اقتاۋ نەگە الىس, دۋباي نەگە جاقىن؟

كاسپي تەڭىزىنىڭ جاعالاۋىندا ورنالاسقان ماڭعىستاۋ ءوڭىرى, وبلىس ورتالىعى اقتاۋ قالاسى – ءتۋريزمدى دامىتۋعا قولايلى ورىن. اقپاراتتىق زاماندا الىس-جاقىن ايماقتاردان ءوڭىردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ەستىپ-بىلگەندەردىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلەدى. الايدا... ءبىز وسى مۇمكىندىكتى تولىقتاي پايدالانىپ, ءوز دارەجەسىندە كادەمىزگە جاراتا الىپ ءجۇرمىز بە؟ اقتاۋدا تەڭىز جاعالاي قونىس تەپ­كەن دەمالىس ورىندارى از ەمەس. «Sunset», «ستيگل», «سەرەبريانىە پەسكي», «كوماروۆا», «ماەك قاز­اتومونەركاسىپ» جشس-نا قاراستى «يۆۋشكا», «قاراقۇدىقمۇناي» جشس يەلىگىندەگى «مورياچوك», «ۆولنا», «بريز», «مونتاجنيك», «سامال», «زولوتوە سولنىشكو» جانە «Tree of life» دەمالىس ورىندارى مەن جاڭاوزەن قالاسىنان 60-70 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى «كەندىرلى» دەم­الىس ايماعى بار. بىراق, وسى ءتىزىم تەك اۋىز تولتىرىپ ايتۋ ءۇشىن عانا ما؟ ولاي دەۋىمىزگە سەبەپ, بۇل دەمالىس ورىندارىنداعى باعانىڭ كوپشىلىككە قولجەتىمدى ەمەستىگى, سونداي-اق, ءبىر­قاتار ورىنداردا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارى ساتىسىنا ءالى جەتە الماي كەلە جاتقاندىعى كوڭىل قىنجىلتادى. زەردەلەي قاراساق, وسى ەكى سەبەپ ءوز وتانداستارىمىزدىڭ وزگە ەلدە دەم الىپ, قىرۋار قارجىنى شەتەلدەردىڭ قورجىنىنا سالىپ وتىرۋلارىنا نەگىز بولۋدا. دىڭكەلەتەتىن دەمالىس ورىندارى مىسالى, ماقالا دايىنداۋ بارىسىندا ءبىز حابارلاسقان «الەم Travel» اگەنتتىگىنەن دۋبايعا بارۋ ءۇشىن ءبىر ادامعا تۋرپاكەت اتالاتىن «دۇنيەنى» ساتىپ الار بولسا, بارۋ-كەلۋ اۋە بيلەتى, كۇتىپ الۋى مەن شىعارىپ سالۋى بار, قوناقۇيى مەن تاڭعى اسى بار – ون كۇن مەرزىمگە 300 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. ال, انتالياعا وسى كۇندە جوعارىدا اتالعان جاعدايلارمەن بىرگە 260 مىڭ تەڭگەدەي شىعىنداۋعا بولادى ەكەن. سونداي-اق, «تۋريست» جشس-نىڭ تۋرپاكەتىمەن دۋبايعا ون كۇنگە بارعان ءبىر ادام 220 مىڭ تەڭگەسىن سارپ ەتسە, وعان ءبىر اپتا مەرزىمگە تۇركياعا بارۋ ءۇشىن 205 مىڭ تەڭگەدەي قاجەت بولادى. قارت كوكشەنىڭ باۋرايىنداعى ءبىزدىڭ ماقتانىشىمىز سانالاتىن بۋرابايعا اقتاۋدان بارىپ دەم ­الىپ كەلۋدىڭ تۋرپاەكتى ءبىر ادام ءۇشىن ون كۇنگە 100 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى ەكەن, ىشىندە تۇراتىن جەرى, ءۇش مەزگىل تاماق جانە ەمدەۋ ءىسى قوسىلادى. جول كولىگىنىڭ بيلەتى پاكەتكە ەنبەگەن, دەمەك جوعارىدا ايتىلعان 100 مىڭنىڭ ۇستىنە شىعىن جامالادى دەگەن ءسوز. «بۋرابايدا دەم الۋ ارزانعا تۇسەدى