وقيعا • 20 قاراشا, 2020
«اقيقات» جەڭىمپازدارى انىقتالدى
«اقيقات» پىكىرسايىس كلۋبى كوللەدج ستۋدەنتتەرى اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىنە وراي ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ اۋىسپالى كۋبوگى جولىندا ونلاين-تۋرنير وتكىزىپ, جارىس جەڭىمپازدارىن انىقتادى.
ەڭ قىسقا اڭگىمە • 20 قاراشا, 2020
قىراندار حيكاياسى (ەتنوگرافيالىق ەتيۋدتار)
حالقىمىزدىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان ءبىر ونەرى – قۇسبەگىلىك. 1253-1255 جىلدارى قازىرگى قازاق دالاسىن كوكتەي ءوتىپ, شىعىسقا ساپار شەككەن ەۋروپالىق ساياحاتشى گيلوم دە رۋبرۋكتىڭ كۇندەلىك جازباسىندا: «كوشپەندىلەر بۇركىت, سۇڭقار سياقتى اڭشى قۇستاردى كوپ ۇستايدى. ولاردى قولدارىنا وتىرعىزىپ اڭ اۋلايدى» دەسە, يتاليالىق جيھانكەز ماركو پولو جازىپتى: « ۇلى حاننىڭ (قۇبىلايدى ايتادى) بايان جانە مينعان اتتى اعايىندى بەكتەرى بار. حالىق ولاردى «قۇسبەگى» دەپ اتايدى. سەبەبى, ولار حاننىڭ قول استىنداعى 20 مىڭ قۇسبەگىلەر مەن اڭشىلاردى باسقارادى. مينعان باسقارعان 10 مىڭ ادام قىزىل ءتۇستى كيىم كيىپ, بايان باستاعان 10 مىڭ ادام كوك ءتۇستى كيىم كيىپ, حانمەن بىرگە ساياتقا شىعادى. 10 مىڭدىقتىڭ 2 مىڭى اڭشى يتتەردى جەتەكتەپ جۇرەدى. ەكىگە بولىنگەن اڭشى-قۇسشىلار كۇنشىلىك جەردەن شەڭبەر جاساپ اڭ-قۇستاردى قىسپاققا تۇسىرەدى. ءدال وسى ءساتتى كورۋ كەرەمەت تاماشا اسەر بەرەدى» دەيدى. كوپتەگەن ەتنوگراف زەرتتەۋشىلەر ساياتشىلىق ورتالىق ازيادا پايدا بولىپ, كەيىن الەمنىڭ باسقا جەرلەرىنە تاراعان دەيدى. اتاپ ايتقاندا, شىعىس قازاقستان جەرىندەگى «شىلىكتى» قورعانىنان: باسى ارتىنا قايىرىلعان شەڭگەلى مەن كوزى پەرۋزا تاستارمەن كوركەمدەلگەن 36 دانا بۇركىت ءتارىزدى قۇستىڭ قۇيما قاپسىرماسى تابىلسا, وسكەمەن قالاسىنىڭ ماڭىنان تابىلعان قۇرىق قورعانىنان (ب.د.د ءىV-ءىى ع.ع) مايىتپەن بىرگە جەرلەنگەن ءتورت بۇركىتتىڭ قاڭقاسى شىقتى. سول سياقتى, ءحVى عاسىردىڭ سوڭىندا قابىلدانعان «جەتى جارعى» جوراسىندا: «قىران قۇستى ولتىرگەن ادام ولاردىڭ يەسىنە ءبىر قۇل نەمەسە كۇڭنىڭ قۇنىن تولەسىن» دەگەن باپ بار. وسى ورايدا, ەل ىشىندە ايتىلىپ, بۇگىنگە جەتكەن قىران قۇستار جايلى حيكايالاردى ۇسىنىپ وتىرمىز.
وقيعا • 18 قاراشا, 2020
64 مىڭ گرۋزين فۋتبولشىسى گودەردزي ماحارادزە 1996 جىلى 26 مامىردا 8 ساعات 12 مينۋت 25 سەكۋند بويى 64 مىڭ رەت دوپتى جەرگە تۇسىرمەي باسىمەن قاقپاقىلداپ (جونگلەر) گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەنگەن.
وقيعا • 18 قاراشا, 2020
وتكەن حح عاسىرداعى الەم سپورتىنىڭ جارىق جۇلدىزدارىنىڭ ءبىرى – ديسك لاقتىرۋدان ەكى دۇركىن وليمپيادا چەمپيونى نينا اپوللونوۆنا پونامورەۆا.
