فورۋمعا قاتىسۋشىلار قۇرامىنىڭ اۋقىمدىلىعى قازاقستاننىڭ تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنىنە دەگەن حالىقارالىق قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتتى. پلەنارلىق وتىرىستا ءسوز سويلەگەن ۇكىمەت باسشىسى وتكەن جىلدىڭ ەكونوميكالىق قورىتىندىلارىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلى ەل ەكونوميكاسى 6,5 پايىزدىق ءوسىم كورسەتىپ, ىشكى جالپى ءونىم كولەمى العاش رەت 300 ملرد دوللاردان استى.
بۇل ناتيجەگە قول جەتكىزۋ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ايقىنداعان تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋعا, ينۆەستيتسيا تارتۋعا, ونەركاسىپ پەن ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ جەمىسى ەكەنى اتاپ ءوتىلدى.
«ەلىمىزدىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسى وسى باعىتتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزدەرىن بەكىتەدى. ول مەنشىك قۇقىعى مەن ينۆەستيتسيالاردى قورعاۋ كەپىلدىكتەرىن كۇشەيتەدى, زاڭ ۇستەمدىگى قاعيداتتارىن نىعايتادى ءارى ەلدىڭ ۇزاقمەرزىمدى ەكونوميكالىق دامۋى ءۇشىن بەرىك نەگىز قالىپتاستىرادى. تاۋ-كەن مەتاللۋرگياسى كەشەنىن ودان ءارى دامىتۋ ىسىندە بۇل ماسەلە ايرىقشا ماڭىزعا يە. جەر قويناۋىن پايدالانۋ, مەتاللۋرگيا مەن تەرەڭ وڭدەۋ سالالارىنداعى ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ قوماقتى ينۆەستيتسيا مەن ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستيتسيالىق تسيكلدەردى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان ينستيتۋتتاردىڭ ورنىقتىلىعى, رەتتەۋدىڭ بولجامدىلىعى مەن بيزنەس تاراپىنان سەنىمنىڭ جوعارى دەڭگەيى سالانىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى شارتتاردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر», دەدى و.بەكتەنوۆ.
سالاداعى نەگىزگى باسىمدىقتىڭ ءبىرى – گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋ. جاڭا كەن ورىندارىن انىقتاۋ, مينەرالدىق-شيكىزات قورىن تولىقتىرۋ مەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ جاڭا لەگىن قالىپتاستىرۋ وسى باعىتپەن تىكەلەي بايلانىستى.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس ەلىمىزدە جەر قويناۋىن گەولوگيالىق زەرتتەۋدىڭ اۋقىمدى باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. قازاقستان اۋماعىن ەگجەي-تەگجەيلى گەولوگيالىق كارتاعا ءتۇسىرۋ جۇمىسى باستالدى. ناتيجەسىندە, زەرتتەلەتىن جەر قويناۋىنىڭ اۋماعى 2 ملن شارشى شاقىرىمنان اسادى. ال 2026–2028 جىلدارى گەولوگيالىق بارلاۋعا شامامەن 470 ملن دوللار كولەمىندە مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيا باعىتتالماقشى.
گەولوگيا سالاسىن تەحنولوگيالىق تۇرعىدان جاڭعىرتۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالعان جوق. ەلىمىزدە جاريالانعان تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى اياسىندا گەولوگيالىق بارلاۋ مەن جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنا زاماناۋي تسيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ جۇمىسى جەدەلدەتىلىپ جاتىر.
قازىر جەر قويناۋىن پايدالانۋدىڭ بىرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورماسى جۇمىس ىستەيدى. سول ارقىلى 22 مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتىلەدى. ليتسەنزيا بەرۋ مەن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ مىندەتتەمەلەرىن باقىلاۋ ۇدەرىستەرى اۆتوماتتاندىرىلعان. بۇعان قوسا 4,6 ملن-نان اسا باستاپقى گەولوگيالىق اقپارات تسيفرلىق فورماتقا كوشىرىلدى.
ەندىگى مىندەت – جيناقتالعان دەرەكتەردى ءتيىمدى تالداپ, جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋ ارقىلى جاڭا كەن ورىندارىن ىزدەۋدى جەدەلدەتۋ مەن مينەرالدىق-شيكىزات قورىن يگەرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنى الداعى ۋاقىتتا تەك ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرۋمەن شەكتەلمەي, تەرەڭ وڭدەۋ مەن جوعارى تەحنولوگيالىق ءونىم شىعارۋعا بەت بۇرۋى قاجەت.
