سپورتتىڭ ساياساتتىڭ قۇرالىنا اينالعانى قاشان! بۇل الەم كەڭەس وداعى مەن قۇراما شتاتتار توڭىرەگىندە ەكى پوليارلى ەندىككە ءبولىنىپ, ءبىر-بىرىمەن «قىرعي-قاباق سوعىستى» باستاپ كەتكەن مەزگىلدەن بەرى بار. ءبىز مۇنىڭ شارىقتاۋ شەگىن اقش-تىڭ ىقپالىنداعى كاپيتاليزم بيلەگەن دۇنيەنىڭ 1980 جىلى ماسكەۋ وليمپيا ويىندارىنا بويكوت جاريالاعان تۇسىندا, قارسى جاقتىڭ ءوز كەزەگىندە بۇعان قارىمتا جاۋاپ رەتىندە 1984 جىلى لوس-اندجەلەس وليمپياداسىنا قاتىسۋدان باس تارتىپ, ىزگى نيەت ويىندارى دەگەن جاڭا ءبىر جاھاندىق جارىستى جارىققا شىعارعان كەزىندە انىق كوردىك. بىراق ول زاماندا ەكى قوعامدىق قۇرىلىس اراسىنداعى انتوگونيستىك ارەكەتتەر مەملەكەتتەردىڭ ءبىر-بىرلەرىنە قىر كورسەتىپ, قارسى جاق قولعا العان سپورت سايىسىن مانسۇق ەتۋلەرىمەن عانا شەكتەلۋشى ەدى.
ال سوڭعى ءبىر جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى «دوپينگ» دەگەن داۋمەن جارتى جاھاندى شۋلاتىپ قويعان دۇربەلەڭ ءوزىنىڭ ءتسينيزمى جاعىنان سونىڭ بارىنەن دە اسىپ, ەندى قارسى بەتتىڭ جەكەلەگەن سپورتشىلارىنا اۋىز سالۋعا كوشتى. كۇشى مەن تەتىگى بار تاراپ تەكەتىرەسۋشى جاقتىڭ بەلگىلى سپورت ساڭلاقتارىن «تىيىم سالىنعان پرەپاراتتاردى پايدالاندى» دەگەن جەلەۋمەن سەبەپسىز سەرگەلدەڭگە تۇسىرۋگە كىرىسىپ كەتتى. دەگەنمەن, مۇنىڭ ءبارى ويدان شىعارىلعان قۇر دولبار بولىپ تۇرعانى, ونىڭ تۇپكى نىساناسى ءبىر عانا ەلگە باعىتتالىپ جاتقانى, سونىمەن قابات الىنعان ءبىرلى-جارىم ەلدەر سپورتشىلارىنىڭ جاعدايعا قاراي جاسالعان قۇرباندىق ەكەنى اۋەل باستان-اق بايقالىپ قالعان ەدى. اينالىپ كەلگەندە, 2015 جىلدىڭ قاراشاسىندا رەسەي سپورتشىلارىنا قارسى كوتەرىلگەن «دوپينگ داۋى» دەپ اتالاتىن دۇربەلەڭنىڭ باستى ماقساتى بۇل ەل سپورتشى-جەڭىمپازدارىن قاراپتان-قاراپ ماسقارالاۋ عانا ەمەس, سوچيدە وتكەن قىسقى وليمپيا ويىندارىنىڭ قورىتىندى ناتيجەلەرىن تۋ-تالاقاي ەتۋدى كوزدەگەن ەكەن. سونىڭ قارقىنى «ەكى ورتادا شىبىن ولەدىنىڭ» كەرىن كەلتىرىپ, ءبىزدىڭ ريو-دە-جانەيرودا التىن مەدال الۋى ابدەن مۇمكىن بىرقاتار تاڭداۋلى تارلاندارىمىزدى جارتى جولدان ج ۇلىپ اكەتتى.
