ادەبيەت • 09 قاڭتار, 2023
بودلەر... ول ءداۋىر تۋدىرعان دانىشپان ويدىڭ اعىنى, شەڭبەرگە سىيماس عاسىردىڭ بۇلا پەرزەنتى. كۇندەلىگىندە بولاشاققا ءتىل قاتىپ, «سىزدەر مەنى ءسۇيۋ ارقىلى سۇلۋلىققا قىزمەت ەتۋلەرىڭىز ءۇشىن, مەن بارلىق قاعيداتتاردان تىس ويلايمىن...», دەگەن وي قالدىرادى. بودلەر دۇنيەنىڭ قۇبىجىق جاۋىزدىعى مەن اسقان سۇلۋلىعىن قاتار كورە ءبىلدى. ول «قايىرشىلىقتان, اۋرۋدان, مەلونحوليادان ارىلۋدىڭ جالعىز جولى ىزدەنىسكە دەگەن ىنتا», دەپ ەسەپتەدى. بار كۇشىن سالىپ مۇشەسى تالعانشا وقۋ مەن جازۋدى ادەت ەتتى. 1957 جىلى شىققان «ز ۇلىمدىق گۇلدەرى» كىتابى ادامگەرشىلىك قاعيداتتارعا جات دەپ تانىلىپ, باسىپ شىعارۋعا تىيىم سالىندى. ءبىلىمسىز ءدىندارلار مەن ەسسىز توبىردى, ءتان ءۇشىن تاعات تاپقان, تەرەڭدى بىلمەس جاتىپىشەر پەندەلەردى قاتاڭ سىنعا الدى. بۇگىنگى اڭگىمە اقىننىڭ «پاريجدىك سپلين», پروزامەن جازىلعان ولەڭدەرى حاقىندا بولماق.
ادەبيەت • 06 قاڭتار, 2023
«قالقامان-مامىر»: سيرەك جانرداعى پرەمەرا
شاكارىم – وتكەن عاسىرداعى ەڭ قۇپيا, ەڭ تىلسىم ەسىم. ۇلتىن اعارتۋ جولىندا ادامدىق بورىش ءۇشىن كۇرەسكەن قايراتكەر تۇلعانىڭ پوەمالارى ويلى وقىرماننىڭ التىن قازىناسىنا اينالدى. «استانا وپەرا» تەاترىندا اقىن شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ پوەماسى جەلىسى بويىنشا جازىلعان «قالقامان – مامىر» ۇلتتىق وپەرا-بالەتىنىڭ پرەمەراسى ءوتتى. كومپوزيتور بالنۇر قىدىربەكتىڭ مۋزىكاسىمەن ارلەنگەن قويىلىم 28-29 جەلتوقساندا كورەرمەنگە جول تارتتى. «قالقامان-مامىر» وپەرا-بالەتىنىڭ قويۋشى ديريجەرى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ابزال مۇحيتدين بولسا, قويۋشى رەجيسسەر – قازاقستان مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى يۋري الەكساندروۆ.
رۋحانيات • 04 قاڭتار, 2023
ادەبيەتتە اركىمنىڭ ءوز ورنى بار
ادام بولمىسىنىڭ كۇردەلى قىرلارىن, ۇلت بەدەرىن ايشىقتاعان شىعارمالاردىڭ اۆتورى – تولەن ابدىك ەسىمى وقىرمانعا ەتەنە تانىس. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە تولعان مەرەيتويى تۇسىندا جازۋشىنى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
ادەبيەت • 29 قاراشا, 2022
ىمىرت ۇيىرىلگەن شاقتا نەمەسە اينالا تىنىشتىق قۇشاعىنا ورانىپ, ءتۇن قويناۋىندا وندىق شامنىڭ تۇبىندە وتىرعاندا; كوڭىل ءىشى الابۇرتىپ, ەلەگىزىپ الدەنە ىزدەپ الاسۇرعاندا, جان قۇمارى بوگدە كەڭىستىكتى ىزدەپ, وزىندە جوقتى بارمەن تولتىرۋعا ۇمتىلعاندا شىنايى وقىرمان قولعا پوەزيا كىتابىن الادى. ەگەر سول كىتاپ گەنريح گەينەنىڭ ولەڭدەرى بولسا, وندا وقىرمان جۇرەگى دىتتەگەن ماقساتىنا بەك جەتەر دەپ ويلايمىز.