عوي؟» دەرسىز, الايدا, ماسەلە سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋدە ەكەن. – 2015 جىلى بۋرابايدا, ارتىنشا ءساتى ءتۇسىپ دۋبايدا دەم الىپ كەلدىم. بۋرابايداعى سەرۆيستىك قىزمەتتى دۋبايداعى ءوز ارىپتەستەرىنىڭ جۇمىسىمەن, دەڭگەيىمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى, انتالياعا بارماسام دا ءدال وسىلاي ايتا الامىن. بۋرابايدىڭ تابيعاتى كەرەمەت قوي, شىركىن؟ بىراق, بىزدە, ياعني تەك بۋرابايدا عانا ەمەس, جالپى, قازاقستاندىق دەمالىس ورىندارىندا ءبارى وتە قاراپايىم, ادامنىڭ كوڭىلىن سەرگىتىپ, تاڭعالدىرا وزىنە تارتىپ الىپ كەتەتىن ەشتەڭە جوق. بۋرابايدا كەز كەلگەن جەردە ءتۇتىنىن بۇرقىراتىپ كاۋابىن ءپىسىرىپ تۇرعان كادىمگى كورىنىس. قىزىقتى ما؟ تۇك تە قىزىقتى ەمەس. ال, وڭتۇستىكتەگى «سارىاعاشقا» دا ءجيى بارامىن. تولەگەن قاراجاتىڭا ساناتوريدە دەم الۋمەن بىرگە, ۆاننا, دۋش نەمەسە ماسساج دەگەندەي ساناۋلى ەمدەلۋ قىزمەتتەرى كىرەدى. ودان وزگەلەرىن قالاساڭىز قىمبات قۇنعا اقىلى قىزمەتكە كەلىسۋگە ءتيىسسىز. مەن سول اقشاعا دۋبايعا بارايىن دەپ شەشكەن ەدىم. الدىمەن, جەر كورىپ, ەل تانىدىم, ەكىنشىدەن, ول جەردىڭ سەرۆيستىك قىزمەتىمەن ءوز ەلىمىزدەگى قىزمەتتىڭ جەر مەن كوكتەي ايىرماشىلىعىنا كوز جەتكىزىپ قايتتىم, – دەيدى اقتاۋلىق ءلاززات اجىعۇلوۆا. اقتاۋدا دەمالىس ورىندارىنىڭ باعاسى ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولى جەتە بەرمەيتىندەي قىمبات. «ستيگل» دەم­الىس ورنىندا ەكى ورىندىق ۇيشىكتەر ءبىر تاۋلىككە 10 مىڭ, ءۇش ادامعا ارنالعانى 14 مىڭ بولسا, قوناقۇيدىڭ باعاسى تاۋلىگىنە 24 مىڭ تەڭگە. قوسىمشا تاڭعى اسپەن قامتىلىپ, باسسەين, مونشا, ترەناجەرلىك زال قىزمەتتەرىن الۋعا بولادى. اقتاۋداعى سوڭعى كەزدەرى ىسكە قوسىلعان سۋ جاڭا «ءومىر اعاشى» («Tree of life») دەم­الىس ورنى وبلىس ورتالىعىنان 25 شاقىرىم قاشىقتىقتا تەڭىز جاعاسىندا ورنالاسقان. دەمالىس ورنىنا تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن بولۋ ءۇشىن 4000 تەڭگە قاجەت بولسا, ەكى ادامدىق ەكونوم-سىنىپتى قوناقۇيگە ءبىر كۇن قونۋ ءباسى – 17 000 تەڭگە. بۇل دەمالىس ورنىندا اكۆاپارك, باسسەين قىزمەتىمەن بىرگە تاڭعى اس ۇسىنىلعانىمەن, دەمالىس ورنىنىڭ اۋماعىنا وزىڭمەن بىرگە تاماق الىپ كىرمەۋ كەرەكتىگى بىردەن ەسكەرتىلەدى. دەمەك, تۇسكى, كەشكى استاردى دەم­الىس ورنىنىڭ مەيرامحاناسىنان ساتىپ الۋعا تۋرا كەلەدى. ءدال وسىنداي قىزمەتتەرمەن بىرگە ەكى ادامدىق ۇيشىك-بۋنگالداردى ءبىر تاۋلىككە 25 مىڭ تەڭگەگە, 5 ادامعا دەيىنگى ۇيشىك-بۋنگالدى 46 مىڭ تەڭگەگە الۋعا بولادى. 