كەشە اقوردادا جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسى ءوتتى. وعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو, ارمەنيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى سەرج سارگسيان جانە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى المازبەك اتامباەۆ قاتىستى
قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن بۇل القالى جيىندا ارىپتەس مەملەكەتتەر اراسىنداعى ىقپالداستىق ۇدەرىستەرىن دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلدى.
ءبىرىنشى كەزەكتە جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ شاعىن قۇرامداعى باسقوسۋى بولدى. ودان كەيىن وتىرىس كەڭەيتىلگەن قۇرامدا جالعاستى. ال جيىن بارىسىندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى مەن پەرسپەكتيۆالارى كەڭىنەن تالقىلاندى.
وتىرىستى اشقان قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىرىنشى كەزەكتە قاتىسۋشىلاردى ەاەو تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعانىنا ەكى جىل تولۋىمەن قۇتتىقتادى.
– بۇل قۇجاتقا 2014 جىلعى 29 مامىردا قازاقستان, رەسەي ءجانە بەلارۋس ەلدەرى وسىندا, استانادا قول قويدى. قىسقا ۋاقىت ىشىندە ءبىزدىڭ قاتارىمىز ارمەنيا جانە قىرعىزستانمەن تولىقتى. قۇرىلعانىنا از عانا مەرزىم ءوتكەنىمەن جانە باستاپقىداعى ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا قاراماستان, بۇگىندە ەاەو تولىققاندى ينتەگراتسيالىق بىرلەستىك رەتىندە قالىپتاستى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى. ەكونوميكالارىمىزدى جاقىنداستىرۋ ءىسى ەندى ەاەو تۋرالى كەلىسىمدە بەلگىلەگەن جوسپارلار مەن مەرزىمدەرگە سايكەس جۇزەگە اسىرىلۋدا. ۇكىمەتتەر جانە بيزنەس قاۋىمى ءبىر-ءبىرىمەن ىنتىماقتاسۋدىڭ قاجەتتى تاجىريبەسىن جيناقتاپ جاتىر. ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ىشكى ءماسەلەلەرى نەگىزىنەن رەگلامەنتتەلدى. قويىلعان مىندەتتەر مەن وداق قىزمەتى قاعيداتتارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى مەملەكەتتەرىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا قۋاتتى سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن, – دەدى قازاقستان باسشىسى.
وسى ارادا ءسال شەگىنىس جاسار بولساق, اتالعان كەلىسىمگە العاش قول قويىلعان ساتتە ارنايى مالىمدەمە جاساعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق – بۇل ەڭ الدىمەن ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ميلليونداعان ازاماتتارى ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر كوزى. قاتىسۋشى ەلدەردە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا قولايلى شارتتار جاسالۋدا. ەڭبەك رەسۋرستارى نارىعى بىرىگۋدە, بۇل كاسىبي دەڭگەيدى كوتەرۋ مەن ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى سانالادى. ازاماتتار ءۇشىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ءاربىر مەملەكەتىندە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى مەن الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدارىنا تەڭ قولجەتىمدىلىك جاعدايلارى جاسالۋدا. ىشكى كەدەرگىلەردى جويۋ قازىردىڭ وزىندە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستارىمىزدى كۇشەيتۋگە, ءتۋريزمنىڭ وسۋىنە جاقسى ىقپال ەتتى. وسى پايدانىڭ بارلىعىن ازاماتتارىمىز ايقىن ۇعىنىپ وتىر. بۇل ەۋرازيالىق ىقپالداستىق ۇدەرىسىنە كەڭ اۋقىمدى حالىقتىق قولداۋ بولۋدا», – دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن.
