سۇلەيمەن مامەت«Egemen Qazaqstan»
109 ماتەريال تابىلدى

پىكىر • 02 قىركۇيەك، 2020

ءار قازاق نار قازاققا اينالسا، قانە!

قازاق نە كورمەگەن دەپ كەيدە كولگىرسيتىنىمىز بار. كورە بەرۋ مىندەت ەمەس شىعار. ءيا، قازاق كورمەدى ەمەس، كوردى. ونى جوققا شىعارا المايمىز. بۇگىن ونداي جەل سوزبەن اقتالام دەۋ اعاتتىق. بۇرىن ءبارىن وزگە كورسەتتى. توزدىك. كوندىك. تاۋبە، قايتا جانداندىق. ىرگەلى ەل بولدىق. وعان دا وتىز جىلعا تاياپ قالدى. ولاي بولسا، وتكەندى ايتا بەرۋدىڭ قاجەتى شامالى. ءار نارسەنىڭ ءجون-جوسىعى، ورنى بولادى.

قوعام • 28 شىلدە، 2020

شەنەۋنىكتەر وزگەرۋگە ءتيىس

ەلدىك ءىستى اتقارۋ كىمگە دە بولسا سىن. سىننان سۇرىنبەي ءوتۋ – پارىز. پارىزعا ادالدىق – ازاماتتىق قارىز. قارىز بەن پارىزدى قارا باسىنىڭ قامىنا، قۇبىرداي قۇلقىنىنا يكەمدەگەندەر، جۇرت بولعالى جۇتۋداي جۇتىپ، جىرتىعىمىزدى جاماي الماي كەلەمىز.

قوعام • 16 ماۋسىم، 2020

جۇرتىن ىزدەگەن ۇل مەن قىز

تەككە تارتۋ، قانعا قىزۋ دەگەن ۇعىم قازاقتا الىمساقتان بار. ول ۇلكەندى قويىپ، شەتكە كەتكەن بالانىڭ بويىنان دا تابىلىپ جاتادى. بۇعان 2001 جىلى مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى اقش-قا «اتتانعان» ۇرپاقتى ىزدەپ بارعاندا كوزىمىز جەتكەن. قۇشاعىڭا ۇمتىلعان ۇلدى، ەتەگىڭنەن تارتقان قىزدى كورىپ، قانعا تارتۋ دەگەن وسى ەكەن-اۋ دەگەنبىز.

رۋحانيات • 04 ماۋسىم، 2020

ەلدىك تاڭبا – ەل مۇراتى

قانشاما ۇرپاق اڭساپ، ارمانداپ، زارىعىپ جەتكەن تاۋەلسىزدىككە قول جەت­كىز­گە­نىمىزگە دە ءۇش ون جىلدىقتىڭ ءجۇزى بولىپ قالدى. بوداندىقتىڭ قامىتى ال­قىمنان الىپ، تىنىستى تالاي تارىلت­تى. قاسىرەت تاڭباسىن دا كيگىزبەي قوي­مادى. بىراق قايسار قازاقتى نيەتى قاراۋلار جويا دا، جوعالتا دا المادى. «ەلىم-ايلاپ!» ءجۇرىپ قازاق ەلدىگىنە جەتتى. بۇرىنعى بابالار ءبورىلى بايراق، اق تۋ ۇستاسا، بۇگىنگى جۇرتىمىز ءۇش بىردەي ەلدىك بەلگىسىن ورنىقتىرىپ وتىر.

