كەشەگى ۇلى وتان سوعىسىندا وت-جالىن كەشكەن مايدانگەر اكەلەر رۋحى ەشقاشاندا ۇمىتىلمايدى.
سونداي مايدانگەرلەردىڭ ءبىرى ابىكەن ءتاتي ۇلى 1915 جىلى قارقارالى ۋەزى, تەمىرشى بولىسى, قىزىل اراي اۋىلىندا ءدۇنيەگە كەلدى. ەڭبەك جولىن 1931 جىلى شۇبارتاۋ اۋدانىندا اۋىلدىق كەڭەستىڭ حاتشىسى بولىپ باستادى. كەيىننەن اۋداندىق جوسپارلاۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى قىزمەتىن اتقاردى. 1937 جىلى كەڭەس ارمياسى قاتارىنا شاقىرىلىپ, 1937-1938 جىلدارى الماتىدا كىشى كومانديرلەر دايىندايتىن ءبىر جىلدىق اسكەري مەكتەپتى بىتىرەدى. 1938-1941 جىلدار ارالىعىندا ومبى, اقمولا قالالارىنداعى اسكەري ءبولىمدەردە روتانىڭ ساياسي جەتەكشىسى قىزمەتىن اتقارادى. دەمەك, ابىكەن ءتاتي ۇلى سوعىس باستالار قارساڭىندا قازاقتان شىققان جاۋىنگەرلەر اراسىندا كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ, ساياسي سانالى ازاماتتاردىڭ ءبىرى بولعانى انىق.
1941 جىلدىڭ كۇزىندە ءا.ءتاتي ۇلىنىڭ اسكەري ءبولىمى العاش رەت قاندى مايدانعا كىرىپ, لەنينگرادتى قورعاۋعا قاتىسادى. 1943 جىلى 26 دەربەس اتقىشتار بريگاداسى قۇرامىندا ءماسكەۋدى قورعاعان اسكەرلەر قۇرامىندا بولادى. ول بۇل كەزدە باتالون كومميسارى قىزمەتىن اتقاراتىن. «العاشقى كەزدە ءبىزدىڭ اسكەرلەردىڭ جاۋ شابۋىلىنا توتەپ بەرە الماۋىنىڭ ءبىر سەبەبى قارۋ-جاراقتىڭ جەتىمسىزدىگىنەن بولدى. ماسەلەن, سوعىس باستالعان كەزدە ءبىزدىڭ اتقىشتار روتاسىنىڭ قۇرامىنداعى ءاربىر ءجۇز جاۋىنگەردىڭ 10-15-ىندە جاي قارۋ سانالاتىن ۆينتوۆكانىڭ ءوزى جەتىسپەدى. روتا بولىمشەلەرىندە ۇشتەن قول پۋلەمەت, 1 ستانوكتى پۋلەمەت قانا بولدى. ال نەمىستەر سوعىسقا شىعاردا ءبىزدى ۇستىمىزدەن ۇشاقپەن بومبالاپ, ارتىنشا ارتيللەريامەن سوققىلاپ, سونان كەيىن قاپتاعان تانكىلەرىن العا سالىپ, شابۋىلعا شىعاتىن. بۇعان ءبىز توتەپ بەرە المادىق. سوعىستىڭ باس كەزىندەگى جاپپاي شەگىنۋلەر وسىنداي جاعدايدان بولدى. تەك ماسكەۋ تۇبىنە جەتكەن كەزدە عانا ءبىزدىڭ قارۋ-جاراعىمىز ولارمەن تەڭەسە باستادى. سول كەزدە كەڭەس جاۋىنگەرلەرى نەمىس-فاشيستەرىنە قاراعاندا وزدەرىنىڭ اسكەري رۋحى ولاردان جوعارى ەكەندىگىن ابدەن كورسەتتى. جەڭىستىڭ ءبىزدىڭ پايدامىزعا شەشىلەتىندىگىنە كوزىمىز جەتە ءتۇستى» دەپ جازادى ءوزىنىڭ كەيىنگى ەستەلىكتەرىنىڭ بىرىندە ساياسي جەتەكشى قىزمەتىن اتقارعان ابىكەن اقساقال.