«تمك سالاسى ءوز دامۋىن ءوندىرىستى ۇلعايتۋ ارقىلى عانا ەمەس, بۇعان قوسا تەرەڭىرەك وڭدەۋگە ءارى قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋعا كوشۋ ارقىلى دا جالعاستىرۋعا ءتيىس», دەدى و.بەكتەنوۆ.
بۇل باعىتتاعى ناقتى ناتيجەلەر دە بار. كەيىنگى ەكى جىل قاتارىنان جالپى قۇنى 1 ملرد دوللاردان اساتىن جوبالار ىسكە قوسىلىپ, كاتودتى مىس, فەرروسيليتسي, فەرروقورىتپا سەكىلدى ونىمدەر وندىرىلە باستادى. اباي وبلىسىندا قۇنى 1,5 ملرد دوللاردان اساتىن مىس بالقىتۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. جوبا تولىق ىسكە قوسىلعان كەزدە بۇگىندە سىرتقا شىعارىلاتىن مىس كونتسەنتراتىنىڭ باسىم بولىگى ەل ىشىندە وڭدەلەدى.
پاۆلودار وبلىسىندا جىلىنا 300 مىڭ توننا التىن-مىس كونتسەنتراتىن وڭدەپ, 15 تونناعا دەيىن التىن وندىرەتىن گيدرومەتاللۋرگيالىق كومبينات سالىنىپ جاتىر. ال قاراعاندى وبلىسىندا «Qarmet» كومپانياسى مەتاللۋرگيالىق ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ جۇمىسىن جۇزەگە اسىرۋ قارساڭىندا تۇر. سونىڭ اياسىندا قوسىلعان قۇنى جوعارى ونىمدەر شىعارىلىپ, اۆتوموبيل ونەركاسىبىنە قاجەتتى بولات ءوندىرىسى جولعا قويىلماقشى.
ەلىمىز بۇل رەتتە حالىقارالىق ارىپتەستىك اياسىن كەڭەيتۋگە دە ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىر. اقش, قىتاي, ەۋروپالىق وداق, جاپونيا مەن كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ جەتەكشى كومپانيالارىمەن بىرلەسكەن جوبالار قولعا الىنىپ وتىر. مۇنداعى ماقسات – ينۆەستيتسيا تارتۋمەن عانا شەكتەلمەي, تەحنولوگيا ترانسفەرىن قامتاماسىز ەتۋ, ءوندىرىستى جەرگىلىكتەندىرۋ مەن جاڭا يندۋسترياعا قاجەتتى بىلىكتى ماماندار دايارلاۋ.
كونگرەسس اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان كورمەدە دە سالانىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى كەڭىنەن تانىستىرىلدى. بيىلعى ەكسپوزيتسياعا اۋستراليا, گەرمانيا, يتاليا, قازاقستان, كانادا, قىتاي, رەسەي, ساۋد ارابياسى, اقش, وزبەكستان, فينليانديا, فرانتسيا, چەحيا, شۆەتسيا مەن ەستونيادان كەلگەن 69 كومپانيا قاتىستى. ونىڭ 40-ى – وتاندىق كاسىپورىندار.
پرەمەر-مينيستر «Qarmet», «Kazzinc», «Kazakhmys», «KAZ Minerals», «XCMG», «ERG» سەكىلدى جەتەكشى كومپانيالاردىڭ كورمەسىن ارالاپ, اقش, شۆەتسيا مەن ساۋد ارابياسى بيزنەس-پاۆيلوندارىمەن تانىستى. كورمەدە ءوندىرىستى تسيفرلاندىرۋ, اۆتوماتتاندىرۋ, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ, قايتا وڭدەۋ يندۋسترياسىن دامىتۋ مەن ينجەنەرلىك قىزمەتتەردى جەتىلدىرۋگە ارنالعان وزىق تەحنولوگيالىق شەشىمدەر ۇسىنىلدى.
Astana Mining & Metallurgy 2026 الاڭىندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر ەلىمىزدىڭ شيكىزات ەكسپورتتاۋشى ەل رەتىندەگى ءداستۇرلى رولىنەن بىرتىندەپ الىستاپ, تەرەڭ وڭدەۋ مەن جوعارى تەحنولوگيالى ءوندىرىس ورتالىعىنا اينالۋ باعىتىن تاڭداعانىن كورسەتتى. بۇل ماقساتقا جەتۋدە گەولوگيالىق بارلاۋ, تسيفرلاندىرۋ, ينۆەستيتسيالىق تۇراقتىلىق پەن حالىقارالىق تەحنولوگيالىق سەرىكتەستىك شەشۋشى ءرول اتقارادى.
