كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
«اقان سەرى قورامسا ۇلى قايتىس بولدى» دەگەن سۋىقسوز سول كەزدەگى ءىرى اۋماق – اقمولا وڭىرىنە تارايدى. بۇل قايعىلى حاباردى ەستىگەندە ۇلكەن اقىن ەسەنباي ساسان ۇلى (1843–1925) ءبىراز كۇن جەر باۋىرلاپ جاتىپ قالادى. سودان ەسىن جيىپ, اقاننىڭ جۇرتىنا كوڭىل ايتۋعا بارادى.
ەسەنباي اقىن كوپتى كورگەن كوشەلى كىسى ەكەن. كەزىندە كەنەسارى حاننىڭ ۇزەڭگىلەس دوسى, 1837–1847 جىلدارى قازاق دالاسىندا ورىستەگەن ۇلت-ازاتتىق قوزعالىس كوشباسشىلارىنىڭ ءبىرى – باۋبەك باتىردىڭ اقىنى اتانىپتى. ياعني ەلگە ءسوزى ءوتىمدى, بەدەلى بيىك تۇلعا. وسى كىسى دوسى اقاننىڭ قازاسىنا كوڭىل ايتا كەلىپ وتىرىپ اڭگىمە باستايدى:
– اقان ەكەۋىمىز تۇيدەي قۇرداس ەدىك. ەل ارالاپ, تالاي قىزىق دۋماندا بىرگە جۇردىك, – دەپ ءسوز باستايدى دا, ودان كەيىن ءۇي تولى ادامداردى كوزىمەن ءبىر شولىپ ءوتىپ: «اقاننىڭ ادامگەرشىلىگى مول, تار جەردە جول تاباتىن العىرلىعى بار, ونىڭ سىرتىندا ويىن-ساۋىقتىڭ تۋى ەدى. ول وتىرعان جەردە ەشقانداي كوڭىلسىزدىك بولمايتىن, جيىنعا قاتىسقان ۇلكەن-كىشى ماسايراسىپ, ءماز بولىپ تارايتىن. قۇرداسىم باسقا اقىندارداي ەمەس, تاپقىر ويدىڭ, شەشەن ءتىلدىڭ يەسى بولۋمەن بىرگە, ۇلكەن عالىم ەدى. ءوز زامانىنداعى ءدىني ءداستۇر قاعيدالارىن, يسلام تاريحىن, حيجاز حالقىنىڭ سالت-ساناسىن جاقسى بىلەتىن. بۇعان ونىڭ قىزىلجار قالاسىندا قاجىلاردى قارسى العانداعى ءسوزى, قىپشاق ەلىنىڭ بىلىكتى ادامى شونتىباي قاجىنى قۇتتىقتاپ ايتقان جىرى, تامىر-تانىستارى اۋىرعاندا ايتقان تىلەك-باتالارى دالەل», دەپ ءبىر قايىرادى.
– سودان بىردە, – دەيدى قاراۋىل ەسەنباي اقىن. – ارقاداعى كوشەي, كوبەي ەلدەرىنىڭ جايلاۋىندا ۇلكەن توي بولدى. اقان ەكەۋمىز جاستار باس قوسقان التى قانات اق ۇيدە دومبىرا شەرتىپ, ءان شىرقاپ وتىر ەدىك, كەنەت «سىرتتا قارت اقىن ورىنباي كەلىپ تۇر» دەگەن حابار ەستىلدى. ورەكەڭدى بىلەسىزدەر, اكەسى بايقوجا, ارعى اتاسى بەرتاعىدان بەرى جىر ۇزىلمەي كەلە جاتقان اۋلەت. ەكەۋمىزدەن 30 جاس ۇلكەندىگى بار. دەرەۋ جۇگىرە شىعىپ, قارت اعاعا سالەم بەردىك. اقان مارقۇم سول جەردە بىلاي دەپ شۇبىرتىپ الا جونەلدى:
«اسسالاۋماعالايكۇم, ورەكەم-اي,
بار ەدى ءجۇز كىسىدەي بەرەكەڭ-اي.
جانارال تۇرلىبەكپەن جۇرگەن شاقتا,
ءۇش ءجۇزدى سايران قىلعان مەرەكەڭ-اي!
وزىڭە بىزدەي ءىنىڭ جار بولارمىز,
ناعىلىپ اسىل زاتقا پار بولارمىز.
باسىڭ – بۇلبۇل, اياعىڭ –ء دۇلد ۇلىم-اي,
ءبىر كەزدە ساعان دا زار بولارمىز», –
دەپ سۋىرىپ سالىپتى. بۇل ءسوزدى قالت جىبەرمەي تىڭداعان ورىنباي اقىن ات ۇستىندە تۇرىپ: «مەنى دە جوقتايتىن ىنىلەرىم بار ەكەن», دەپ كوزىنە جاس الىپتى.