ادەبيەت • 29 قاراشا, 2022
«سۇراساڭ ءبىزدىڭ اۋىل پىستەلىدە»
اۆتوبيوگرافيالىق جانرداعى كىتاپتار شىنايىلىعىمەن, قالتارىس-بۇلتارىستاعى اۆتوردىڭ شەشىمتال كوزقاراسى, قايتالانباس سەزىمىمەن جاندى باۋرايدى. قالامگەردىڭ جەكە ءومىرىن قاۋزاپ, سىرتتاي باقىلاپ قاعازعا تۇسىرگەن ەڭبەگى وقىرمانعا قىزىقتى ءارى شىتىرمان. تولستويدىڭ «بالالىق شاعى» مەن گەتەنىڭ ء«وز ومىرىمنەن: پوەزيا مەن شىندىعى» – الەم ادەبيەتىنىڭ اسىل جاۋھارلارى. ال وتانىمىزداعى مۇحتار ماعاۋيننىڭ «مەن» رومانى جانە قابدەش ءجۇمادىلوۆتىڭ «تاڭعاجايىپ دۇنيەسى», ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ «مەن جانە مەنىڭ زامانداستارىم» روماندارى جەكە تاقىرىپقا جۇك. مارحابات بايعۇتتىڭ «اقتولعاي» اۆتوبيوگرافيالىق ەسسەلەر جيناعى – جازۋشى ءومىرىنىڭ سان ءتۇرلى قاتپارلارىنان ءتىل قاتقان قۇندى شىعارما.
سۇحبات • 24 قاراشا, 2022
روزا ايتماتوۆا: اعام اقىرعى رەت الماتىدان حابارلاستى
بولمىسى بيازى, ادەپتى, يناباتتى روزا ايتماتوۆا ءسوز اراسىندا توقتاپ, ويلانىپ سويلەپ وتىردى. اكەسى, اناسى جايلى ايتقاندا كوز جيەگىنە كولكىگەن جاس توگىلۋگە شاق تۇردى. بەينە ءبىر جازۋشىنىڭ كەيىپكەرلەرى سەكىلدى سەزىمتال, ارتىق سوزدەن ادا. اتاقتى شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ قادىرلى قارىنداسىمەن اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى.
ونەر • 23 قاراشا, 2022
الەمدە سۋرەت ونەرىن قالىپتان تىس ماگياسىمەن سىرقاتتاعان تۋىندىلار لەگى كوپ ەمەس. سونىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى نورۆەگ سۋرەتشىسى ەدۆارد مۋنكتىڭ «ايقايى».
ادەبيەت • 22 قاراشا, 2022
توقتاۋسىز ىزدەۋ مەن شارق ۇرا ارپالىس ۇستىندەگى ءومىر كىسىگە ءلاززات سىيلادى. ويتكەنى جان قۇمارى – ءبىلۋ. ىزدەنىس ۇستىندە سانادا جارق ەتكەن ءيىر-قيىر بۇتاقتار كولەڭكەسىن وزىڭىزبەن ءبولىسىپ وتىرۋدى قۇپ كوردىك, قادىرلى وقىرمان.
ادەبيەت • 10 قاراشا, 2022
شىعىس – كەڭ تاقىرىپ, كەمەل تاقىرىپ. جاقىندا عانا گەتەنىڭ «جاڭا مەلۋزيناسىن» وقىپ, ەرگەجەيلىلەر ەلى مەن ايداھار بەينەسىنىڭ ءتۇبى قايدان شىققانى جونىندە وي جۇگىرتتىك. ەرگەجەيلىلەر گەرمانيانىڭ ەجەلگى فولكلورلارىنان باستاۋ السا, ايداھار بەينەسى العاش شىعىستىق شۋمەرلەردىڭ ەسكى تاستارىنان تابىلعان. قايبىر ىرگەلى تۋىندىنىڭ ءتۇپ-تامىرىن زەردەلەگەندە شەجىرەلى شىعىس وركەنيەتىنە تىرەلىپ جاتامىز. بۇگىنگى اڭگىمەمىزدىڭ نەگىزگى تۇزدىعى دا شىعىس تاقىرىبى حاقىندا بولماق.
ونەر • 10 قاراشا, 2022
تولستوي: «مۋزىكا اقىلدى توپاستاندىرادى» دەگەن پىكىر ايتتى. بىراق بۇل ولپى-سولپى, ونەر ساناتىنا ەنبەيتىن ارزان اۋەنگە قاتىستى ايتىلعان. ماسەلەن, موتسارت شىعارمالارى جاڭا وي تۋدىرىپ, اقىلدىڭ سەرگۋىنە, جان دۇنيەنىڭ جوعارعى بولىگىندە قيالمەن قانات قاعۋعا ىقپال ەتەدى.
