زەردە • 12 ناۋرىز, 2026

اعايىندى دۇيسەن مەن دۇيسەنبى بولىس

1896–1897 جىلدارى فرانتسۋزدىڭ ارحەولوگ-ەتنوگرافى, پاريج گەوگرافيالىق قوعامىنىڭ مۇشەسى بارون جوزەف دە باي رەسەيدە زەرتتەۋ جۇمىسىن جۇرگىزدى. ول قازان, ۋفا, پەرم, ەكاتەرينبۋرگ, تۇمەن, ساراتوۆ, ماسكەۋ, سونىمەن قاتار سول كەزدەگى اقمولا وبلىسىنىڭ ورتالىعى ومبىدا بولدى. وسى ساپارى كەزىندە جوزەف تاماشا فوتوسۋرەتتەردى تاسپالاپ, تاريح قويناۋىندا قالدىردى. سونىڭ ىشىندە قازاق تۇرمىسىنا قاتىستى ونشاقتى سۋرەت بار.

تاريح • 11 ناۋرىز, 2026

ۇلت كوسەمى ۇرپاعىنىڭ بەيمالىم سۋرەتتەرى

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق مەملەكەتتىك كينو-فوتوقۇجاتتار مەن دىبىس جازبالارى ءارحيۆى – ەلىمىزدەگى اۋديوۆيزۋالدى قۇجاتتاردى ساقتاۋعا ماماندانعان بىرەگەي مەكەمە. ارحيۆ قورىندا ەل تاريحىنىڭ ماڭىزدى كەزەڭدەرىن قامتيتىن 100 مىڭنان استام فوتوسۋرەت, كينوقۇجات پەن دىبىس جازباسى جيناقتالعان.

زەردە • 06 ناۋرىز, 2026

ءاليحان بوكەيحان جانە لەۆ تولستوي: دانالىق ۇيلەسىمى

اسا كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, الاش كوشباسشىسى, ەنتسيكلوپەديالىق دەڭگەيدەگى وقىمىستى, ءبىرتۋار قالامگەر, عالىم ءاليحان بوكەيحان 1900 جىلى «دالا ۋالاياتىنىڭ گازەتى» باسىلىمىنىڭ 10-نومىرىنە الەمدىك كلاسسيك ل.ن. تولستويدان اۋدارعان «سۋرات كوفەينەسى» اتتى ءتالىمدى ەڭبەگىن جاريا­لادى. ارادا 13 جىل وتكەن سوڭ 1913 جىلى «قازاق» گازەتىنىڭ 1, 3, 4 ساندارىندا «وقشاۋ ءسوز» ايدارمەن بۇل اڭگىمە ء«دىن تالاسى (سۋرات كافەحاناسى)» دەگەن اتاۋمەن تولىعىپ جارىق كوردى. مۇنى قايتا جاڭعىرعان تارجىمە دەگەن دۇرىس. اۋدارما سوڭىنا ءا.بوكەيحان: «بۇل ءسوز ادام بالاسىنىڭ بارىنە اعايىنشىلىق كوزبەن قاراعان ورىستىڭ ۇلى فيلوسوفى تولستوي سوزىنەن الىندى. ول بەرناردەن دەسان پيەر دەگەننىڭ سوزىنەن العان ەكەن», دەپ كورسەتەدى. «Le café de Surate» اۆتورى فرانتسۋز جازۋشىسى بەرنار­دەن دە سەن-پەر (1737–1814) بۇل اڭگىمەسىن 1791 جىلى جازىپتى. لەۆ تولستوي ونى 1893 جىلى اۋدارىپ, «سەۆەرنىي ۆەستنيك» جۋرنالىنا باستىرادى. ءا.بوكەيحان وسى ورىسشا نۇسقادان تارجىمەلەگەن.

زەردە • 04 ناۋرىز, 2026

ءسىز كىمسىز, كاراتون؟

بۇل ماقالادا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە يتاليانى ازات ەتۋگە قاتىسقان كەڭەس جاۋىنگەرىن انىقتاۋعا باعىتتالعان قازاق پەن يتاليان زەرتتەۋشىلەرىنىڭ بىرلەسكەن ىزدەنىسى تۋرالى باياندالادى. ماقالانى جازۋعا ونداعان جىل بويى جات جەردە جۇرەك تۇكپىرىندە ساقتالعان ەرلىك, ياعني كاراتون ەسىمدى ازاماتتىڭ ەرەن ەرلىگى سەبەپ بولدى.

