رۋحانيات • 14 قاڭتار, 2025
بيىل تۋعانىنا 110 جىل تولىپ وتىرعان ۇلكەن جازۋشى, قازاق ادەبيەتىنە تاريحي روماندار جەلىسىن اكەلگەن قايراتكەر-قالامگەر ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ «كوشپەندىلەر» تريلوگياسى – ەپيكالىق تىنىسىنىڭ كەڭدىگىمەن, سيۋجەت شەبەرلىگىمەن, رۋحاني سەرپىندىلىگىمەن جانە وتكەن عاسىرلاردا قازاق حالقى باستان كەشىرگەن وقيعالاردى كوركەم تۇردە سۋرەتتەۋىمەن قۇندى. ياعني اتالمىش تۋىندى اۆتورىمەن تاعدىرلاس تالانتتى جازۋشى ءانۋار ءالىمجانوۆشا ايتساق: «كوشپەندىلەر» تريلوگياسىنىڭ بەتتەرىن مۇقيات زەردەلەمەيىنشە, قازاق ۇلتىنىڭ سان عاسىرلىق تاريحىن تالداپ, پايىمداۋ دا مۇمكىن ەمەس, ءارى مۇنسىز ول تولىققاندى بولمايدى».
جادىگەر • 14 قاڭتار, 2025
ورتا عاسىردا قازاق دالاسىن كوكتەي ءوتىپ, شىعىسقا ساياحات جاساعان يتاليالىق جيھانگەر ماركو پولو كوشپەلىلەر اراسىندا وتكەن مەرگەندەر سايىسىندا 335 قۇلاش جەردەگى نىساناعا سىنعا تۇسۋشىلەردىڭ ءبارى ءدال تيگىزگەنىن جازادى.
جادىگەر • 11 قاڭتار, 2025
وتكەن عاسىر باسىندا قازاق قوعامىنىڭ تەمىرقازىعىنا اينالعان الاش ارىستارىنىڭ اتقارعان ءىسى – بۇگىنگى ۇرپاققا ۇلگى.
جادىگەر • 10 قاڭتار, 2025
عاسىرلىق جۇكتى ارقالاعان وقۋلىق
وسىدان ءبىر عاسىر بۇرىن, ياعني 1925 جىلى الاش ارىسى, ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ توتە جازۋمەن جازىلعان 72 بەتتىك «قازاقشا ءالببا. وقۋ قۇرالى» اتتى كىتابىنىڭ كەزەكتى باسىلىمى ورىنبورداعى «قازاق مەملەكەت باسپاسىنان» 24 مىڭ تارالىممەن جارىق كورىپتى.
ايماقتار • 01 قاڭتار, 2025
اقتاۋ – تۇركى الەمىنىڭ استاناسى
ەلىمىزدىڭ مادەني ومىرىندەگى جاڭالىقتىڭ ءبىرى – بيىل مىڭ بوياۋلى مۇنايلى ولكە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ورتالىعى ءھام رەسپۋبليكاداعى بىردەن-ءبىر پورتتى قالا اقتاۋ شاھارى «تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى» اتاندى. بۇل شەشىم وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا تۇرىكمەنستاننىڭ استاناسى اشحابادتا حالىقارالىق تۇركسوي ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ مادەنيەت مينيسترلەرى باس قوسقان 41-كەڭەس وتىرىسىندا قابىلدانىپ, وعان دەيىن اتالعان مىندەتتى اتقارىپ كەلگەن تۇرىكمەنستاننىڭ انەۋ قالاسىندا جابىلۋ ءراسىمى ءوتتى.
جادىگەر • 10 جەلتوقسان, 2024
ءمادينا قالاسىن بىلمەيتىن ادام جوققا ءتان. سەبەبى بۇل شاھار – مۇسىلمان بالاسى زيارات ەتۋگە بۇيىرىلعان الەمدەگى قاسيەتتى ءۇش ورىننىڭ ءبىرى. ونىڭ سىرتىندا بۇل شارىدە پايعامبارىمىز مۇحاممەدتىڭ (س.ع.س) مەشىتى ورنالاسقان ءھام سوڭعى باقيلىق تۇراعى دا (زيراتى) وسىندا.
