باتىرحان سارسەنحان
باتىرحان سارسەنحان«Egemen Qazaqstan»
373 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 07 قاراشا, 2022

تۇنگى ەلەگىزۋ

كىتاپ دەگەنىڭىز ءبىر ادامنىڭ شەتسىز-شەكسىز ساتتەرى, ىڭىردەگى مۇڭى, كەڭىستىككە قاراعانداعى ۇباق-شۇباق ويى, قيلى سەزىمى. ياعني ادام جانىنىڭ موزايكاسى ىسپەتتى. يۆان ءبۋنيننىڭ ءبىر اڭگىمەسىندە «جاتتىڭ جانى – جۇمباق» دەسەدى. جوق, ءوز جانىڭ ودان دا جۇمباق» دەپ كەلەتىن جولدار بار. تۇبىندە سانسىز جۇلدىزدار جىلتىلدايتىن جاپانداعى قۇدىق سىندى اقىن جانى ءتىپتى بولەك, تىلسىم.

ادەبيەت • 04 قاراشا, 2022

مىنەز

ادەبيەت ايدىنى سان ءتۇرلى مىنەزدەر توعىسى ىسپەتتى. جەكە تۇلعالار تۋما مىنەزى ارقىلى تانىلماق, مىنەزى ارقىلى وزگەدەن ەرەكشەلەنبەك. ء«يىر-شيىر كوشەسىندە ماسكەۋدىڭ, كىم بىلەدى جازىم بولار جازعان باس...» دەگەن ولەڭدى وقىعاندا ەركە, ادۋىن, تەنتەك مىنەزدى ەسەنين بىردەن ويعا ورالادى. ال «ايدارىمنان سيپاپ وتكەن سامالدى, قازاعىمنىڭ الاقانى دەپ بىلەم!» دەپ شەگەلەي, قولمەن قويعان كىرپىشتەي ەتىپ جازىلعان جىر جولدارىنىڭ مىنەزىنەن قادىر اقىن سۇلباسى قاراڭدايدى.

ادەبيەت • 01 قاراشا, 2022

قوس اڭگىمە بايانى

سەنەكا: «دەنەسىن شىنىقتىراتىن ادامدار كوپ, جان دۇنيەسىن جەتىلدىرەتىندەر وتە از» دەپتى. شىن مانىندە, ءومىر بويى وزىمەن كۇرەسىپ, ىزدەنىس سوقپاعىمەن ءومىر سۇرەتىندەر سيرەك. سوندىقتان دا بولار كەيبىر ادامداردىڭ جانى ۇساق ۋايىم مەن جۇيەسىز ادەتتەرگە قامالعان. ارينە, ء«وزىنىڭ كەمشىلىگىن بىلمەيتىن ادام, ونى بولدىرماۋعا تىرىسپايدى». رۋحاني سارايىن الدەقاشان باقىلاۋدان قالعان پەندەلەر – دەرتتى, كۇيكى جاندار.

قازاقستان • 27 قازان, 2022

اۋەزوۆ پەن ايتماتوۆ بيىگى

الاتاۋداي الىپ قۇستىڭ قوس قانا­تىن جايلاعان قازاق پەن قىرعىز باۋىرلاستىعى – قادىم زاماننان ءان مەن جىرعا, اڭىز بەن شىعارماعا اينالعان. جىر الىبى جامبىلدىڭ: «ەكى وركەشى تۇيەنىڭ, ەكى ەمشەگى بيەنىڭ, قازاقپەنەن قىرعىزىم, ناعاشىم مەن جيەنىم» دەگەن ولەڭى تەرەڭنەن تامىر تارتقان اتالى ءسوز. ءبىر-بىرىنە ساۋلە ءتۇسىرىپ, سىن ساعاتتا ۇلت تاعدىرىن زەردەلەگەن اۋەزوۆ پەن ايتماتوۆ بيىگى – ەكى ەلدىڭ ازەلگى تۋىستىق ۇرانىن ودان ءارى ايقىنداي تۇسكەندەي.

رۋحانيات • 21 قازان, 2022

قالامگەر قۇرمەت بيىگىندە

وڭتۇستىك جۇرتىنىڭ مىنەزى – جايدارمان تابيعاتى سىندى جىلى ءجۇزدى, مەيماندوس تىلەكتى بولىپ كەلەدى. شەكسىز اسپان مەن قيامەت تاڭىندا تىرىلگەن ادامدارداي قاز قاتار تىزىلگەن جۋسان شوعىرى الدەنەنى ەسكە سالىپ, ەستەلىكتەر قازىناسىن وياتادى. شاردارا قالاسىنا بارار جولدا قىزىل جىڭعىلدار قاۋلاي ءوسىپ, اۋادا ءالسىن-ءالسىن ءدىرىل بىلىنەدى. ءسىرا, اقىن جىرىنىڭ مايەگى تۇمسا تابيعات ورتاسىندا ۇعىنىقتىراق, كوڭىلگە جاقىن تارتقانداي.

