقان دەموكراتيالىق كۇش دەپ ايتا الادى. وسىناۋ جىلداردا «اق جول» ەلىمىزدى تۇراقتى دامۋ جولىنا باستايتىن يدەيالاردى عانا ۇسىنىپ كەلدى. ءبىز «ۋراپاتريوت» بولعان جوقپىز, كەرىسىنشە, قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان قولداۋ كورۋىنە كوڭىل بولدىك. بۇگىنگى كۇنى پارتيانىڭ الدىندا ءوزىنىڭ قاتارىن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك بەلسەندى توبىنان مۇشە تارتۋ ارقىلى تولىقتىرۋ مىندەتى تۇر, دەدى ول.
ودان ءارى توراعا ەكونوميكالىق بەلسەندى ادامدار كاسىپكەرلەر توبى ەكەنىن ايتا كەلىپ, ولاردىڭ اتىنا ءبىرقاتار جاقسى لەبىزدەر ءبىلدىردى. ولار وزدەرىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋدى ۇيرەندى, ءتۇرلى وداقتار مەن اسسوتسياتسيالار توڭىرەگىنە توپتاسۋدى دا بىلىكتى جۇرگىزەتىن بولدى. قازىر ولار, بىرتىندەپ, قوعامدىق-كاسىبي دەڭگەيدەن اسىپ, ەندى وزدەرىنىڭ مۇددەسىن ساياسي پارتيا ارقىلى وكىلەتتى ورگاندا قورعاي الاتىن دارەجەگە جەتتى, دەدى ءا.بايمەنوۆ. سونداي-اق ول بۇگىنگى كۇنگە دەيىن كاسىپكەرلەردىڭ مۇددەسىن قورعاپ كەلگەن «اتامەكەن» ۇەپ توراعاسى ازات پەرۋاشەۆتىڭ وسى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن «اق جول» دپ قاتارىنا وتكىسى كەلەتىنىن جانە ونى قابىلداي وتىرىپ, توراعالىققا ۇسىناتىنىن ايتتى.
سونىمەن, «اق جول» قدپ-نىڭ جاڭا توراعاسى بولىپ ازات پەرۋاشەۆ ءبىراۋىزدان سايلاندى, ال ءاليحان بايمەنوۆتى سەزد پارتيا توراعالىعىنان قۇرمەتپەن بوساتتى.
ازات پەرۋاشەۆ – ساياسي پارتيادا بۇرىن دا ليدەر بولعان تاجىريبەلى ساياساتكەر. ونىڭ «ازاماتتىق پارتياسى» ءوزى تيپتەس «اگرارلىق پارتيا» ءبارى «نۇر وتان» حدپ-مەن بىرىككەن ۋاقىتتان بەرى ازات پەرۋاشەۆ پارتيا ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى بولاتىن. ماۋسىمنىڭ 1-ىندە ول «نۇر وتان» حدپ قاتارىنان جانە ونىڭ ساياسي بيۋروسى قۇرامىنان ءوز ەركىمەن شىقتى. ەندى ول سىندارلى وپپوزيتسيالىق باعىت ۇستاناتىن پارتيانى باسقارعالى وتىر.
«اق جول» دپ-نىڭ سەزىندە سويلەگەن العاشقى سوزىندە ا.پەرۋاشەۆ الداعى بولاتىن پارلامەنتتىك سايلاۋدا پارتيا داۋىس بەرۋشىلەردىڭ 20 پايىزدىق ۇلەسىن الۋعا ۇمتىلاتىنىن مالىمدەدى. ءبىز وسى ناتيجەنى بەتكە الىپ جۇمىس ىستەيتىن بولامىز. «اق جول» پارتياسىنىڭ حالىق اراسىنداعى تانىمالدىعى مەن ۇستانعان جولىنىڭ ايقىندىعىنا قاراعاندا, بۇل ەڭسەرۋگە ابدەن بولاتىن مەجە, دەدى ول. «اق جولدىڭ» بولاشاعى تۋرالى ايتقاندا, جاڭا توراعا ونىڭ ۇستانعان باعىتىنان اينىمايتىنىن, ياعني سىندارلى وپپوزيتسيالىق كۇش بولىپ قالا بەرەتىنىن جەتكىزدى. بىزدە پىكىر الۋاندىعى بولۋى اسا ماڭىزدى. پارلامەنتكە وتەتىن بولساق, ءبىز ونىڭ جۇمىسىنا ءوزىمىزدىڭ تىڭ پىكىرلەرىمىزبەن, سىندارلى ۇسىنىستارىمىزبەن جان كىرگىزەر ەدىك, دەدى ول. سونىمەن قاتار, «اق جول» پارتياسى كەيبىرەۋلەرگە جەكە وزدەرىنىڭ ساياسي شامشىلدىعىن قاناعاتتاندىرۋدى كوزدەۋ ءۇشىن قولداناتىن ۇيىم ەمەس, تەك شىندىقتى ايتا الاتىن پارتيا بولاتىنىن جانە سول ارقىلى باسقالاردان ەرەكشەلەنەتىن ساياسي كۇش ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