ءبىر قىزىعى, حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى (حوك) باسىنان اقش-تىڭ تاپسىرىسىمەن تىرلىك ەتىپ جاتقانى كوزگە ۇرىپ تۇرعان بۇكىلالەمدىك انتيدوپينگىلىك اگەنتتىكتىڭ (WADA) ەشبىر ناقتى قۇجاتپەن نەگىزدەلمەگەن, ءبارى «دەيدى ەكەن» دەيتىن ءدۇدامال دەرەكتەن قۇرالعان قۇرعاق مالىمدەمەلەرىن بىردەن قاعىپ الىپ, سپورتشىلاردى ويىندارعا جىبەرۋ-جىبەرمەۋ ماسەلەسىن حالىقارالىق سپورت فەدەراتسيالارىنا جۇكتەي قويدى. ال اگەنتتىكتىڭ سودان كەيىن قۇرىلعان تاۋەلسىز كوميتەتىن باسقارعان ريچارد ماكلارەن تىزىمگە ىلىككەن سپورتشىلاردىڭ دوپينگ قولدانعاندارى جونىندە بايانداما جاساعانى بولماسا, ونى ءىس جۇزىندە دالەلدەيتىن بىردە-ءبىر فاكت ۇسىنا المادى. حوك سوسىن ريودان كەيىن كوميتەت توراعاسىنان مۇنى شىنداپ تالاپ ەتتى. الايدا, قارالاۋ مىندەتىن اتقارۋشى كانادالىق زاڭگەر ونداي قۇجاتتى ءالى كۇنگە دەيىن تاپسىرا الماي وتىر.
مۇنىڭ ورنىنا, قىركۇيەكتىڭ ورتاسىنا قاراي بۇكىل سپورت الەمىن ءدۇر سىلكىندىرگەن وسپادار وقيعا ورىن الدى. وسى شامادا جۇرتشىلىققا Fancy Bear اتىمەن تانىلعان حاكەرلەر توبى WADA-نىڭ مالىمەتتەر بازاسىنا شابۋىل جاساپ كىرىپ, ريو ويىندارىندا امەريكالىق اپالى-ءسىڭلىلى تەننيسشىلەر سەرەنا جانە ۆينۋس ۋيليامستەردىڭ, گيمناست سيمونا ءبايلزدىڭ ۇزاق ۋاقىتتار بويى تىيىم سالىنعان پرەپاراتتاردى پايدالانىپ كەلگەندەرى جايلى دەرەكتى جالعاننىڭ جارىعىنا شىعارىپ جىبەردى. سويتسەك, ولارعا WADA-نىڭ ءوزى «تەراپيالىق ماقساتتا تىيىم سالىنعان ءدارى-دارمەكتەردى پايدالانۋعا رۇقسات بەرگەن» بولىپ شىقتى. مىنە, پارادوكس! سونىڭ الدىندا عانا حالىقارالىق پاراليمپيالىق كوميتەت رەسەيدىڭ ناعىز ەمدەلۋدى كەرەك ەتەتىن مۇگەدەك سپورتشىلارى قۇراماسىن «دوپينگ قولداندى» دەگەن دايەكسىز تۇجىرىممەن تۇگەلدەي ويىندارعا جىبەرمەي قويادى دا, ولارمەن سالىستىرعاندا, قول-اياقتارى بالعاداي اتلەتتەرگە ءدارى قولدانۋعا رۇقسات ەتە سالادى. ال حاكەرلەر بۇدان كەيىن تاعى ءتورت دۇركىن اگەنتتىكتىڭ سايتىنا بۇزىپ كىرىپ, دوپينگ پايدالانۋعا رەسمي تۇردە رۇقسات العان 50-دەن استام سپورتشىنى «سۋدىڭ بەتىنە شىعاردى».
قازىر وسىعان بايلانىستى كۇللى الەمدە تۋىنداپ جاتقان سۇراقتار كوپ. قازىر وسىلاي بىرەۋگە – كول, بىرەۋگە – ءشول بولىپ ءتيىپ كەلە جاتقان WADA قىزمەتىنىڭ شىنايىلىعىنا قاتىستى كۇمان قاتتى ءورشىپ وتىر. مۇنىڭ سوڭى اتالمىش ۇيىمدى تاراتىپ, ورنىنا باسقا قۇرىلىم قۇرۋ جونىندە دە ماسەلە كوتەرىلىپ وتىر. اگەنتتىك كورسەتىپ وتىرعان تۇيتكىلى كوپ تىرلىكتەر سپورتقا ساياسات ارالاسىپ كەتسە, جاعدايدىڭ قالاي بولاتىنىن بايقاتىپ بەردى. ال الداعى ۋاقىتتا بۇل جالعاسا بەرسە, وليمپيالىق قوزعالىستىڭ بىرتۇتاستىعىنا دا نۇقسان كەلىپ, ونىڭ سوڭى ىدىراۋعا الىپ بارۋى ابدەن مۇمكىن.
سەرىك
ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان»