سۇلەيمەن مامەت«Egemen Qazaqstan»
107 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 25 قازان، 2017

ءبىر دىڭگەگىمىز – ءدىنىمىز

دانىشپان اباي «وتىز ال­تىن­­شى ءسوزى­نىڭ» باستاۋىندا:­ «پايعامبارىمىز سا­لالاھۋ ھالاي­ھي ءۋاسالامنىڭ (قۇدايدىڭ را­قى­مەتى جاۋعىر) حاديس شاريفىندە (پاي­عامبار تۋرالى اڭگىمەلەر) ايتىپتى: «مەن ءلا ءحاياھۇن ءۋا ءلا يمانۋن ءلاھۋ» دەپ، ياعني كىمنىڭ ۇياتى جوق بول­سا، ونىڭ يمانى دا جوق، دەگەن. ءبىزدىڭ قازاقتىڭ ءوزىنىڭ ماقالى دا بار: «ۇيات كىمدە بولسا، يمان سوندا» دەگەن. ەندى بۇل سوزدەن ءبىلىندى، ۇيات، ءوزى يماننىڭ ءبىر مۇشەسى ەكەن»، دەپتى. شىنىندا، ۇيات كەتكەن جەردە يمان بولمايتىنى انىق. يمانسىزدان يبالىق كۇتۋ جونسىزدىك. 

06 قازان، 2017

قازاقتىڭ تىيىمدارى

ءبىر زاماندارى قازاقتىڭ قاتە باس­پاۋىنا حالىق تىيىمدارى ولشەۋسىز سەپتىگىن تيگىزگەنى راس. ءتىپتى تۇرمىس-سالت تاربيەسىندە زاڭ ورنىنا ءجۇردى دە­سەك تە، قاتەلەسە قويمايمىز. ۇلكەن-كى­شى پەندەلىكپەن تەرىس ءسوز ايتىپ، تەرىس قا­رەكەت جاساعاندا ارتىنان تىيىم ۇعىم­دارىن ەسىنە ءتۇسىرىپ وتىراتىن بولعان.

23 تامىز، 2017

قازاق ءتىلىنىڭ قادىرىن بىلەيىك

قازاقتىڭ باستاۋ بۇلاقتاي تۇ­نىق تىلىنە كىم تامسانباعان دەيسىز. اۋەز­دىلىگىن انگە تەڭەگەن. «فرانتسۋز ءتىلى ەۋرو­پاعا قالاي اسەر ەتسە، قازاق ءتىلى تۇركى مادە­نيەتىنە ءدال سولاي اسەر ەتكەن»، دەپتى ۆ.رادلوۆ.

18 تامىز، 2017

قىزمەتتەگى مادەنيەت مايەگى

پاتشانىڭ بارىمتاسىنا، كەڭەس­تىك كەزەڭنىڭ كۇندە قىرىق قۇبىلعان قۋلىعىنا بوي الدىرماي، تۇنىق ويىنا داق تۇسىرمەي وتكەن ناعىز ۇلت كوسەمى ءاليحان بوكەيحان: «ءتىرى بول­­سام، قازاققا قىزمەت قىلماي قوي­ماي­مىن. ۇلتىنا، جۇرتىنا قىزمەت ەتۋ − بىلىمنەن ەمەس، مىنەزدەن»، دەپ ەدى. شى­نىندا، ول كەزدە ءبىلىم كەم، مىنەز مىق­تى ەدى. قازىر ءبىلىم ۇشان-تەڭىز، ءبى­راق ۇلتتىق مىنەز ولقى، الا-قۇلا، ءتىل ءمۇ­كىس، نامىس پەن ار اقشاعا تاۋەلدى بولىپ بارادى.

14 تامىز، 2017

ءونىم ءوندىرۋشى ۇتىلماۋى كەرەك

تابىس تابۋدىڭ، كۇن كورۋدىڭ جولى سان قىرلى. اللانىڭ اق جولىنان تايماي، ادال ىسپەن اينالىساتىندار دا، قۋلىعىنا قۇرىق بويلامايتىن، ايلا-شارعىسى مول، كەزى كەلسە قىرعيداي قاقشىپ كەتەتىندەر دە اۋىردىڭ استىمەن ءجۇرىپ-اق مال تاۋىپ، ۇرتى مايلاناتىندار دا جوق ەمەس. باي، كەدەي دەمەي وزىنە «كەرەك» بولسا، كۇن مەن ءتۇندى ەلەمەي، بىرەۋدىڭ مۇلكىن قاقشىپ كەتىپ جۇرگەندەر دە، جاياۋ ۇرىلار دا، قاراۋ پەندەلەر دە از كەزدەسپەيتىن بولدى.

07 تامىز، 2017

ۇلتتىڭ ءۇنى

قازاققا ءتاڭىرىم دالاسىنداي كەڭ تىنىستى ءۇندى دە بەرگەن. ساحارانى ساح­نا ەتىپ، اسپانداعى اققۋعا ءۇن قو­سىپ ءجۇرىپ، ءۇمىتىن ۇكىلەگەن جۇرتى­مىز­­دىڭ بويىنداعى كەمەلدىك پەن كە­مەڭگەرلىكتى ارعى-بەرگى تاريحي كە­زەڭدەرگە كوز جىبەرسەڭ، ۇعاسىڭ دا ءتۇ­س­ى­نەسىڭ. 

26 شىلدە، 2017

مۇعالىم بەدەلى جانە رەپەتيتورلىق

قازىر مەكتەپ ابىرويى، مۇعالىم بەدەلى تۋرالى كوپ ايتامىز. بۇرىنعى ورتالىقتاندىرىلعان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ءداۋىر دامۋىنا قاراي ءارتاراپ­تان­دى­رىلدى. سونىڭ ءبىرى – اتا-انالاردىڭ قالاۋىنا قاراي ءتۇرلى تاسىلدەر بويىنشا اقشاسىن تولەپ، رەپەتيتور جالداۋ.

17 شىلدە، 2017

كىسىلىك پەن كىشىلىك

ويعا كەمەل، سوزگە بەرەن قازاقتىڭ قادىرى (مىرزا ءالى): «كىسىلىك كىسى تاڭدامايدى. ول قوي باعىپ جۇرگەن قاتارداعى قازاقتان باستاپ، ەل باسقا­رىپ جۇرگەن ەلەۋلى ازاماتتارعا دەيىن، ءبىر دە بىرەۋىن جاتىرقامايدى. ءيا، جا­تىر­­قامايدى. بىراق ول ەكىنىڭ بىرىنە بۇي­ىرمايتىن، ادامنىڭ ادامىنا عا­نا، سونىڭ جۇرەگىنە ۇيا سالاتىن قىم­بات قاسيەت... كىسىلىكتىڭ قادىر-قاسيەتىن ءتۇ­سىنۋ ءۇشىن پەندەلىك، ءتىپتى، يتتىك حا­قىندا دا اڭگىمە ايتۋعا تۋرا كەلەدى»، دەيدى.

16 ماۋسىم، 2017

جۇيەلى جۇمىس جۇيكەنى جۇقارتپايدى

بيىلعى وقۋ جىلى دا اياقتالدى. جىل بويى كوپ ماسەلە كوتەرىلدى. مۇعا­لىم جايى دا قوزعالدى. وقۋ­لىق­تىڭ وي-قىرى، بارى مەن جوعى تالقىعا ءتۇس­تى. ونىڭ جۇيەسىز تۇستارى تۋرالى اششى دا، اشىق تا ايتىلىپ جاتتى. ءتىل ءتوڭى­رەگىندەگى ءتۇيت­كىلدەر دە جان-جاقتى تىلگە تيەك بول­دى. 

24 مامىر، 2017

ۇرپاق تاعدىرىمەن ويناعان وڭبايدى

ۇلتتىڭ ۇلىلىعى ۇرپاعىنان كورى­نەدى. بۇل – الىمساقتان بەلگىلى نارسە. ال سول ۇرپاق تاعدىرىنا بىلىق ارالاسسا، ار بىلعانادى. سودان دا شىعار، ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «با­لانى ۇلشا تاربيەلەسەڭ – ۇل بول­ماق­شى. قۇلشا تاربيەلەسەڭ – قۇل بول­ماق­شى»، دەپ وسيەت قالدىرىپ كەتكەنى. ءبىز وسى وسيەتتى ورىنداي الدىق پا، الدە ءبارىن زامانعا تەلىپ، تەرىس باسقان اياعىمىزدى، دۇنيەنىڭ ق ۇلى بولۋعا ۇم­تىلعان نيەتىمىزدى تۇزەۋگە مۇرشامىز جەت­پەي ءجۇر مە؟ بۇل سانامىزداعى اقاۋ­دان، ۇلتتى ۇلت ەتەتىن مادەني-گە­نە­تيكالىق كودىمىزدىڭ السىزدىگىنەن، ءتىپ­تى مۇلدە كەمىپ كەتكەنىنەن بولىپ وتىر ما؟