مىنە, سودان بەرى 2 جىل ۋاقىت وتە شىعىپتى. بۇل ارالىقتا ەاەو شەڭبەرىندە كوپتەگەن ماڭىزدى ماسەلەلەر تالقىلانىپ, جۇيەلى جۇمىستار قولعا الىندى. اسىرەسە, ەاەو-نىڭ قۇرامىنا وتۋگە تالپىنىس بىلدىرگەندەر جانە بىرلەستىكپەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەۋگە مۇددەلىلىك تانىتقاندار قاتارى وسە ءتۇستى. بۇعان دالەل رەتىندە ەاەو-عا تولىققاندى مۇشە رەتىندە ارمەنيا مەن قىرعىزستاننىڭ قابىلدانۋىن, سونداي-اق, بىرقاتار مەملەكەتتەرمەن جاقسى قارىم-قاتىناس ورناتىلعانىن ايتۋعا بولادى.
بۇگىنگى وتىرىستا نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇكىل الەم بويىنشا ەكونوميكالىق بىرلەستىككە مۇددەلىلىك ارتىپ, ەاەو-نىڭ حالىقارالىق بايلانىستارى بارعان سايىن قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– وسى ورايدا, ۇيىمنىڭ ءتوراعاسى رەتىندەگى مەنىڭ ۇسىنىسىممەن, 2016 جىل «ءۇشىنشى ەلدەرمەن جانە نەگىزگى ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەرمەن ەاەو-نىڭ ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستارىن تەرەڭدەتۋ جىلى» بولىپ جاريالاندى. ءوز ۇندەۋىمدە ەاەو-نى ءبىز الەمدىك ەكونوميكالىق جۇيەگە ۇيلەسىمدى تۇردە كىرىككەن, ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى دانەكەر قىزمەتىن اتقاراتىن اشىق قوعامداستىق رەتىندە كورەتىنىمىزدى اتاپ وتكەن ەدىم. بىلتىر ۆەتناممەن ارادا ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋ تۋرالى ەاەو-نىڭ العاشقى كەلىسىمىنە قول قويىلدى. بۇگىندە قحر, ءۇندىستان, يزرايل, مىسىر, يران, كامبودجا جانە وزگە دە كوپتەگەن ەلدەرمەن ىنتىماقتاسۋ ماسەلەلەرى جونىندە جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ەاەو-نىڭ ەو, شىۇ, اسەان جانە وزگە ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەرمەن دە ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارىن جولعا قويۋ مۇمكىندىكتەرى جەكە قاراستىرىلۋدا, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى ەاەو-نىڭ بىرلەسكەن نارىعى شىعىس پەن باتىستىڭ, سولتۇستىك پەن وڭتۇستىكتىڭ اراسىنداعى بايلانىستىرۋشى بۋىن بولۋعا ءتيىس ەكەندىگىن ايتتى.
– وداق اياسىندا تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ ەركىن قوزعالىسى قىتاي باسشىلىعى ۇسىنعان «جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى» باستاماسىنا سايكەس كەلەدى. بۇل جوبا ىنتىماقتاستىقتىڭ ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز ءۇشىن ەكونوميكالىق پايدا جانە ءوزارا مۇددەلىلىك تۋدىراتىن سالالارىن قامتيدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونداي-اق, قازاقستان پرەزيدەنتى ءبىزدىڭ ەلدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالارعا توقتالدى.
– «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردىڭ قۇرىلىسى مەن ولاردى جاڭعىرتۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. ولار – ترانسقۇرلىقتىق «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» اۆتوموبيل ءدالىزىنىڭ قازاقستاندىق بولىگى, «قازاقستان – تۇرىكمەنستان – يران» تەمىرجولى, ليانيۋنگان قىتاي پورتىنداعى لوگيستيكالىق تەرمينال سياقتى جوبالار. كاسپي جاعالاۋىندا «قۇرىق» پاروم كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جۇرۋدە. وسىلايشا, قازاقستان اۋقىمدى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرا وتىرىپ, وسى كولىك جولدارى ارقىلى وڭىرارالىق ءوزارا ءىس-قيمىل ءۇشىن سەنىمدى پلاتفورما قالىپتاستىرۋدا, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدىك ەكونوميكادا بولىپ جاتقان ۇنامسىز جايتتاردىڭ بارلىعى سىناق ەكەنىنە, ونىڭ ەاەو اياسىندا مەيلىنشە جۇيەلى ءارى تىڭعىلىقتى جۇمىس جۇرگىزۋدى تالاپ ەتەتىنىنە نازار اۋداردى.
