سۇلەيمەن مامەت«Egemen Qazaqstan»
80 ماتەريال تابىلدى

25 اقپان، 2019

Tyǵyryqtan tıanaqty is shyǵarady

Elbasy Nursultan Nazarbaev jyl saıynǵy Joldaýlarynda، alqaly basqosýlarda Úkimetke jumysty jú­ıeli atqaryp، halyqtyń ál-aýqatyn jaq­sartýdy qatań tapsyratyny belgili. Máse­len، byltyr kúzdegi Joldaýynda Úki­mettegi، basqa da memlekettik organdardaǵy uzaq otyrystar men keńesterdiń sany eselep artyp، qujat aınalymy kóbeıip ketkenin de synǵa alǵan edi. 

13 اقپان، 2019

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip، áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda، olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip، oıdy oıran etedi. 

21 قاڭتار، 2019

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp، jer terbetpese de، eldi ıitip، teli-tentekti tıyp، kem basqandy ilgeri ozdyryp، asqynǵandy tejep، órshigendi órelep، ata ǵuryppen، ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı، aýzynan qaqpaı، qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar، «Aýzym jetkenshe sóıleımin، qolym jetkenshe sermeımin، aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes، er kebenek emes، dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap، qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

15 قاڭتار، 2019

Ońtaılandyrý ońalta ma، omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp، «bul qalaı bastalyp، qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn، shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi»، dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy، bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn، karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan، tolyqtyrylǵan zańdar، ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar، oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de، búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar، konferensıalar، onda sóılenetin sózder qısapsyz desek، artyq aıtqandyq bolmas.

26 جەلتوقسان، 2018

Abaıdyń aıtqany

Ultty súıýdiń úlgisin kórsetken bir adam bolsa، ol – Abaı. Uly aqyn jan baǵý jaǵynan kemdik kórmegen. Ata-babasy − keńes za­manynda kóp aıtatyn «shynjyr balaq shubar tós». Abaı sony mise tutpaı، qaryn toq، qaıǵy joq، tórt qubylam túgel demeı، tyrnaq astyna kir jınap، ony kórsetpegen bolyp kólgirsimeı، aq nıet، adal kóńilmen، aqyl-parasatpen qazaqty qaıtsem qatarǵa qosamyn depti.

12 قاراشا، 2018

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp، ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq، týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin، batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese، batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany، judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde، eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi، «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be، bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de، susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

07 قاراشا، 2018

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot، ot jylý beredi، ómir syılaıdy، tirshiliktiń kózi، úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi، «azynaǵan» aıazdy toıtaryp، otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy، otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine، bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar، otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip، kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

17 قازان، 2018

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin، sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym»، – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse، qaraıa bastaıdy» dep، artynan: «Saıyp kelgende، qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq، uıymsyzdyq، basynan aspaıtyn – ózimshildik، ezdik» depti. 

23 تامىز، 2018

قاتىگەزدىك قامىقتىرادى

ەل بولىپ ەڭسە تىكتەپ، تىرلىگىمىز وڭالىپ، جىرتىعىمىز جامالىپ، بارىمىزدىڭ باعىن اشىپ جاتقان تۇستا، قاتىگەزدىك پەن قايىرىمسىزدىق تاس كەنەدەي بولىپ جابىسىپ الاتىندى شىعاردى. جۇرت بولعان جەردە ونداي-ونداي كەزدەسپەي تۇرمايدى دەيمىز. بىراق ەتەك جايىپ كەتسە، ەستەن تاندىرماي، بۇل قالاي ءوزى دەگىزبەي قويماسى انىق. 

07 تامىز، 2018

قازاقتىڭ تويى نەمەسە ابايدىڭ كومەگى

قۇدايدىڭ قازىناسىنا بالاناتىن قازاق­تىڭ تويى دۇرىلدەپ-اق تۇر. بيزنەستىڭ باسى دەسە بولارلىق. تويحانا عيماراتىن سالۋ با­سەكەگە اينالدى. التىنمەن اپتاپ، كۇ­مىسپەن كۇپتەگەن سارايلار بىرىنەن-ءبىرى اسىپ تۇسەدى. ونداي جەردە توي جاساۋدىڭ ءوزى دە ماقتانىش. ماقتانىشپەن جاساعان كە­رەمەت تويلارداعى ماراپات سوزدەر – قى­زىل تىلدە بۋىن جوق دەگەن وسى ەكەن عوي دەگىزبەي قويمايدى. تويعا كەلگەن 20-30 ۇل­كەن-كىشىنى ءتىزىپ قويىپ سويلەتكەن كەزدەگى سوزدەر – اعىل-تەگىل، باسەكەنىڭ ءباسىن قىزدىرادى.