رۋحانيات • 06 قازان, 2022

كۇي اڭىزى

قۇرمانعازى كۇيلەرى – قازاقتىڭ سالقار دالاسىن, پاڭ دالاسىن ەسكە سالادى. تەگەۋرىندى, جورعالاعان كۇيلەر جان ازىعى, كوڭىل شيپاسى. ءار ادامنىڭ ءومىربايانى بولاتىنى سىندى, ءار كۇيدىڭ ءوز ءومىرى, اڭىزى بولارى ايقىن. ەندەشە, كۇيشىنىڭ قاداۋ-قاداۋ كۇيلەرىنىڭ اڭىزى مەن اقيقاتى ارالاس تاريحىنا كوز جىبەرەلىك.

ادەبيەت • 04 قازان, 2022

كوڭىل ارباعان كەڭىستىك

ومىردە كەيبىر قۇبىلىستار توسىننان جالت ەتىپ, سانادا بوگدە ءبىر تەرەزە اشاتىنى بار. سول شاقتا وسى ۋاقىتقا دەيىنگى ءومىرىڭ بىلمەستىكپەن بوسقا ءوتىپ, ءومىر ءسۇرۋدى ەندى عانا باستاعانداي جاڭارىپ, جاڭعىرىپ قالاتىن ءسات تۋادى. بۇل شۋاقتى, پاراساتتى قۇبىلىس ون بەس جاسىمىزدا ومىرىمىزدە ورىن الىپتى. كۇندەلىگىمىزگە توساڭ وقيعانى سۇيىنشىلەي قۋانىپ, اقبەرەن ەلگەزەكتىڭ پوەزياسىن وقۋعا زەردەمىز جەتتى دەپ ماقتانا جازىپپىز.

ادەبيەت • 30 قىركۇيەك, 2022

پاراسات بيىگى

وتارشىلدىق ەتىگىنىڭ وكشەسى ارقاعا باتىپ, ايدى الاقانمەن جابۋعا ۇمتىلعان قياس زاماننىڭ كەبى تۋعان. 1868 جىلى جاريالانعان «جاڭا نيزام» تۋرالى ەرەجەدەن سوڭ, ءارتۇرلى باعىتتا ۇلت جادى مەن رۋحىن سوندىرۋگە سىرتقى كۇشتەر جۇمسالدى. احلاعى مەن ادەبى بۇلجىماعان, «ارىم جانىمنىڭ ساداعاسى» دەگەن قازاقتى «سەكسەۋىلدى سەكسەۋىلگە ۇرىپ سىندىرۋ» ساياساتى جانە ءدىنى مەن دىلىنە قويىلعان سان ءتۇرلى توسقاۋىلدار ارقىلى كۇيرەتۋ ناۋقانى باستالدى. ۇلت جانى تالقىعا تۇسكەن زاۋال ۋاقىتتا ءتاڭىرى قازاققا اۋەزوۆتەي ەلشى جىبەرىپتى.

ادەبيەت • 28 قىركۇيەك, 2022

پاراسات مايدانى

بالا كۇنى وقىعان الدەبىر ليۆان جازۋشىسىنىڭ «كەرەڭ» اتتى اڭگىمەسى ەسكە تۇسەدى. كەرەڭ ادام بالتاسىمەن ۇزدىكسىز اعاش دىڭگەگىن شاۋىپ جاتادى. بىراق قۇلاۋعا اينالعان اعاش سىقىرىن ەستىمەيدى. شابا بەرەدى, شابا بەرەدى... اقىرى الىپ اعاشتىڭ استىندا قالىپ مەرت بولادى.

ونەر • 26 قىركۇيەك, 2022

«اسەلىم» ءانى

القيسسا, جاقىن كۇنى الپامسا ارقا توسىنە ساپارلاپ, كوز جەتپەس كەڭىستىككە كوز سۋا­رىپ, سالقار دالا يىسىمەن كەڭ تىنىستاعامىز. ۇشى-قيىرسىز كوسىلگەن ارقار جوندار مەن تۇيەوركەش دوڭدەر, ادىرنا ىسپەتتى بالۋان ادىرلار سوستيىپ تۇرا قالعان. كەنەت قۇلاققا «ارقا ارۋى» اتتى اۋەلەگەن, جۇرەكتى ەزىپ, جانعا شوق لاقتىرار ءان شىرقالىپ قويا بەردى. باقساق, ورىنداۋشىسى – اڭىزعا اينالعان يگىلىك وماروۆ. ءاننىڭ اۆتورى – يليا جاقانوۆ ەكەن.

ياندەكس.مەتريكا