– ءوزارا ساۋدانىڭ كۇرت ءتومەندەۋىن سەزىنىپ وتىرعان قازىرگى كەزدە بىزگە وسى قيىن جاعدايدا ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ وزگە جولدارىن تابۋ مۇمكىندىگىن ىزدەستىرگەن ءجون. بىرلەستىك اياسىندا ىنتىماقتاسۋ بىزگە رەسۋرستاردى شوعىرلاندىرىپ, ەكونوميكالىق تۇرعىدان بىرلەسە دامۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى بۇگىنگى جيىننىڭ كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردىڭ كوپتىگىن ايتتى.
– وندا ەاەو-نىڭ ىشكى ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ دا, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ دا اسپەكتىلەرى دە قامتىلعان. وسى رەتتە ءبىز شاعىن قۇرامدا وتكەن كەزدەسۋ بارىسىندا تالقىلاعان مىنا ماسەلەلەردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتەيىن: ەاەو مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى جولعا قويۋ, قىتايمەن كەلىسسوز ۇدەرىسىن باستاۋ. جالپى, بۇگىن قابىلدانعان شەشىمدەر ەاەو جۇمىسىنا جانە وعان مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ەكونوميكالىق بايلانىستارعا قوسىمشا قارقىن ۇستەۋگە ءتيىس, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى بيىل ەاەو-عا ءبىزدىڭ ەلدىڭ توراعالىق ەتەتىنىن ەسكەرە كەلىپ, ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتىڭ ودان ءارى تابىستى ءارى قارقىندى دامۋى ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەردىڭ جۇمسالاتىنىنا سەندىردى.
ارمەنيا پرەزيدەنتى س.سارگسيان ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا ماكروەكونوميكالىق دەڭگەيدەگى قادامداردى ۇيلەستىرۋدىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋدى تالاپ ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
– وسى رەتتە, ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ 2016-2017 جىلدارعا ارنالعان ماكروەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعدارلارىن جۇيەلى ىسكە اسىرۋعا جانە ەكونوميكالىق الەۋەتىمىزدى ارتتىرۋ ءجونىندەگى بۇدان ارعى پارمەندى تەتىكتەردى ازىرلەۋگە زور ءمان بەرەمىز. بۇل ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ ورنىقتىلىعىن ارتتىرۋعا جانە قالىپتاسىپ وتىرعان جاعىمسىز ەكونوميكالىق احۋال سالدارلارىن ەڭسەرۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. ءبىز جالپى الەمدىك ساياسات پەن ەكونوميكاداعى ءوڭىرلىك قۇرىلىمداردىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ ۇدەرىسى جاعدايىندا ينتەگراتسيامىزدىڭ ەكونوميكالىق سەرىكتەستىكتىڭ بارلىق مۇددەلى تاراپتارمەن كەڭ اۋقىمداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ اشىق, تارتىمدى ءۇلگىسىنە اينالۋى جولىندا بارلىعىن جاساۋعا ءتيىسپىز, – دەدى س.سارگسيان.