13 ادامعا ەسەپتەلگەن VIP-قوناقۇيدە ءبىر تاۋلىك بولام دەگەندەر 170 مىڭ تەڭگە تولەۋى ءتيىس. ايتا كەتەتىن ءجايت, بۇل ورىنداردىڭ قۇنى ءبىر ادام بارسا دا سول كۇيى ساقتالادى. تەگىن بەرىلەتىن كاراوكە, بيليارد, جاعاجاي, اكۆاپارك قىزمەتتەرىنەن بولەك, مۇندا ساق مونشاسى 1 ساعاتقا 15 مىڭ تەڭگە, سۋ اتتراكتسيوندارى – پاراشيۋت 10 مينۋتقا 5 مىڭ تەڭگە, ۇلكەن كاتەرمەن تەڭىزگە سەرۋەندەۋ ءۇشىن 1 ساعات 30 مىڭ تەڭگە, گيدروتسيكل تەبۋدىڭ 15 مينۋتى 5 مىڭ تەڭگە تۇرادى. اقتاۋداعى سوڭعى ۇلگىدەگى, ەڭ تارتىمدى دەمالىس ايماعى سانالاتىندىقتان, «ءومىر اعاشى» («Tree of life») دەمالىس ورنىندا ون كۇن دەم الۋ ءۇشىن قانشا اقشا قاجەت ەكەندىگىن ەسەپتەي بەرىڭىز... جالپى, دەمالىس ورىندارىنىڭ قاي-قايسىسىنىڭ دا باعاسى جۇرتشىلىق ءۇشىن قولجەتىمدى دەي المايمىز. دەمەك, اقتاۋداعى دەمالىس ورىندارىنا بارىپ الاڭسىز دەم الساڭىز قۇبا-قۇپ, بىراق قالتاڭىزدى ورتايتىپ دىڭكەلەپ قالۋىڭىز دا عاجاپ ەمەس. مۇنداي قيىندىققا ۇرىنباس ءۇشىن, قال­تاڭىز­دىڭ قوڭى قالىڭداۋ بولۋى كەرەك. جاعاجايلار جانعا جايلى ما؟ اقتاۋدا تەڭىز جاعاسىندا دەم الامىن دەۋشىلەرگە قىزمەت كورسەتەتىن تاعى ءبىر نىساندار – جاعاجايلار. تاڭ­ەر­تەڭ­نەن كەشكە دەيىن جۇمىس ىستەيتىن جاعاجايلارعا كەلۋشىلەر از ەمەس. ولاردىڭ اراسىندا قالا تۇرعىندارى دا, قالا قوناقتارى دا بار. ءبىر قاراعاندا, قوناقتار ءۇشىن دەمالىس ورىندارىنا بارىپ, قىمبات قوناقۇيلەردە نەمەسە ۇيشىك-بۋنگالداردا جاتقاننان گورى, اقتاۋدان پاتەر جالداپ, جاعاجايلاردا دەم العان تيىمدىرەك سياقتى. بىراق... قازىرگى تاڭدا اقتاۋدا 6 جاعا­جاي جۇمىس ىستەپ تۇرعان بولسا, ونىڭ 4-ەۋى جەكەمەنشىك يەلىگىندە جانە ارقايسىسىنىڭ كورسەتەتىن قىزمەتتەرىنىڭ قۇنى ءارتۇرلى. «لادا» سايتىنىڭ جاريالاۋىنشا, ون ساعات بويى ادام قابىلدايتىن «ماراكەش» جاعاجايىنا كىرۋ تەگىن, جاعاجاي اۋماعىندا 100 كولىك سىياتىن ارنايى ورىن, جازعى كافە مەن مەيرامحانا, جۋىناتىن بولمە مەن باعاسى 100 تەڭگە تۇراتىن كيىنىپ-شەشىنەتىن ورىن, اجەتحانا, قۇتقارۋ مۇناراسى مەن دارىگەرلىك پۋنكتى, سپورتتىق الاڭ, فۋتبول جانە ۆولەيبول وينايتىن الاڭدارى بار. جاعاجايدا دەمالۋشىلار ءۇشىن 400-دەي شەزلونگ قويىلعان جانە ءار شەزلونگتى جالعا الۋ قۇنى 1000 تەڭگە. ال, «نۇر پلازا» جاعاجايىنا كىرۋ بيىل تەگىن بولعانمەن, كولىك ءۇشىن 500-1000 تەڭگە تولەۋ قاجەت. جاعاجاي اۋماعىندا بالالاردىڭ ويىن الاڭى, فۋتبول, ۆولەيبول الاڭدارى, جازعى ءدامحانالار مەن كاراوكە-بار, سونداي-اق, قۇتقارۋ مۇناراسى مەن دارىگەرلىك پۋنكت ورنالاسقان. ەكى بولىككە بولىنگەن جاعاجاي اۋماعىنىڭ بىرىنە بارىپ دەمالۋشىلارعا وزدەرىمەن بىرگە تاعام جانە سۋسىندار الىپ كىرۋگە رۇقسات ەتىلمەيدى. شەزلونگتى 500 تەڭگەگە جالداسا, كيىم