سۇعاناق كوك

قازاق سالتىندا سوعىم سويىلىپ, قۇدالارعا, دوس-جارانعا, اعايىن-تۋىسقا سىباعا ساق­تالادى. ول ادامدار جازعىتۇرىمعى ۇزىنسارى – اشوزەك كەزدە, ادەيى امانداسا كەلىپ, سۇرلەنگەن سىباعاسىن جەپ قايتادى. سونىمەن قاتار ەل ىشىندە بەدەلدى ادامداردى اعايىن-تۋعان, اۋىل-ايماعى شاقىرىپ ساقتاعان سىباعاسىن بەرەتىن دە ءداستۇر بار.

قۇنانباي قاجى وسكەنباي ۇلىنىڭ الپىس جاس شاماسىنداعى كەزى ەكەن. اۋىلىندا بالا كەزىندە بىرگە وسكەن كەدەي قۇرداسى بولىپتى. جۋاننىڭ جىڭىشكەرىپ, جىڭىشكەنىڭ ۇزىلگەن كوكتەم ايىنىڭ ءبىر كۇنى كەدەي شال ءسۇر ەت اڭساپ, تور شولاعىن جەلقومداپ ءمىنىپ «سىباعامدى جەپ قايتايىن» دەپ قۇرداسى قۇنەكەڭە سالەم بەرە كەلىپتى. قۇرداسىن كورگەن قۇنانباي بايبىشەسىنە:

– مىنا قۇرداس كەلدى, سىباعاسىن اس! – دەيدى. قازى-قارتا, جامباس-جاياسى بار ۇيمە تاباق ەت كەلەدى. شال مەيلىنشە جەپ, ابدەن تويىپ, راحاتتانىپ قايتادى. تۇنىمەن تۇسىنە كۇندىزگى جەگەن قازى-قارتا كىرىپ, دوڭبەكشىپ شىعادى. ەرتەسىنە «شىركىن-اي, كەشەگى...» دەپ جۇتىنىپ, «تاعى ءبىر جەر مە ەدىم» دەپ اڭسايدى. نەگىزى بۇل جارىقتىق تاماقساۋ, قاي جەردە تۇستىك بار, اڭدىپ ءجۇرىپ جەيتىن ۇياتسىزداۋ ادەتى بار ادام ەكەن.

– ءاي, بۇگىن دە قۇنەكەڭ ۇيىنە بىرەۋ كەلەتىن شىعار. سونىمەن بىرگە تاعى ءبىر تويمايمىن با؟ – دەپ, قاجىنىڭ ۇيىنە كەلسە, قۇنەكەڭ جوق.

– قۇنەكەڭ قايدا؟

– «سىباعا جە!» دەپ كورشى اۋىل شاقىرىپ اكەتتى, – دەيدى ۇيدەگىلەر.

ەت اڭساعان قاريا «ەندەشە ءساتى بولعان ەكەن» دەپ, سولاي تارتادى. بارسا, ءتورت ات بايلاۋلى تۇر. اتتان ءتۇسىپ ۇيگە كىرىپ كەلسە, ۇيمە تاباق ەتتى الدارىنا ەندى عانا اكەلگەن ەكەن.

– قولىڭىزدى جۋىپ, جوعارى شى­عىپ تاباققا كەلىڭىز, – دەپ قۇنانباي قۇرداسىنا وڭ جاعىنان ورىن بەرەدى. جىگىتتەر ەتتى جاپىراقتاپ تۋراپ وتىر. ۇلكەندەر جاعى تاباققا مارعاۋ قول سالادى. شال بايعۇس قارا كەسەككە ءتىسى وتپەي مە, الدە مايدى جاقسى كورە مە, قازىنىڭ ۇلدىرىگى مەن جامباستىڭ سارىتاپ مايىن باسقالاردىڭ الدىنان, ءتىپتى قۇنەكەڭنىڭ الدىنان تەرىپ الىپ جەپ, سۇيرەڭدەي بەرگەن كورىنەدى. قۇرداسىنىڭ ادەپسىز ارەكەتى تابەتىن قايتارعان قۇنانباي تاباققا قول سالماي شەگىنشەكتەي بەرەدى. ونى اس يەسى بايقاپ قالىپ:

– قۇنەكە, جەڭىز. ءسىزدىڭ سىباعاڭىز, جەڭىز! – دەپتى. سوندا شالدىڭ وڭ جاعىندا وتىرعان بىرەۋ:

– كولدەنەڭنەن كەز بولدى-اۋ, سۇعاناق كوك, – دەپتى. ەكىنشى قوناق:

– ەكى قولداپ اسايدى سىبالاپ كەپ. ءۇشىنشى ادام:

– بالىق العىش سۋداعى كەزقۇي­رىقتاي,

قايدان تاۋىپ الادى سىعالاپ كەپ, – دەگەندە ءارى قاراي قۇنانباي ءىلىپ اكەتىپ:

– بارار جاعىن بارماقپەن ءتۇيىپ تاس­تاپ,

بوزعىل جاعىن ۇستايدى قۋالاپ كەپ, – دەگەندە, ءمان-جايدى تۇسىنگەن شال ورنىنان تۇرىپ, قولىن جۋماستان اتتانىپ جۇرە بەرىپتى.