بەلارۋس پرەزيدەنتى ا.لۋكاشەنكو ەاەو-نى دامىتۋ ماقساتىمەن العا قويىلعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىنداعى قيىندىقتارعا توقتالدى. اتاپ ايتقاندا, ءوزارا ساۋداداعى ىشكى الىمدار مەن شەكتەۋلەردەن قۇتىلۋ, مۇشە ەلدىڭ ءبىرىنىڭ ءۇشىنشى ەلدەردەن نارىقتى قورعاۋدا بىرجاقتى شارالار قولدانۋى جاعدايىندا ەاەو-نىڭ جۇمىس جۇرگىزۋ تەتىگىن ازىرلەۋ جونىندەگى باستامانىڭ ورىندالۋى قاجەتتىگى تۋرالى ايتىلدى. بۇدان بولەك, ونەركاسىپتىك ىنتىماقتاستىق, ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى, ءدارى-دارمەك جانە مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ ورتاق نارىعىن قالىپتاستىرۋ ىسىندەگى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى.
قىرعىزستان پرەزيدەنتى ا.اتامباەۆ ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارىن ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستىڭ نەگىزگى ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىنىڭ ورىندالۋىنا قول جەتكىزۋ جولىنداعى كەدەرگىلەردى جويۋعا بارلىق كۇش-جىگەردى جۇمساۋعا شاقىردى.
– ەاەو-نى قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە 2014 جىلعى 29 مامىردا قول قويىلدى. شىندىعىندا, وداق ودان دا از مەرزىمدە جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سوعان قاراماستان, ونىڭ الەۋەتى وراسان ەكەنى كورىنىپ تۇر. ارينە, قازىردىڭ وزىندە بەلگىلى ءبىر ناتيجەلەر مەن تابىستار بار. قاتەلىكتەر مەن قولدان جاسالعان پروبلەمالار دا جوق ەمەس. ءبىزدىڭ حالىقتارىمىز ءۇشىن بۇدان باسقا بالامانىڭ جوق ەكەنىن دە ءوزىمىز ايقىن سەزىنۋگە ءتيىسپىز. ءبىز ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بولاشاعى ءۇشىن, ەلدەرىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپتىمىز. ەڭبەك پەن ءتوزىم, حالىقتارىمىز بەن مەملەكەتتەردىڭ, سونداي-اق, بارلىق مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولار باسشىلارىنىڭ پاراساتتىلىعى مەن ىنتىماقتاستىعى كەرەك. مەن ەاەو-نىڭ بولاشاعىنا سەنەمىن, – دەدى ا.اتامباەۆ.
رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.پۋتين ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن سىرتقى سەرىكتەستەرمەن جۇيەلى قارىم-قاتىناس قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
– ءبىز وداقتىڭ وزگە ەلدەرمەن جانە ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەرمەن ەكونوميكالىق بايلانىستارىن ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە كۇش-جىگەر جۇمىلدىرۋ جونىندە قازاقستاننىڭ توراعالىق ەتۋ بارىسىندا ايتقان ۇسىنىسىن قولدايمىز. ەڭ الدىمەن, بۇل – شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى جانە اسەان مەملەكەتتەرىمەن بايلانىسقا قاتىستى ماسەلە. بۇل باعىتتا قازىردىڭ وزىندە جاسالعان جۇمىس از ەمەس. ۆەتناممەن ارادا ەركىن ساۋدا ايماعى قۇرىلدى, ەاەو-نى قىتايدىڭ «جىبەك جولى» باستاماسىمەن ۇشتاستىرۋ يدەياسىن دامىتۋ ءۇشىن ناقتى جوبالار تىزبەسى ازىرلەنۋدە. سونداي-اق, قازاقستاندىق سەرىكتەستەردىڭ ەۋرازيالىق وداق پەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى جولعا قويۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزۋ جونىندەگى باستاماسىن دا ماقۇلدايمىز, – دەدى ۆ.پۋتين.