سەزدەن سوڭ «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ جاڭا توراعاسى جۋرناليستەردىڭ كوپتەگەن سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. الدىمەن ول ءوزىن توراعالىققا سايلاعان پارتيا دەلەگاتتارىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. مەنىڭ بۇل شەشىمگە كەلۋىمە سەبەپ بولعان «اتامەكەن» ۇلتتىق ەكونوميكالىق پالاتاسىنداعى جۇمىسىم بولدى, دەپ باستادى ول ءوزىنىڭ جۋرناليستەرگە جاساعان ءمالىمدەمەسىن. مەن كاسىپكەرلەردىڭ مۇددەسىن زاڭ شىعارۋ ورگانىنىڭ مۇشەسى بولماساڭ قورعاۋ وتە قيىن ەكەنىنە كوزىم ابدەن جەتتى. قازىر دەپۋتاتتار زاڭدى ازىرلەيتىن ورگاندارمەن عانا ساناسىپ, مۇددەلى جاقتاردىڭ ۇسىنىسى مەن پىكىرلەرىن ەسەپكە المايدى. وسىنىڭ سالدارىنان قابىلدانعان كوپتەگەن زاڭدار كاسىپكەرلىكتى قولداۋدى ەمەس, ونىڭ قولىن بايلاۋعا سوعىپ جاتادى. سوندىقتان دا جاقتاستارىممەن اقىلداسا وتىرىپ, «اق جول» پارتياسىنا ءوتۋدى, سوسىن پارلامەنتتەگى دەپۋتاتتىق ورىندار ءۇشىن كۇرەسۋدى مۇرات تۇتىپ وتىرمىن. سايىپ كەلگەندەگى ءبىزدىڭ ماقسات – ەلىمىزدەگى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جانە ونى باسەكەلەستىككە قابىلەتتى دەڭگەيگە جەتكىزۋ.
ۇلتتىق ەكونوميكالىق پالاتانىڭ توراعاسى قىزمەتىنەن ەندى كەتەتىن شىعارسىز دەگەن سۇراققا ازات پەرۋاشەۆ بۇلتارا جاۋاپ بەردى. ارينە, دەدى ول, ساياسي جانە ەكونوميكالىق ەكى قۇرىلىمدى قاتار باسقارۋ وڭاي ەمەس, مەن كوپ ستانوكتا قاتار ىستەي بەرەتىن جۇمىسشى ەمەسپىن عوي. بۇل ماسەلە ۇستىمىزدەگى جىلى بولاتىن پالاتانىڭ كونگرەسىندە شەشىلەدى. وسىلاي دەگەن ول وعان دەيىن ەكى جۇمىستى قاتار اتقاراتىنىن ايتتى.
جۋرناليستەردىڭ «اتامەكەن» ۇلتتىق ەكونوميكالىق پالاتاسى «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىمەن بىرىگۋى مۇمكىن بە دەگەن سۇراعىنا ازات پەرۋاشەۆ مۇندايدىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن كولدەنەڭ تارتتى. «اتامەكەن» ەكونوميكالىق قۇرىلىم رەتىندە ءوزىنىڭ تەتىكتەرى ارقىلى كاسىپكەرلەردىڭ مۇددەسىن جاقتاۋمەن اينالىسادى. ال «اق جول» پارتيا رەتىندە پارلامەنتتە كاسىپكەرلىكتى قولداۋدى ساياسي جولمەن اتقاراتىن بولادى, دەدى ول.
ال كەشە «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ جاڭا توراعاسى ازات پەرۋاشەۆ جۋرناليستەرمەن باسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ, ءوزىنىڭ ساياسي پارتيادا ۇستاناتىن باعدارىن, «اق جولدىڭ» جاقىن بولاشاقتاعى ستراتەگياسى مەن تاكتيكاسى قانداي بولماعىن ايتىپ بەردى. ول بۇرىنعىشا سىندارلى وپپوزيتسيالىق باعىت ۇستاناتىنىن اتاپ كورسەتە كەلىپ, قوعامدا بارلىق حالىققا ەستىلەتىن ءۇنى بار بالامالى پىكىرلەردىڭ بولۋى قاجەتتىگىن جاريا ەتتى.
جاقسىباي سامرات.