ابىكەن ءتاتي ۇلى ناعىز سوعىستىڭ وت-جالىنىنان ءوتتى, ءومىر مەن ءولىم ورتاسىندا كۇرەسكە تۇسكەن جاۋىنگەرلەر ساپىندا بولىپ, ولاردىڭ جەڭىس جولىنداعى جىگەرىن جاني ءبىلدى. «اۋىر شايقاستار ءجۇرىپ جاتقان كەزدە قۇرامىندا ءوزىم دە بولعان ءبىزدىڭ اسكەري بولىمدەردىڭ كوميسسارلارى مەن روتانىڭ ساياسي جەتەكشىلەرىنەن وتە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك تالاپ ەتىلەتىن. پارتيا جينالىستارىن جاۋىپ تۇرعان وق استىندا وتكىزىپ, پارتيا قاتارىنا جاڭا جاۋىنگەرلەر قابىلداعان كەزدەرىمىز دە بولدى. وسىنداي ءساتتىڭ ءوزى پارتياعا وتۋشىلەردى تەرەڭ تەبىرەنىسكە ءتۇسىرىپ, ولار وتان الدىنداعى اسكەري بورىشتارىن بارىنشا ادال اتقارۋعا تىرىساتىن. ساياسي جەتەكشىلەر سوعىستىڭ الدىڭعى شەبىندەگى جاۋىنگەرلەر اراسىندا بىرگە بولىپ, ولاردى سان مارتە جاۋعا قارسى قويان-قولتىق ۇرىستارعا كوتەردى. مىنە, وسىنداي شايقاستاردا مەنىڭ جولداستارىم ەكىنشى باتالوننىڭ كوميسسارى يۆانوۆ پەن ءۇشىنشى روتانىڭ ساياسي جەتەكشىسى ياكۋنين ەرلىكپەن قازا تاپتى» دەپ جازادى ەستەلىگىندە ابىكەن ءتاتي ۇلى.
ماسكەۋ تۇبىندەگى شايقاستاردىڭ ناعىز جان الىپ, جان بەرىسكەن توزاقتىڭ وتىنداي بولعانى بەلگىلى. وسى شايقاستاردا ابىكەن ءتاتي ۇلى قىزمەت ەتكەن جەكە باتالوننىڭ الدىڭعى شەپتەگى ەكى روتاسىنىڭ جاۋىنگەرلەرى كوپ قىرعىنعا ۇشىرادى. ءبىرىنشى روتانىڭ كومانديرى, لەيتەنانت بۋداەۆ پەن ءۇشىنشى روتانىڭ ساياسي جەتەكشىسى بۋليچەۆ قازا تاپتى. باتالون كوميسسارى ءتاتي ۇلىنىڭ وزىنە بىرنەشە جەرىنەن وق ءتيىپ, جارالى بولدى. وسى ۇرىستا ولار دۇشپاننىڭ كوپتەگەن سولداتتارىن قارۋ-جاراعىمەن قولعا ءتۇسىرىپ, ولاردى 11 ادامنان جاساقتالعان كونۆويمەن تىلعا جىبەردى. ءتاتي ۇلىنىڭ ءوزى جاراسىن جەڭىل دەپ ەسەپتەپ, گوسپيتالعا بارۋدان باس تارتادى. بۇل قاقاعان قىستىڭ كۇنى ەدى. جەلتوقسان ايىنىڭ 27-ءسى كۇنى ابىكەن اعا باستاعان باتالون جاۋىنگەرلەرى نوۆونەدەلنوە ەلدى مەكەنىندەگى نەمىستەردىڭ كۇشتى بەكىنىسىنە شابۋىلعا شىعادى. وسى تۇستا كوميسساردىڭ ءوزى باسىندا وڭ جاق جانباسىنا ءدال قادالعان وقتان, ارتىنشا قاسىنا كەلىپ تۇسكەن سنارياد جارقىنشاعىنان قابىرعاسىنان اۋىر