سونىمەن, جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس وتىرىسىندا تومەندەگىدەي شەشىمدەر مەن وكىمدەر قابىلداندى:
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق سوتىنىڭ سۋديالارىن لاۋازىمعا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنان تاعايىنداۋ تۋرالى;
جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ 2014 جىلعى 10 قازانداعى №79 شەشىمىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى;
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر اراسىندا ءبىر تاراپتان, ۆەتنام سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسىمەن ارادا ەكىنشى تاراپتان 2015 جىلعى 29 مامىردا قول قويىلعان ەركىن ساۋدا كەلىسىمىنىڭ كۇشىنە ەنۋى تۋرالى;
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ جۇمىس رەگلامەنتىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى;
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر اراسىندا ءبىر تاراپتان, ۆەتنام سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسىمەن ارادا ەكىنشى تاراپتان 2015 جىلعى 29 مامىردا قول قويىلعان ەركىن ساۋدا كەلىسىمىنىڭ كۇشىنە ەنۋىمەن بايلانىستى ماسەلەلەر تۋرالى;
ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ 2016-2017 جىلدارعا ارنالعان ماكروەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعدارلارى تۋرالى;
سەربيا رەسپۋبليكاسىمەن ساۋدا رەجىمىن ۋنيفيكاتسيالاۋ تۋرالى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەردىڭ سەربيا رەسپۋبليكاسىمەن كەلىسسوزدەرىن باستاۋ تۋرالى;
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ورتاق گاز نارىعىن قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسى تۋرالى;
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ورتاق مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرى نارىعىن قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسى تۋرالى;
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەر حالقىنىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق ساۋلىعى سالاسىنداعى وكىلەتتى ورگاندار باسشىلارىنىڭ كەڭەسى تۋرالى.
تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتىن رەتتەۋدىڭ ءبىرىڭعاي ەرەجەلەرى مەن قاعيداتتارى تۋرالى 20-حاتتامانىڭ 5-تارماعىنىڭ تارماقشاسىنا سايكەس اقپارات بەرۋ تۋرالى (ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى 2014 جىلعى 29 مامىرداعى كەلىسىمگە №20 قوسىمشا);
جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ كەزەكتى وتىرىسىنىڭ وتەتىن ۋاقىتى مەن ورنى تۋرالى.
كەڭەس وتىرىسى اياقتالعان سوڭ جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا القاسىنىڭ توراعاسى تيگران سارگسيان ارنايى ءمالىمدەمە جاسادى. ول ءوز سوزىندە باسقوسۋدا مەملەكەتتەر باسشىلارى ۆەتنام جانە سەربيامەن ساۋدا قارىم-قاتىناسىن دامىتۋ جايىن تالقىلاعانىن جەتكىزدى.
– مەملەكەتتەر باسشىلارى ەاەو مەن ۆەتنام سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ەركىن ساۋدا اينالىمى تۋرالى كەلىسىمنىڭ كۇشىنە ەنۋىنە قاجەتتى شەشىم قابىلدادى. ەركىن ساۋدا تۋرالى كەلىسىمگە قول قويعانىمىزدى ءوزدەرىڭىز بىلەسىزدەر. كەلىسىم كۇشىنە ەنۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى تالاپتار ورىندالدى, – دەدى ول. سونداي-اق, سپيكەر وداققا مۇشە-مەملەكەتتەر سەربيامەن كەلىسسوز جۇرگىزۋدى باستايتىنىن دا ءمالىم ەتتى.
بۇعان قوسا, ت.سارگسيان القالى جيىندا ەۋروپالىق وداق جانە قىتايمەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىققا باسا نازار اۋدارىلعانىن جەتكىزدى.
– پرەزيدەنتتەر ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ وزگە ەلدەرمەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋدى تالقىلادى. ەڭ الدىمەن ەۋروپالىق وداقپەن ىنتىماقتاستىق ماسەلەسى قارالدى. ەكىنشى باعىت – قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق بارىسى تۋرالى. بۇل ماسەلە ەلدەرىمىز ءۇشىن ماڭىزدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا كەلىسسوزدەر ۇدەرىسىن باستايدى, سودان كەيىن ەلدەردىڭ مۇددەسى تۇرعىسىنان قارىم-قاتىناستاردى ورناتاتىن بولامىز, – دەدى ت.سارگسيان. سونداي-اق, ول ەاەو-نىڭ كامبودجا كورولدىگىمەن ىنتىماقتاستىق ماسەلەسى ءسوز بولعانىن دا ايتتى.