زەردە • 27 اقپان, 2026

جامبىل بابادان باتا العان

حان اپا «ەگەمەندىك» ارىپتەس ءىنىم, بەلگىلى سپورت ءجۋرناليسى عالىم سۇلەيمەننىڭ تىلىمەن ايتقاندا, «جاڭا جىلدا عۇمىرىنىڭ 105-قاڭتارىنىڭ ەسىگىن ايقارا اشقان ءحانىمبۇبى اپامىز ونەر, مادەنيەت, جالپى قالامگەرلەر اراسىندا العا شىعىپ, رەكوردتىق كورسەتكىشكە قول جەتكىزدى!» سۇيەگى اسىل اپامىزدىڭ, اياۋلى ارىپتەس انامىزدىڭ ءومىرى تولى ونەگە, شاپاعاتى اينالاسىنا شاشىلىپ جاتىر.

تۇلعا • 27 اقپان, 2026

جۇرەگى جىردان جارالعان

بيىل – جامبىل جىراۋدىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويى ۇلتتىق دەڭگەيدە اتالىپ وتەتىن جىل. اتاق-داڭقى الدەقاشان الەمدى ارالاپ كەتكەن, رۋحاني مۇراسى حالىق قازىناسىنا اينالعان ابىز اقىننىڭ, جىراۋ جامبىلدىڭ مەرەيتويىن الاش بالاسى تۇگەل اتاپ وتەتىنىنە كۇمانىم جوق.

زەردە • 13 اقپان, 2026

تۇركىتانۋدىڭ ءىزاشار جيىنى: عاسىردان دا ۇزاق ءۇن

1926 جىلى باكۋ قالاسىندا وتكەن تۇڭعىش تۇركولوگتەر سەزى – تاريحى مەن تاعدىرى ورتاق تىلدەس حالىقتاردىڭ ­­حح عاسىرداعى عىلىمي, مادەني ومىرىندە ايرىق­شا ورىن الاتىن ۋاقيعا. بيىل وسى ەلەۋلى عىلىمي جيىنعا ءبىر عاسىر تولىپ وتىر. اتالعان سەزدىڭ ءمان-ماڭىزىن تالداپ-تالقىلاۋ ماقساتىندا ارنايى دوڭگەلەك ۇستەل ءماجىلىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ءىس-شاراعا ازەربايجان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى ناسيمي اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋ­تى­نىڭ ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور نادير مامەدلي, وزبەكستان رەسپۋبليكاسى ناۋبەت قۇربان­دارى مەملەكەتتىك مۇراجايى­نىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى باحروم يرزاەۆ, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ ساراپشىسى, PhD نۋردين ۋسەەۆ, احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى احمەتتانۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, PhD ەرمۇحامەت مارالبەك قاتىستى.

زەردە • 04 اقپان, 2026

اڭىز رەكتور حاقىندا سىر شەرتكەن

بيىل الەمدىك دەڭگەيدەگى ءىرى عالىم, ەلىمىزدىڭ ەڭ تانىمال جوعارى مەكتەبىنىڭ زاماناۋي عالامات قالاشىعىن سالعان اكادەميك ومىربەك ارىسلان ۇلى جولداسبەكوۆتىڭ تۋعانىنا 95 جىل تولادى. وسى مەرەيلى داتا قارساڭىندا كورنەكتى زەرتتەۋشى-جۋرناليست, جازۋشى كولباي ادىربەك ۇلى قالامىمەن عۇلاما وقىمىستى, ونەگەسى وشپەس ايتۋلى ۇستاز, ورنى ەرەكشە رەفورماتور, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرىنىڭ تولىققاندى بەينەسىن جاسادى.

زەردە • 29 قاڭتار, 2026

مۇددەلەر توعىسىنداعى دوستىق

ءبىزدىڭ ازاتتىق جولىندا كۇرەسكەن قايراتكەرلەرىمىز از ەمەس. ولاردىڭ بۇكىل بولمىسى ساياسي مۇراتىمەن ساباقتاس. ۇلتتىق مۇددەنى تۋ ەتكەن سول بىرەگەي تۇلعالاردىڭ قاتارىندا ءاليحان بوكەيحان مەن حايرەتدين بولعانبايدىڭ ەسىمى ەرەكشە دارالانىپ تۇر.