سۇلەيمەن مامەت«Egemen Qazaqstan»
107 ماتەريال تابىلدى

15 قاڭتار، 2019

Ońtaılandyrý ońalta ma، omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp، «bul qalaı bastalyp، qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn، shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi»، dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy، bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn، karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan، tolyqtyrylǵan zańdar، ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar، oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de، búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar، konferensıalar، onda sóılenetin sózder qısapsyz desek، artyq aıtqandyq bolmas.

26 جەلتوقسان، 2018

Abaıdyń aıtqany

Ultty súıýdiń úlgisin kórsetken bir adam bolsa، ol – Abaı. Uly aqyn jan baǵý jaǵynan kemdik kórmegen. Ata-babasy − keńes za­manynda kóp aıtatyn «shynjyr balaq shubar tós». Abaı sony mise tutpaı، qaryn toq، qaıǵy joq، tórt qubylam túgel demeı، tyrnaq astyna kir jınap، ony kórsetpegen bolyp kólgirsimeı، aq nıet، adal kóńilmen، aqyl-parasatpen qazaqty qaıtsem qatarǵa qosamyn depti.

12 قاراشا، 2018

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp، ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq، týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin، batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese، batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany، judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde، eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi، «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be، bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de، susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

07 قاراشا، 2018

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot، ot jylý beredi، ómir syılaıdy، tirshiliktiń kózi، úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi، «azynaǵan» aıazdy toıtaryp، otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy، otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine، bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar، otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip، kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

17 قازان، 2018

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin، sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym»، – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse، qaraıa bastaıdy» dep، artynan: «Saıyp kelgende، qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq، uıymsyzdyq، basynan aspaıtyn – ózimshildik، ezdik» depti. 

23 تامىز، 2018

قاتىگەزدىك قامىقتىرادى

ەل بولىپ ەڭسە تىكتەپ، تىرلىگىمىز وڭالىپ، جىرتىعىمىز جامالىپ، بارىمىزدىڭ باعىن اشىپ جاتقان تۇستا، قاتىگەزدىك پەن قايىرىمسىزدىق تاس كەنەدەي بولىپ جابىسىپ الاتىندى شىعاردى. جۇرت بولعان جەردە ونداي-ونداي كەزدەسپەي تۇرمايدى دەيمىز. بىراق ەتەك جايىپ كەتسە، ەستەن تاندىرماي، بۇل قالاي ءوزى دەگىزبەي قويماسى انىق. 

07 تامىز، 2018

قازاقتىڭ تويى نەمەسە ابايدىڭ كومەگى

قۇدايدىڭ قازىناسىنا بالاناتىن قازاق­تىڭ تويى دۇرىلدەپ-اق تۇر. بيزنەستىڭ باسى دەسە بولارلىق. تويحانا عيماراتىن سالۋ با­سەكەگە اينالدى. التىنمەن اپتاپ، كۇ­مىسپەن كۇپتەگەن سارايلار بىرىنەن-ءبىرى اسىپ تۇسەدى. ونداي جەردە توي جاساۋدىڭ ءوزى دە ماقتانىش. ماقتانىشپەن جاساعان كە­رەمەت تويلارداعى ماراپات سوزدەر – قى­زىل تىلدە بۋىن جوق دەگەن وسى ەكەن عوي دەگىزبەي قويمايدى. تويعا كەلگەن 20-30 ۇل­كەن-كىشىنى ءتىزىپ قويىپ سويلەتكەن كەزدەگى سوزدەر – اعىل-تەگىل، باسەكەنىڭ ءباسىن قىزدىرادى. 

01 تامىز، 2018

ۇلت تاعىلىمى

ۇلتتى وسىرەتىن، ۇلى ەتەتىن اقاۋسىز ءمولدىر باعىت بار، ول – ۇلت تاعىلىمى. ۇلتتىق تاعىلىمى مىقتى مەملەكەتتەر قانشا جەردەن تىعىرىققا تىرەلسە دە، بەرەكە-بىرلىكتىڭ، اقىل-ويدىڭ، الىپ جەتەكشىلەردىڭ باستاۋىمەن قيىندىق اتاۋلىنى جەڭىپ، شوڭگەدەي جابىسقان پالەنىڭ ءبارىن جولدا قالدىرادى.

23 شىلدە، 2018

شىن تالانت ۇياتقا ۇيدى

«ادامزات ساپارىنىڭ مەيمانىمىز، ءبىر مەزەت جەر بەتىنە كەتەر سوعىپ»، دەپ جىرلادى قاسىم امانجولوۆ. قازىر جەر بەتىنە مەيمان بولىپ كەلگەندەردىڭ ءبىر شوعىرى اتاق قۋىپ الەككە ءتۇسىپ جۇرگەن سەكىلدى. بۇلاي دەۋگە سەبەپ، اتاق قۋعاندار شىن تالانتقا كولەڭكەسىن ءتۇسىرىپ، ونى كەيىنگە ىسىرا بەرەدى. ال شىن تالانت ۇياتقا ۇيدى. «ادام اقيقاتتى باس كوزىمەن كورمەيدى، اقىل كوزىمەن كورەدى»، دەپتى شاكارىم. اقىل كوزىن اتاق قۋعان كەزدە باس كوزى بيلەپ كەتەتىندەي بولادى دا تۇرادى.

29 ماۋسىم، 2018

مەكتەپ وقۋشىلارىن تاماقتاندىرۋ ماسەلەسى وزەكتى

سونىمەن تاعى ءبىر وقۋ جىلىن اياقتادىق. وقۋشىلار دەمالىسقا شىقتى. ءۇمىتىن ۇكىلەگەن تۇلەكتەر سىناق تاپسىرۋدا. 11 جىل العان ءبىلىمى ساراپقا ءتۇسىپ، اتا-انا مەن ۇستازداردىڭ، وزدەرىنىڭ دە تابان اقى، ماڭداي تەرىنىڭ وتەۋى تارازىلانادى.