رۋحانيات • 02 ماۋسىم، 2020

ءار اۋىل­دىڭ ءوز «گروز­نىيى» بولعان

ءبىز ۇلكەنگە ۇيىعان ۇلتتىڭ ۇرپاعىمىز. سول ۇلكەننىڭ توبىلعى ساپ­تى قامشىنىڭ ءمىنسىز ورىمىندەي ءسوزى سوت ۇكىمىندەي، ءمىردىڭ وعىن­داي، سەكسەۋىلدىڭ شوعىنداي بولعان ءبىر زاماندارى. ونداي ءسوز ايلادان ەمەس، دالاداي دارحان اقىلدان شىعاتىنى دا بەلگىلى. اقىل­دان شىققان سوزدە اقاۋ دا، كەمدىك تە بولمايدى، تەك كەڭدىك، تازا تابيعاتتاي تامىلجىعان كەمەلدىك قانا سالتانات قۇرىپ تۇ­رادى.

ءبىلىم • 29 مامىر، 2020

وقۋ ورتالىقتارى وڭدى ما؟

ءبىلىم ءىسى – جۇرت ءىسى. ونى ۇلت ىسىنە اينالدىرۋ كەرەكتىگى الىمساقتان ايتىلىپ كەلەدى. ەجەلگى ءداۋىر الىپتارىنان باستاپ، بۇگىنگى عۇلا­مالار دا ونى جاڭعىرتۋدا. 1017 جىلى ومىرگە كەلگەن ج.بالاساعۇني: «بىلسە ءبىلىم – كۇن­دە باقىت كىسىگە، ۇلكەن اتاق سودان كەلەر كىشىگە»، دەپتى.

تانىم • 20 مامىر، 2020

الاپات اشتىق، سۇم سوعىس ءومىرىن قيدى قانشانىڭ...

«مەن ىشپەگەن ۋ بار ما؟» دەپ اباي حاكىم ايتقانداي، قازاق ىشپەگەن ۋ بار ما؟ ءوزىنىڭ توپىراعىن باسىپ جۇرسە دە وزگەگە تونالدى، قىناداي قىرىلىپ، ازشىلىققا ۇرىندى. وسى سوزدەرىمىزگە تۇزدىق بولاتىن قولىمىزداعى تالاس وماربەكوۆتىڭ «اشارشىلىق»، كوشىم ەسماعامبەتوۆتىڭ «تۇركىس­تاندىق اسكەري تۇتقىندار» («ارىس» باسپاسى شىعارعان) كىتاپ­تارى ەدى. «اشارشىلىق» – ءجۇز بەت­كە جەتە قويمايتىن شاعىن دۇنيە. بىراق وندا قامتىلعان قاسى­رەتتىڭ سالماعى قورعاسىنداي ءزىلماۋىر. «سايراي جونەلەتىن» ساندار مەن جەر بەتىندەگى توزاق وتىنا شارپىلعانداردىڭ ءسوزى ۇرەيىڭدى ۇشىرادى. حالىقتى جۇتتان بۇرىن جۇتاتۋ ءۇشىن كاسى­بىن جويىپ، ناسىبىنەن ايىرعان ەكەن. مۇنداي ارامزا ءتاسىلدى ءبىر زاماندارى مۇحيتتىڭ ارعى جاعىن­­داعى امەريكالىق بايىرعى ۇندىستەرگە اشكوزدەنىپ بارعان باسقىن­شىلار­دىڭ قولدانعانى تاريحتان ءمالىم.

