پىكىرلەر
«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. و́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty.
21 قىركۇيەك, 2018
Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.
20 قىركۇيەك, 2018
Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy.
19 قىركۇيەك, 2018
Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keńseler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qaptady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin.
18 قىركۇيەك, 2018
Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.
17 قىركۇيەك, 2018
Tو́relik qyzmetke tو́r qashan beriledi?
Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. و́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.
14 قىركۇيەك, 2018
BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.
13 قىركۇيەك, 2018
Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.
12 قىركۇيەك, 2018
Aldymen, Qazaqstannyń taǵamy men tamaqtaný salasyna túrik as máziriniń, ásirese, dóner-káýabynyń dendep engenin moıyndaıyqshy... Qazir keń-baıtaq Otanymyzdyń qaı buryshyna, qaı qalasyna saparlap barsańyz da aldyńyzdan ıisi burqyrap dóner shyǵady.
11 قىركۇيەك, 2018
«Qaıran, Kamal! Amerıkany endi ashqandaı bolasyń. Biz bul «pálege ushyraǵaly» qashan...» dep kúrsinedi eken Sheraǵań, Sherhan Murtaza. Shyndyǵynda, burynnan belgili bolsa da, túıini bir tarqatylmaıtyn, dúrkin-dúrkin kóterilip turatyn máseleler bolady.
10 قىركۇيەك, 2018
Dýaly aýyz sarapshylardyń aıtýynsha, adamzattyń erteńi qalalar áleminiń bolashaǵyna tikeleı baılanysty. Bul tujyrymnyń aqıqatyn ýaqyt qudireti de aıqyndap keledi. BUU-nyń deregi boıynsha, búginde álemdegi qalalarda 4 mıllıardqa jýyq halyq (adamzattyń jartysynan astamy) ómir súredi eken. Boljam boıynsha, 2050 jyly qalalardaǵy halyq sany 6,5 mıllıardqa jetip, planeta turǵyndarynyń 70 prosentin quraıtyn kórinedi.
07 قىركۇيەك, 2018
El ekonomıkasyn damytýda zań ústemdiginiń máni zor
Memleket basshysy bıylǵy jylǵy qańtar aıynda halyqqa arnaǵan Joldaýynda zań ústemdigi men jemqorlyqpen kúres memlekettik saıasattyń basym baǵyttary bolyp qala beredi dedi. و́ıtkeni bul kúres baǵyty tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteriniń biri retinde ekonomıkalyq damýdyń basty negizi ekeni ataldy. Al onyń joly jańa quqyqtyq ınstıtýttardy júzege asyrýda bolyp otyr.
06 قىركۇيەك, 2018
Adamǵa qashan bilim artyqshylyq etip edi?! Mundaı jaǵdaı tarıhta bolmaǵan sekildi. Biraq tarıhta, sonyń ishinde bizdiń qazaq tarıhynda mundaı jaǵdaı qubylys retinde buryn boı kórsetpegenimen, endi bolady dep oılaımyz.
05 قىركۇيەك, 2018
عۇلاما الكەي مارعۇلاننىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, ۇلىتاۋ وڭىرىندەگى جانعابىل وزەنىنىڭ جاعاسىندا قارت جىرشىنىڭ تاس ءمۇسىنى تۇر.
04 قىركۇيەك, 2018
«قيالي» دەگەن ءسوز بار. ماقتاۋعا قاراعاندا داتتاۋ, كوپ جاعدايدا كەلەمەجدەۋ جاعى باسىم ءتۇسىپ جاتاتىن ءسوز. «قيالي» ءسوزى جاس بالاعا قاتىستى ايتىلسا, بۇل سوزدە ءۇمىت كۇتتىرەرلىك قاسيەت بايقالادى. ال ءومىردىڭ بەلەستەرىنەن ابدەن وتكەن, شاۋ تارتقان ادامعا قاتىستى قولدانىلسا, وندا راسىندا دا بۇل بوسقا وتكەن ءومىردى بىلدىرەتىندەي. ويتكەنى «قيال», «قيالداۋ» دەگەنىمىز ءالى اشىلماعان رەسۋرس قوي. جاسى كەلگەن كەزىندە ءوز بويىنداعى وسى رەسۋرستى اشىپ, ونىڭ قاسيەتىن پايدالانا الماسا, راسىندا دا ءاربىر ادام بالاسى كەلەمەجدەۋگە لايىق سەكىلدى.