اۋىستىرۋ ورىندارى مەن اجەتحانا 50 تەڭگە تۇرادى. سونداي-اق, مۇندا ءتورت ادامعا ارنالعان ۇستەل مەن مانگالدى جالعا الۋعا بولادى, مۇنداي جاعدايدا تاعامدار مەن ەتتى وزىڭمەن بىرگە الا كەلۋگە بولادى. دەمالىس ورىندارىن 2 مىڭ تەڭگەگە ۇسىنسا, سۋ اتتراكتسيوندارىنا قىزىعۋشىلىق تانىتقاندار اقىلى قىزمەتكە ءجۇ­گىنەدى. «دوستار» جاعاجايىنا كىرۋ اقىلى, وزگەلەردەن ايىرماشىلىعى – باسسەين, قىتايلىق جانە فيندىك مونشالاردىڭ بولۋى. سونداي-اق, «دوستاردا» بيىل 16 جانە 24 پاتەرلى حوستەلدەر مەن قوناقۇيدىڭ اشىلۋى دا اتالمىش جاعاجايعا ەرەكشەلىك بەرەدى. ءيا, بىراق, دەمالۋشىلار ءۇشىن بۇل جاعاجايلار دا كوڭىلگە قونىمدى ەمەس ەكەندىگىن «لادا» سايتىندا جاريالانعان پىكىرلەردەن اڭعاردىق. ءبىرى باعانىڭ قىمبات ەكەندىگىن العا تارتسا, ەكىنشىسى, سەرۆيستىك قىز­مەتكە وكپە ارتادى, ءۇشىنشىسى, تەڭىز جاعالاۋىنداعى جەرلەردى جەكە يەلەنىپ, حالىقتىڭ ەمىن-ەركىن كەلۋىنە مۇمكىندىك بەرمەگەن جاعاجاي يەلەرىن كىنالايدى. ال, كەلۋشىلەردىڭ تەڭىز جاعاسىنىڭ ويران-توپىرىن شىعارىپ لاستاپ, قالدىق-قوقىستارىن قالدىرىپ كەتەتىنى كەلەسى دەمالۋشىلار تاراپىنان ىڭعايسىزدىقپەن بىرگە جيىركەنىش سەزىمىن تۋدىرىپ تۇر. دەمەك, جاعاجاي اتالاتىن بۇل دەمالىس ورىندارىندا دا ماسەلە بار. كوڭىلگە قونىمدىسىنىڭ قۇنى كوپ, قونىمسىزىنىڭ ءوزى كوپ بولعاندىقتان, وتانداستارىمىز قو­لىندا بار اقشاسىنا انتالياعا اسىپ, دۋبايدا دەم الىپ, گرۋزياعا بارىپ «گولايتتاماعاندا» قايتسىن؟ تەڭىز جاعالاۋىنىڭ بارىنشا تايىز, بالالاردىڭ سۋعا شومىلۋى ءۇشىن قاۋىپسىز تۇستارىنان بالالارعا ارنالعان جازعى لاگەرلەر اشىلعان. اقتاۋدا بالالاردىڭ جازعى دەمالىسى ءۇشىن تەڭىز جاعاسىندا 4 ساۋىقتىرۋ لاگەرى جۇمىس جاسايدى جانە جاڭاوزەن قالاسىنىڭ قيىر دالاسىندا قونىس تەپكەن «كەندىرلى» دەمالىس ايماعىنداعى مۇنايشىلاردىڭ بالالارىنا ارنالعان «اقبوبەك» لاگەرى بار. «الاۋ» لا­گەرىندە 4 اۋىسىمدا 260 بالا دەم السا, «فلامينگو» مەن «شاعالا» وسى اۋىسىم اۋ­قىمىندا تيىسىنشە 400 جانە 960 بالانى دەمالىسپەن قامتي الادى, ال «تولقىن» لاگەرى 5 اۋىسىمدا 260 بالانى كۇتە الادى. ارينە, كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىنداعى بالالاردىڭ جازعى دەمالىسى ولاردىڭ تەڭىزدىڭ تۇزدى سۋىنا شومىلۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. تەڭىزدىڭ باسقا دا تۇستارىندا بالالار لاگەرلەرى ءۇشىن قولايلى جەرلەر بار. ول جەرلەر ءتيىمدى كادەگە جاراتىلسا, رەسپۋبليكامىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنەن بالالاردى قابىلداۋعا بولار ەدى. گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» ماڭعىستاۋ وبلىسى