تانىم • 06 جەلتوقسان, 2024
تۇركولوگ-عالىم اداي ەسەنعۇل ۇلى كەلتىرگەن مالىمەتتە: الەم بويىنشا كونە تۇركى جازبا ەسكەرتكىشتەرىنىڭ بۇگىنگى تاڭدا بەلگىلى بولعاندارىنىڭ ۇزىن-ىرعاسى 160 شاماسىندا ەكەن. بۇلار تەرريتوريالىق ورنالاسۋى جاعىنان: تىۆا رەسپۋبليكاسىندا – 53, حاكاسيادا – 28, موڭعوليادا – 30, ورحون-ەنيسەي بويىندا – 8, التاي ولكەسىندە – 6, جەتىسۋ-تالاس وڭىرىندە – 16, قىرعىزستاندا 8 بار ەكەن («جەتىسۋ» گازەتى, 17 مامىر, 2001 جىل).
ۇلتتىق سپورت • 30 قاراشا, 2024
«كوشپەلىلەر مادەنيەتىنىڭ ۇستىنى – جاۋىنگەرلىك ونەرى»
ەلوردا تورىندە ۇيىمداستىرىلعان V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىنىندا وتكىزىلگەن سايىستىڭ ءبىرى – «جامبى اتۋ» ءستيلى. بۇعان الەمنىڭ 27 مەملەكەتىنەن كەلگەن 79 سپورتشى قاتىستى. وسىلاردىڭ ءبىرى – ات ۇستىندە ساداق اتۋدان الەم چەمپيونى التان نەرگۇي اتتى ازامات. بۇل جىگىت وسى جولعى كوشپەلىلەر ويىنىندا دا ولجالى بولدى. «ماجار» ءستيلى بويىنشا وتكىزىلگەن سايىستا كۇمىس مەدال جەڭىپ الدى. تانىسا كەلە اڭعارعانىمىز, ا.نەرگۇي مىرزا تەك مەرگەن ساداقشى ەمەس, ەجەلگى كوشپەلىلەر مادەنيەتى مەن جاۋىنگەرلىك ونەرىن زەرتتەپ جۇرگەن اسا ءبىلىمدار مامان ەكەن. بۇل جىگىت 2011 جىلى ۇلان-باتىر قالاسىنداعى ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتى فيلوسوفيا جانە ءدىنتانۋ ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن سوڭ «نامناا» («ساداق اتۋ») اتتى كلۋب اشىپ, ونى كوشپەلىلەردىڭ قولدانبالى ونەرى مەن سوعىس قۇرالدارىن زەرتتەيتىن اكادەمياعا اينالدىرىپتى. وتكەن جىلى ەرتەدەگى عۇن-تۇركى داۋىرىنەن باستاپ, ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە بيلىك جۇرگىزگەن شىڭعىس قاعان ۇلىسى, ودان كەيىن 1271-1368 جىلدارى ءومىر سۇرگەن يۋان يمپەرياسى, 1368-1644 جىلدارى بيلىك قۇرعان مين پاتشالىعى, 1644-1912 جىلدارى ۇلىس تىزگىنىن شەڭگەلدەگەن مانجۋ-تسين يمپەرياسى تۇستارىندا پايدالانعان سوعىس قۇرالى – ساداقتىڭ دامۋى, جەتىلۋى, وزگەرۋ ساتىلارى حاقىندا زەرتتەپ, كولەمدى كىتاپ تا جازعان. وسى ورايدا تانىمال ەتنوگراف-زەرتتەۋشىمەن سۇحباتتى ۇسىنىپ وتىرمىز.
قوعام • 30 قاراشا, 2024
الاش ارىستارىنىڭ اكادەميالىق مۇراسى
ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا الاش ارىستارى احمەت بايتۇرسىن ۇلى مەن ماعجان جۇماباەۆ مۇراسىنا ارنالعان «الاش مۇراتى – تۇركى بىرلىگى» اتتى ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلىپ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى دايىنداپ, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ قولداۋىمەن جارىق كورگەن قوس ارىستىڭ اكادەميالىق شىعارمالار جيناعىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى.
تاريح • 29 قاراشا, 2024
قۇلاگەر – قازاق تاريحىندا قاسىرەتتى وقيعانىڭ قۇربانى بولعان ەرەن جۇيرىك. يەسى – اتاقتى اقان سەرى قورامسا ۇلى. سەرىنىڭ: «قۇلاگەر شەشەڭ سۇڭقار, اكەڭ تۇلپار, سوعىپ ەم دونەنىڭدە سەگىز ارقار» نەمەسە «قۇلاگەر توپتان وزعان جۇيرىگىم-اي, جاراسار كەلتە جىبەك قۇيرىعىڭ-اي» دەيتىن زارلى تولعاۋىندا جىرلاناتىن جانۋار وسى. بۇل تۇلپار حاقىندا ءدۇلدۇل اقىن ءىلياس جانسۇگىروۆ «قۇلاگەر» اتتى پوەما جازدى.