03 قىركۇيەك, 2018
قازىر قوقىس كونتەينەرىنىڭ قاسىنان وتسەڭىز, شاشىلىپ جاتقان ناندى كورەسىز. تابانىڭىزدىڭ استىندا تاپتالىپ جاتادى. بايقاماي باسىپ كەتسەڭىز, بويىڭىزدى ءبىر ىڭعايسىزدىق بيلەيدى. بالا كەزىنەن اتا-اجەلەرىنىڭ قۇلاققا قۇيۋىمەن ناندى قادىرلەپ وسكەن ۇرپاق ارامىزدا. «نان قيقىمىن شاشپاڭدار, جەردە جاتسا باسپاڭدار, تەرىپ الىپ قاستەرلەپ, تورعايلارعا تاستاڭدار» دەگەن تاقپاقتى تاقىلداپ ايتىپ وسكەن بۋىن دا بەلورتا جاسقا كەلدى. سوندىقتان ناندى داستارقاندا شاشپاۋعا, اياق استىندا جاتسا باسپاۋعا تىرىسامىز. بۇل جازىلماعان زاڭدىلىق. ءتىپتى ناندى ءبىر قولمەن ءبولۋ دە بىزگە ابەس كورىنەدى. بۇل ەرسى قىلىقتان ءبىر كەرەناۋلىق, استىڭ قادىرىنە جەتپەۋشىلىك كورگەندەي بولامىز. ەندەشە نان ءۇزىمى, كەيدە ءتىپتى تۇتاس بولكە نەگە قوقىس جاشىگىنە تاستالادى, نەگە اياق استىندا جاتادى؟ نانتەپكى زامان دەگەن وسى بولار, بالكىم؟!..
30 تامىز, 2018
قۇقىق ۇستەمدىگىن قۇرمەتتەۋدى جانە جاپپاي زاڭعا مويىنۇسىنۋشىلىقتى ماقساتتى جانە جۇيەلى تۇردە قالىپتاستىرۋ – ۋاقىت تالابى. ال كونستيتۋتسيا تالاپتارىن نىعايتۋ قۇقىق ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتكەن جاعدايدا عانا تولىققاندى ىسكە اسىرىلماق. بۇل ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا دەگەن كەپىلدىكتى, قۇقىقتىق اشىقتىقتى, ادىلدىكتى, زاڭ الدىنداعى تەڭدىكتى ساقتاپ, وكىلەتتىلىكتى اسىرا پايدالانۋعا جول بەرمەۋدى جانە سوت تورەلىگىنە قولجەتىمدىلىكتى قامتيدى. بىراق وسى قاعيدالاردىڭ ورىندالۋى قالاي جۇزەگە اسىرىلماق؟
29 تامىز, 2018
اباي اتامىز 40-شى قاراسوزىندە «تىنىشتىق ىزدەپ تابا الماي جۇرگەن جۇرت تىنىشتىق كورسە, ساتكە تۇرماي, تىنىشتىقتان جالىعا قالاتۇعىنى قالاي؟» دەگەنى سياقتى ادام بالاسى تابيعاتىنان جالىققىش كەلەدى. اسىرەسە بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتىڭ قادىرىن بىلمەيدى. ءتىپتى وسى جايلى قاسيەتتى قۇراننىڭ «نيسا» سۇرەسىندە «ويتكەنى ادام بالاسى ناشار جاراتىلعان» دەيتىن ايات تا بار.
28 تامىز, 2018
«اقىلدى قوعام» قۇرىلار ما ەكەن؟
بۇرىن «اقىلدى» دەگەن ءسوز ادامعا عانا قاتىستى ايتىلۋشى ەدى. سونان كەيىن كەيبىر جاعدايلاردا ادامنىڭ سەرىگى سانالاتىن جىلقى مەن يتكە قاتىستى «اقىلدى جانۋار», «ەستى حايۋان» تۇرىندە ازداپ قولدانىلىپ قالاتىن. ال ەندى قازىر قاراساڭىز, جىلدان-جىلعا قارقىن الا تۇسكەن جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ءدۇمپۋى ناتيجەسىندە «اقىلدىلار» قاتارى كوبەيىپ كەلە جاتقانداي. ماسەلەن, الەمدە «اقىلدى فەرمالار» پايدا بولا باستادى. بۇل ۇدەرىستىڭ سوڭى «اقىلدى اۋىل شارۋاشىلىعىن» قۇرۋعا الىپ كەلمەك. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, «اقىلدى فەرمالار» قۇرامىنا كىرەتىن جان-جانۋارلار دا بولاشاقتى اقىلدى بولا تۇسۋگە ءتيىس. ويتكەنى ءتىرى جانۋارلار قۇلاعىنا ورناتىلاتىن چيپ ارقىلى باسقارىلىپ, بىرتە-بىرتە تەحنولوگيالىق جۇيە ىشىندە تىرشىلىك ەتۋ ءتارتىبىن قابىلدايتىن بولادى.
27 تامىز, 2018
قۇنانباي ۇلىن قومسىناتىندار كەزدەسەتىن قوعامدا ءىسلام جارىلعاپوۆتىڭ كىم ەكەنىنەن بەيحابارلار بولۋى ابدەن مۇمكىن. بىراق مايتالمان اۋدارماشىنىڭ تىلىمىزگە ەنگىزگەن سوزدەرىن بىلمەيتىن ادام كەمدە-كەم. ايتالىق, ورىسشا چيتاتەل, زريتەل, يزدانيە كنيگي, وستانوۆكا, داچا, روددوم, پلياج دەگەن سوزدەردىڭ وقىرمان, كورەرمەن, باسىلىم, ايالداما, ساياجاي, پەرزەنتحانا, جاعاجاي دەگەن بالاماسىن ەنگىزگەن ەنگىزگەن وسى كىسى.
24 تامىز, 2018