جارالى بولىپ, ەسىنەن تانادى. قاسىنداعى جاۋىنگەرلەر بوراعان وقتان قايتا شەگىنۋگە ءماجبۇر بولىپ, بىراق كوميسساردىڭ جارالى دەنەسىن بوراعان وق ىشىنەن الىپ كەتە الماي, ونى شەتكەرى تۇرعان سارايدىڭ ىشىندەگى سابانعا كومىپ كەتەدى. ارتىنان اتالعان ەلدى مەكەندى قايتا شابۋىلمەن العان كەزدە ەستەن تانىپ جاتقان ابىكەندى مەدبيكە قىز تاۋىپ الىپ, گوسپيتالعا جەتكىزەدى. وسى جارانىڭ زاردابىنان مايدانگەر ءبىرىنشى دارەجەلى سوعىس مۇگەدەگى بولىپ, ءى-ءشى جانە ءىى دارەجەلى ۇلى وتان سوعىسى وردەندەرىمەن, كوپتەگەن مەدالدارمەن ەلگە ورالادى. كەلە سالىسىمەن «بارلىعى دا مايدان ءۇشىن, بارلىعى دا جەڭىس ءۇشىن» دەگەن ۇرانمەن قايناعان ەڭبەككە ارالاسادى. 1943-1944 جىلدارى شۇبارتاۋ اۋداندىق گازەتىندە رەداكتور, 1944-1947 جىلدارى ابىرالى اۋداندىق پارتيا كوميتەتىندە ءبولىم مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىن اتقارادى.
1947-1949 جىلدارى ءا.تاتيەۆ الماتى جوعارى پارتيا مەكتەبىن ويداعىداي ءتامامداپ, اباي, جارما, ماقانشى اۋداندارىنىڭ پارتيا, كەڭەس ورگاندارىندا باسشىلىق قىزمەتتە جەمىستى ەڭبەك ەتتى. ابەكەڭنىڭ بەيبىت ەڭبەك مايدانىنداعى ەسەلى ەڭبەگى لەنين, «قۇرمەت بەلگىسى» وردەندەرىمەن, كوپتەگەن مەدالدارمەن, قازاقستان جوعارى كەڭەسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن اتالىپ ءوتتى.
ءومىرى ونەگەگە تولى ابىكەن ءتاتي ۇلى 11 بالا تاربيەلەپ ءوسىردى, نەمەرە, شوبەرە ءسۇيدى. 1998 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا 83 جاسىندا قايتىس بولدى. «ابەكەڭ تابيعي تالانتىمەن, اسقان شەبەر ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىمەن, بيىك رۋحىمەن, ازاماتتىق ار تازالىعىمەن دارالاناتىن. دوس-جاراندارىنىڭ, جاس ۇرپاقتىڭ اقىلشىسى بولا بىلگەن, جانى جايساڭ, اقجارقىن دا بيازى مىنەزدى اقساقال ەدى» دەپ جازىلىپتى ول تۋرالى بەرىلگەن قازانامادا.
بۇگىندە ابەكەڭنەن وربىگەن ۇرپاقتار ءوسىپ-جەتىلىپ كەلەدى. ءومىردىڭ ءار سالاسىندا اتالارىنىڭ اتىنا لايىقتى قىزمەت ەتىپ ءجۇر. ولار مايدانگەر ەسىمىن ءاردايىم ارداقتاپ جۇرەدى. مۇنداي ەردى حالىقتىڭ دا ۇمىتپايتىندىعى انىق.
سۇڭعات ءالىپباي.