سونىمەن قاتار, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا القاسىنىڭ توراعاسى وتىرىستا مەملەكەتتەر باسشىلارى مۇناي, مۇناي ونىمدەرىنىڭ ورتاق نارىعىن قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسىن بەكىتكەنىن مالىمدەدى.
– بۇگىن ءبىز قاراعان ماسەلەلەردىڭ ەكىنشى توپتاماسى ەنەرگەتيكا سالاسىنا قاتىستى بولدى. مەملەكەت باسشىلارى مۇناي, مۇناي ونىمدەرىنىڭ ورتاق نارىعىن قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسىن بەكىتتى. تۇجىرىمداماعا سايكەس, وداقتاس ەلدەردىڭ ەنەرگەتيكالىق كومپانيالارى سەرىكتەستەرىنىڭ مۇناي ينفراقۇرىلىمىنا تەڭ جاعدايدا قول جەتكىزەدى. مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىن ەكسپورت سالىعىنسىز, نارىقتىق باعامەن شەكتەۋسىز كولەمدە ساتىپ الا الادى, – دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان تۇجىرىمدامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇش كەزەڭگە جوسپارلانعان. بۇل رەتتە كوميسسيا كەلەسى جىلدىڭ ىشىندە تۇجىرىمدامانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ باعدارلاماسىن ازىرلەپ, ونى پرەزيدەنتتەردىڭ بەكىتۋىنە ۇسىنۋى قاجەت. ودان كەيىن سايكەسىنشە كەلىسىمشارت ازىرلەنەدى.
– كەلىسىمشارتقا قول قويىلعاننان كەيىن, 2025 جىلى بىزدە بىرىڭعاي ەنەرگەتيكالىق نارىق بولادى. ءدال وسى باعىتپەن ەاەو-دا گازدىڭ ورتاق نارىعىن قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسى دايىندالادى, – دەدى ت.سارگسيان.
ودان ءارى سپيكەر ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەر 2016-2017 جىلدارعا ارنالعان داعدارىسقا قارسى قۇجاتتى بەكىتكەنىن اتاپ ءوتتى.
– وتىرىس بارىسىندا وداق ەلدەرىنىڭ پرەزيدەنتتەرى ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ 2016-2017 جىلدارعا ارنالعان ماكروەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعدارلارىن بەكىتتى. قۇجات داعدارىسقا قارسى ازىرلەنگەن. ول ەلدەرىمىزدىڭ ەكونوميكاسى الدىندا تۇرعان قىسقا جانە ورتا مەرزىمدەگى بارىنشا ماڭىزدى مىندەتتەردى ايقىندايدى, – دەدى ت.سارگسيان.
بۇدان بولەك, جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا القاسىنىڭ توراعاسى ەاەو-نىڭ جاڭا كومەكشى ورگانىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعانىن دا جاريا ەتتى.
– ەاەو-نىڭ جاڭا كومەكشى ورگانىن, ناقتىلاي ايتقاندا, وداققا مۇشە مەملەكەتتەر حالقىنىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق ءال-اۋقاتى باعىتىندا وكىلەتتى ورگاندار باسشىلارىنىڭ كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. بۇل كەڭەس وداق مەملەكەتتەرىنە كەلىسىلگەن ساياسات شارالارىن جۇزەگە اسىرۋعا جان-جاقتى كومەكتەسۋگە, وكىلەتتى ورگانداردىڭ ءىس-قيمىلىن ۇيلەستىرۋگە باعىتتالعان, – دەدى.
سونداي-اق, ول كەڭەستىڭ كەلەسى وتىرىسى بيىلعى جەلتوقساندا ماسكەۋدە وتەتىنىن حابارلادى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