كاسىپقوي بوكس • 18 قاراشا, 2020
مۇحامەد ءالي بوكسقا قالاي كەلگەن؟
كاسىپقوي بوكس تاريحىندا اتى ءمالىم قارا ءتۇستى بوكسشىلاردىڭ كوبى دەرلىك بالا كەزىندە جانجالعا بەيىم, ءتىپتى قىلمىسقا دا تارتىلىپ ۇلگەرگەنىن بايقايمىز. ال بالا كاسسيۋس كلەي ورتا مەكتەپتە ساباق ۇلگەرىمى جاقسى, تياناقتى, تارتىپتىلىگىمەن كوزگە تۇسكەن. ەندەشە بۇل بالانى بوكسقا يتەرمەلەگەن قۇدىرەت نە؟
رۋحانيات • 18 قاراشا, 2020
كوشپەندىلەردىڭ كەرمە مادەنيەتى
اتاقتى اقتانبەردى جىراۋ: «جەلىدە ق ۇلىن جۋساسا, كەرمەدە تۇلپار بۋسانسا...» دەپ تولعايدى. وسىعان قاراعاندا ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز تۇلپارىن بۋسانتىپ كەرمە قۇرعان. ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, كەرمەنىڭ بىرنەشە ءتۇرى ءھام مادەنيەتى بولعان.
تانىم • 18 قاراشا, 2020
جاقىندا ۇعا اكادەميگى, بولونيا عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت مۇشەسى (يتاليا), قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مۋزەيى جانىنداعى فيزيكالىق انتروپولوگيا زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ورازاق سماعۇلوۆ پەن م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى رەسپۋبليكالىق انتروپولوگيا زەرتحاناسىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى ايناگۇل سماعۇلوۆانىڭ اۆتورلىعىمەن قازاق حالقىنىڭ كەشەندى فيزيكالىق انتروپولوگيا انىقتاماسىنا نەگىزدەلگەن «قازاق حالقى جانە اتا تەگى» اتتى اسا قۇندى ەڭبەگى جارىق كوردى.
ەكونوميكا • 18 قاراشا, 2020
«اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا بيىل 216 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە 920 جوبا ىسكە اسادى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا: «قازاق «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» دەپ بەكەر ايتپاعان. پاتريوتيزم كىندىك قانىڭ تامعان جەرىڭە, وسكەن اۋىلىڭا, قالاڭ مەن وڭىرىڭە, ياعني تۋعان جەرىڭە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەن باستالادى. سول سەبەپتى مەن «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن قولعا الۋدى ۇسىنامىن. ونىڭ اۋقىمى ىزىنشە وپ-وڭاي كەڭەيىپ, «تۋعان ەلگە» ۇلاسادى. ماسەلەن, «اۋىلىم – ءانىم» اتتى ءاندى ايتقاندا, «تۋعان جەرىن سۇيە الماعان, سۇيە الار ما تۋعان ەلىن» دەپ شىرقايتىن ەدىك قوي. باجايلاپ قاراساق, بۇل – ماعىناسى وتە تەرەڭ سوزدەر... تۋعان جەر – اركىمنىڭ شىر ەتىپ جەرگە تۇسكەن, باۋىرىندا ەڭبەكتەپ, قاز باسقان قاسيەتتى مەكەنى, تالاي جاننىڭ ءومىر-باقي تۇراتىن ولكەسى. ونى قايدا جۇرسە دە جۇرەگىنىڭ تۇبىندە الديلەپ وتپەيتىن جان بالاسى بولمايدى. تۋعان جەرگە, ونىڭ مادەنيەتى مەن سالت-داستۇرلەرىنە ايرىقشا ىڭكارلىكپەن اتسالىسۋ – شىنايى ءپاتريوتيزمنىڭ ماڭىزدى كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى» دەگەن ەدى.
رۋحانيات • 16 قاراشا, 2020
ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى ء«سوزى جوعالعان جۇرتتىڭ ءوزى دە جوعالادى» دەگەندى بەكەر ايتقان جوق. عۇلاما عالىمنىڭ ء«سوز» دەپ وتىرعانى ء«تىل». العاش كەڭەس وكىمەتى قۇرىلعان جىلدارى وداق قۇرامىندا رەسمي تىركەلگەن 194 ءتۇرلى ۇلت پەن ۇلىس بولىپتى. 1991 جىلى وداق ىدىراعاندا بۇلاردىڭ تەڭ جارتىسى, ياعني 50 پايىزى جوعالىپ كەتكەن. بۇلار قالاي جوعالدى؟
رۋحانيات • 16 قاراشا, 2020
قاراعاندى وبلىسى, شەت اۋدانىنىڭ ورتالىعى اقسۋ-ايۋلىدان 15 شاقىرىم جەردەگى قاتپار تاۋىنىڭ ەتەگىندە اتاقتى اقىن شورتانباي قاناي ۇلىنىڭ مەكەن ەتكەن جۇرتى جاتىر.