رۋحانيات • 06 مامىر، 2020

قۇرساقتا قالعان بالا

جاقسىنى كورۋ، ءجۇزى جىلى، ءسوزى ءتۇزۋ اداممەن تىلدەسۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت. شيپاجايعا بارعاندا، ەمنەن كەيىن توپ-توپ بولىپ جۇرگەندەردىڭ اراسىنان يمان ءجۇزدى بىرەۋ جىلى ۇشىراسا، تىلدەسۋگە ۇمتىلاتىن ەجەلگى ادەتىم بار. بۇل جۋرناليستەر قاۋىمىنىڭ تابيعاتىنا بىتكەن وزىندىك ءبىر ەرەكشەلىگى بولسا كەرەك. وتكەن جىلى سارىاعاشقا تىنىعۋعا بارعاندا ەڭسەسى بيىك، جەتپىستەن اسقان كىسى كەيدە جاياۋلاتىپ جۇرەدى، كەيدە ەسىكپەن توردەي اق ء«دجيپتىڭ» تىزگىنىن قولىندا ۇستايدى. «ە، مىقتىنىڭ ءبىرى بولدى عوي!» – دەدىم ىشتەي. بىراق جاياۋ جۇرسە دە، كولىكپەن كەلە جاتسا دا سالەمدەسۋ يشاراسىنان جاڭىلماي، باسىن يزەپ، كىسىلىگىن كورسەتىپ جۇرەدى. سۇراستىرا كەلسەم «اق-تىلەك» دەگەن شيپاجايدىڭ قوجايىنى ەكەن. ءىرى مەكەمەنىڭ ءىرى باستىعى جان تىنىشتىعىن ادەمى ويلاستىرعان بولدى عوي دەدىك ىشتەي، پەندەلىككە سالىپ.

رۋحانيات • 29 ءساۋىر، 2020

ۇلتتىق رۋحىڭدى ۇرلەي ءبىل!

ۇلتتى قۇرتاتىن جاداعايلىق، جالت بەرىپ كەتەتىن، وزىمشىلدىكتىڭ قۇردىم ق ۇلىنا اينالعان رۋحسىزدىق. كەرىسىنشە بولسا، كەمەلدىكتىڭ كوكجيەگىندە تابانىڭدى نىق تىرەپ، قادامىڭ ارشىندى بولادى. مەرەيىڭ ۇستەم تۇرادى.

رۋحانيات • 17 ءساۋىر، 2020

كىسىلىك كىتابى

ۇلتتى ساقتايتىن – رۋحاني قۇندىلىق، قادىرلى قاسيەت، سالت-سانا، ءتىل، ءدىل، جۇرتتى ساقتايتىن – يەسى سانالاتىن قازاقتىڭ كيەلى جەرى، نەسىن ايتاسىڭ، باعىن اشار، تاعىن بەكىتەر بايلىعى. وسىنى تۇگەندەگەن، تۇسىنگەن، ءسويتىپ تۇلەتە العان، ۇرپاعىنا ميراس ەتكەن ەلدەردىڭ ىرگەسى بەرىك، ەڭسەسى بيىك. ونى قوجىراتقانداردىڭ تىرەكسىز قالعان تىرلىگىنە ارعى-بەرگى تاريحقا، قازىر دە شەڭبەر ىشىندە شەرلى كۇي كورىپ جاتقانداردىڭ ۇنىنە وي جىبەرسەڭ اڭعاراسىڭ دا الاڭ بولاسىڭ. ەلدىگىمنەن ايىرما، ازاتتىعىمدى باياندى ەت، ءتىل كوزدەن، سۇرقاي سوزدەن ساقتا دەيسىڭ. كەيدە جىلبىراي سويلەپ،سىعىرايا قاراپ، اسىڭدى ءىشىپ وتىرىپ-اق داستارقانىڭدى ءتىلىپ كەتەتىن ارام پيعىلدار از ەمەستىگىن كورگەندە، كوكەيىڭە ءبىر تاس بايلانىپ قالعانداي بولاسىڭ. مۇنداي وعاشتاۋ ويعا قاراشاش توقسانبايدىڭ «سىر-سىمبات» دەگەن كىتابىن وقىپ وتىرعاندا تاپ بولدىق. قاي ماقالانى، سۇحباتتى قاراساڭ دا ۇلت وكىلى: ۇلت ونەرى، ۇلت ونەرپازى، ولارمەن قاناتتاس ۇلت ارداقتىلارى، ۇلتتىڭ سالت-ساناسى، ونىڭ ارعى باستاۋى، بەرگى جاڭعىرۋى، قالىبىن بۇزباي ساقتاپ قالۋ – ءبىر سوزبەن ايتقاندا، قازاق بولمىسى الدىڭنان شىعادى.